การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนรักษามะเร็งปอด

มะเร็งปอดชนิดปฐมภูมิ (Primary bronchogenic carcinoma) หรือที่เรียกโดยทั่วไปว่า มะเร็งปอด เป็นหนึ่งในมะเร็งที่มีอุบัติการณ์และอัตราการเสียชีวิตสูงทั่วโลก ในประเทศจีน มะเร็งปอดเป็นมะเร็งที่พบมากที่สุดในปี พ.ศ. 2565 โดยคิดเป็น 18.06% ของผู้ป่วยมะเร็งรายใหม่ทั้งหมด และยังเป็นสาเหตุการเสียชีวิตจากมะเร็งอันดับหนึ่ง คิดเป็น 23.9% ของการเสียชีวิตจากมะเร็งทั้งหมด

มะเร็งปอดก่อให้เกิดผลกระทบอย่างมากทั้งต่อสุขภาพของผู้ป่วยและต่อภาระทางสังคม ดังนั้น การควบคุมการดำเนินของโรคและการยืดระยะเวลาการรอดชีวิตของผู้ป่วยผ่านการปรับปรุงกลยุทธ์การรักษา โดยเฉพาะ การรักษาเสริมหลังการผ่าตัด (postoperative adjuvant therapy) จึงเป็นประเด็นสำคัญที่กำลังได้รับความสนใจและมีการศึกษาอย่างต่อเนื่องในทางคลินิก

นำเสนอการใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐานในผู้ป่วยมะเร็งปอด เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับการประยุกต์ใช้ในการรักษาทางคลินิก

ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย

ผู้ป่วยหญิง อายุ 74 ปี

ประวัติการรักษาก่อนหน้า (Prior Treatment History)

• 1 กรกฎาคม 2022 ผู้ป่วยได้รับการตรวจ CT ทรวงอก พบว่า มีก้อนและรอยโรคลักษณะ ground-glass opacity หลายตำแหน่งในปอดกลีบบนทั้งสองข้างและปอดกลีบล่างซ้าย ลักษณะเป็นก้อนผสมและรอยโรคแบบปื้น พิจารณาว่าอาจเป็นมะเร็งปอดชนิด adenocarcinoma สูง นอกจากนี้ยังพบเยื่อหุ้มปอดส่วนบนทั้งสองข้างหนาตัว
• ผู้ป่วยได้รับยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาการติดเชื้อ ต่อมาเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2022 ได้รับการตรวจ PET-CT ซ้ำ ผลการตรวจพบว่า
  1. ก้อนที่ปลายปอดขวาและก้อนลักษณะ ground-glass ผสมในส่วน posterior segment ของปอดกลีบบนขวา มีการเผาผลาญ FDG สูง จึงสงสัย malignant lesion นอกจากนี้ยังพบ ground-glass nodules หลายตำแหน่งในปอดกลีบบนทั้งสองข้างและส่วน dorsal segment ของปอดกลีบล่างซ้าย ซึ่งสงสัยว่าเป็น malignant lesion เช่นกัน
  2. พบรอยโรคมีแคลเซียมในปอดกลีบบนขวาและต่อมน้ำเหลืองบริเวณ hilum ปอดขวา ซึ่งอาจเป็นการเพิ่มจำนวนจากการอักเสบ

การวินิจฉัย (Diagnosis)

• มะเร็งปอดชนิด adenocarcinoma แบบลุกลามเล็กน้อย (microinvasive adenocarcinoma) ในปอดกลีบบนขวา ขนาดใหญ่สุดประมาณ 0.7 ซม.
• พบ adenocarcinoma อีกก้อนหนึ่ง ขนาดใหญ่สุดประมาณ 3 ซม.

