กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันคืออะไร? อาการ Heart Attack ที่ต้องรู้

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Heart Attack) เกิดเมื่อเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจลดลงหรือหยุดลงอย่างเฉียบพลัน ส่วนใหญ่มาจากลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดหัวใจ หากเลือดไม่กลับมาไหลเวียนอย่างรวดเร็ว เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจจะเริ่มเสียหายและตาย จึงเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็วที่สุด

อ่านเพิ่มเติม: เจ็บหน้าอกแบบไหน เสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ?

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันเกิดจากอะไร?

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ โรคหลอดเลือดหัวใจจากคราบไขมัน (Atherosclerosis) โดยทั่วไปกระบวนการเกิด Heart Attack เป็นดังนี้

มีคราบไขมันสะสมอยู่ภายในผนังหลอดเลือดหัวใจ
คราบไขมันบางตำแหน่งเกิดการแตกหรือการสึกกร่อน
เกล็ดเลือดถูกกระตุ้นและรวมตัวกัน
เกิดลิ่มเลือดบริเวณดังกล่าว
ลิ่มเลือดทำให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจลดลงหรือหยุดลง
หากขาดเลือดนาน เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจจะได้รับความเสียหายและตาย

ดังนั้น Heart Attack ไม่ได้ขึ้นอยู่กับ “เปอร์เซ็นต์ความตีบ” ก่อนเกิดเหตุเพียงอย่างเดียว เพราะคราบไขมันที่ไม่ได้ทำให้หลอดเลือดตีบรุนแรงมาก่อนก็สามารถเกิดการแตกและกระตุ้นให้เกิดลิ่มเลือดเฉียบพลันได้

อ่านเพิ่มเติม: หลอดเลือดหัวใจตีบเกิดจากอะไร? เข้าใจคราบไขมันและปัจจัยเสี่ยง

อาการกล้ามเนื้อหัวใจตาย มีอะไรบ้าง?

อาการที่พบบ่อยคือความรู้สึกแน่น บีบ กด หรือหนักบริเวณกลางหน้าอก อาการอาจเกิดขณะพักหรือออกแรง และอาจร้าวไปยังบริเวณอื่น อาการที่ควรระวัง ได้แก่

แน่นหรือเจ็บกลางหน้าอก
เจ็บร้าวไปแขนข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง
เจ็บร้าวไปไหล่ คอ กราม หรือหลัง
หายใจไม่อิ่ม
เหงื่อออกมากหรือเหงื่อเย็น
คลื่นไส้หรืออาเจียน
หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือรู้สึกจะเป็นลม
อ่อนเพลียผิดปกติ

อาการไม่จำเป็นต้องรุนแรงตั้งแต่เริ่มต้น บางคนมีอาการเพียงเล็กน้อยหรืออาการค่อย ๆ เพิ่มขึ้น จึงไม่ควรรอจนเจ็บหน้าอกรุนแรงจึงไปโรงพยาบาล

Heart Attack กับหัวใจหยุดเต้น เหมือนกันหรือไม่?

Heart Attack รักษาอย่างไร?

หลักสำคัญคือ ทำให้เลือดกลับไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจให้เร็วที่สุด พร้อมป้องกันลิ่มเลือดเพิ่มและรักษาภาวะแทรกซ้อน แนวทางรักษาขึ้นอยู่กับชนิดของ Heart Attack และสภาพผู้ป่วย เช่น

ยาต้านเกล็ดเลือด
ยาต้านการแข็งตัวของเลือดในผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้
ยาอื่นเพื่อควบคุมอาการและลดภาระของหัวใจ
การฉีดสีหลอดเลือดหัวใจ
การทำบอลลูนและใส่ขดลวด (PCI)
การผ่าตัดบายพาสในผู้ป่วยบางราย

โดยเฉพาะกล้ามเนื้อหัวใจตายชนิด STEMI การเปิดหลอดเลือดอย่างรวดเร็วมีความสำคัญมาก เพราะยิ่งกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดนาน ความเสียหายยิ่งเพิ่มขึ้น

อ่านเพิ่มเติม: บอลลูนหัวใจคืออะไร? เมื่อไรจึงจำเป็นต้องทำ

สงสัย Heart Attack ควรทำอย่างไร?

หากมีอาการที่สงสัยว่าเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ให้ปฏิบัติดังนี้

หยุดกิจกรรมและนั่งหรือนอนในท่าที่ปลอดภัย
โทรเรียกระบบการแพทย์ฉุกเฉินทันที
ไม่ขับรถไปโรงพยาบาลเองหากมีทางเลือก
หากแพทย์เคยสั่งยาไนโตรกลีเซอริน ให้ใช้ตามคำแนะนำที่ได้รับ
ไม่รับประทานยา สมุนไพร หรือผลิตภัณฑ์เสริมเพื่อรอดูว่าอาการจะดีขึ้นหรือไม่

การใช้แอสไพรินในภาวะฉุกเฉินควรเป็นไปตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ เพราะผู้ป่วยบางรายมีข้อห้ามหรืออาการเจ็บหน้าอกอาจเกิดจากสาเหตุอื่นที่การใช้แอสไพรินไม่เหมาะสม หากผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน เริ่ม CPR และใช้เครื่อง AED หากมีและสามารถใช้งานได้

หลังผ่าน Heart Attack แล้ว ต้องดูแลอย่างไร?

การเปิดหลอดเลือดสำเร็จไม่ได้หมายความว่าโรคหลอดเลือดหัวใจหายแล้ว การป้องกันการเกิดซ้ำมีความสำคัญมาก

รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
ควบคุม LDL Cholesterol
ควบคุมความดันและน้ำตาล
งดสูบบุหรี่
รับประทานอาหารที่ดีต่อหัวใจ
ออกกำลังกายตามระดับที่แพทย์อนุญาต
เข้าร่วมโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจหากได้รับคำแนะนำ
มาพบแพทย์ตามนัด

อ่านเพิ่มเติม: ป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจอย่างไร? ดูแลหัวใจด้วย Life’s Essential 8

สรุป

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน หรือ Heart Attack ส่วนใหญ่เกิดจากคราบไขมันในหลอดเลือดหัวใจแตกหรือสึกกร่อนจนกระตุ้นการเกิดลิ่มเลือด ทำให้เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจลดลงอย่างเฉียบพลัน อาการสำคัญ ได้แก่ แน่นหรือเจ็บหน้าอก หายใจไม่อิ่ม เหงื่อออก คลื่นไส้ หน้ามืด หรือปวดร้าวไปแขน กราม ไหล่ และหลัง หากสงสัย Heart Attack ควรถือเป็นภาวะฉุกเฉินและรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ ไม่ควรรอดูอาการด้วยตนเอง

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)