การตรวจเพิ่มเติม (Additional Investigations)

1. การตรวจพันธุกรรม (Genetic testing)

พบการกลายพันธุ์ของ EGFR exon 21 ชนิด L858R และไม่พบการกลายพันธุ์ในตำแหน่งอื่น

แผนการรักษา (Treatment Plan)

• การรักษาด้วยการผ่าตัด
  1. การผ่าตัดตัดปอดกลีบบนขวาแบบส่องกล้อง (thoracoscopic right upper lobectomy)
  2. การเลาะต่อมน้ำเหลืองในช่องอกส่วนกลาง (thoracoscopic mediastinal lymph node dissection)
  3. การแยกพังผืดของเยื่อหุ้มปอดแบบส่องกล้อง (thoracoscopic pleural adhesion lysis)
• การรักษาเสริมหลังผ่าตัด
  • ภายหลังการผ่าตัด ผู้ป่วยได้รับการรักษาแบบมุ่งเป้าด้วยยา icotinib ร่วมกับตำรับยาสมุนไพรจีน นอกจากนี้มีการติดตามผลการรักษาอย่างต่อเนื่อง โดยตรวจ CT ทรวงอกและตัวบ่งชี้มะเร็ง (tumor markers) ทุก 2 เดือน เพื่อประเมินผลและใช้เป็นการรักษาแบบประคับประคองระยะยาว (maintenance therapy)

การประเมินผลการรักษา (Efficacy Evaluation)

ตั้งแต่ปี 2023 เป็นต้นมา พบว่า ระดับตัวบ่งชี้มะเร็ง CEA อยู่ในเกณฑ์ปกติอย่างต่อเนื่อง และจากการติดตามผลด้วย CT ทรวงอก ไม่พบการเพิ่มขึ้นของขนาดหรือการเปลี่ยนแปลงของลักษณะก้อนในปอดที่เหลืออยู่ แสดงให้เห็นว่าโรคอยู่ในภาวะคงที่และควบคุมได้ดี

สรุปกรณีศึกษา

ผู้ป่วยในกรณีศึกษานี้ ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งปอดชนิด adenocarcinoma และได้รับการรักษาหลักด้วยการผ่าตัดแบบส่องกล้องทรวงอก ร่วมกับการรักษาแบบมุ่งเป้าตามผลตรวจการกลายพันธุ์ของยีน EGFR ภายหลังการผ่าตัด ในระหว่างการรักษาต่อเนื่อง ผู้ป่วยได้รับตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม พร้อมติดตามค่า CEA และผล CT ทรวงอก อย่างสม่ำเสมอ โดยพบว่า ค่า CEA ถูกควบคุมให้อยู่ในช่วงปกติ และรอยโรคที่เหลืออยู่ในปอดไม่พบการลุกลามเพิ่มเติม

ตำรับยาสมุนไพรจีนประกอบด้วยสมุนไพรจีน 16 ชนิด โดยเน้นทั้งการบำรุงร่างกายและต้านมะเร็งในเวลาเดียวกัน ตำรับยานี้มีฤทธิ์สลายก้อน (消积) เปิดทางลมปราณ (通络) เสริมม้ามและไต ต้านมะเร็งและขับพิษ ในระดับโมเลกุล มีหลักฐานว่าสามารถยับยั้ง growth factor/receptor signaling pathways ยับยั้ง FAK pathway ลดการยึดเกาะและการเคลื่อนที่ของเซลล์มะเร็ง ส่งผลให้ลดการสร้างหลอดเลือดใหม่ของเนื้องอก (anti-angiogenesis) และยับยั้งการแพร่กระจาย นอกจากนี้ งานวิจัยทางคลินิกก่อนหน้าในผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะลุกลามพบว่า การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับเคมีบำบัดเป็นเวลา 3 เดือน สามารถเพิ่มความอยากอาหาร เพิ่มน้ำหนักตัว ปรับปรุงคุณภาพชีวิต และเพิ่มอัตราประโยชน์ทางคลินิก

กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมร่วมกับ targeted therapy ในผู้ป่วยมะเร็งปอดหลังผ่าตัด สามารถช่วยควบคุมตัวชี้วัดของโรค (CEA และ imaging) ปรับปรุงสภาพร่างกาย และอาจมีบทบาทในการป้องกันการลุกลามของโรค

Source

Department of Thoracic Surgery, Longhua Hospital Affiliated to Shanghai University of Traditional Chinese Medicine, China

แหล่งข้อมูล

แผนกศัลยกรรมทรวงอก โรงพยาบาลหลงหัว ในเครือมหาวิทยาลัยการแพทย์แผนจีนเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาและเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์ผู้ดูแลได้ ผลการรักษาอาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย