การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐานในผู้ป่วยมะเร็งตับระยะกลาง–ระยะท้าย : กรณีศึกษาผู้ป่วยรายที่ 2

มะเร็งตับ (Hepatocellular carcinoma; HCC) เป็นหนึ่งในเนื้องอกร้ายที่พบบ่อยทั่วโลก และเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตจากโรคมะเร็ง โดยเฉพาะในประเทศจีนที่พบอุบัติการณ์ของโรคในระดับสูง การผ่าตัดตับเป็นวิธีการรักษาหลักสำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับระยะต้น อย่างไรก็ตาม ในทางคลินิกพบว่าผู้ป่วยจำนวนมากมักมีภาวะตับแข็งร่วมด้วย หรือมาพบแพทย์เมื่อโรคอยู่ในระยะลุกลามแล้ว ทำให้มีผู้ป่วยเพียงประมาณ 20–30% เท่านั้นที่สามารถเข้ารับการผ่าตัดได้ สำหรับผู้ป่วยที่อยู่ใน ระยะกลางถึงระยะท้ายของโรคและไม่สามารถผ่าตัดได้ การรักษามักใช้การรักษาแบบผสมผสาน เช่น การรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted therapy) ร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) รวมถึงการรักษาประคับประคองอื่น ๆ เพื่อควบคุมการดำเนินของโรคและปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

ในปัจจุบัน การใช้ยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม (Adjunctive therapy) ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นในทางคลินิก ซึ่งมีบทบาทในการสนับสนุนสภาพร่างกายของผู้ป่วย ลดอาการไม่พึงประสงค์จากการรักษา และช่วยเสริมประสิทธิภาพของการรักษามาตรฐาน

กรณีศึกษานี้นำเสนอ การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐานในผู้ป่วยมะเร็งตับระยะกลาง–ระยะท้าย เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับการประยุกต์ใช้ในการรักษาทางคลินิก

ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย

• ผู้ป่วยชาย อายุ 72 ปี
• ปวดบริเวณท้องส่วนบน เป็นเวลา 1 เดือน

ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต (Past Medical History)

• ไม่พบประวัติความดันโลหิตสูงหรือโรคเบาหวาน
• ไม่พบประวัติโรคตับอักเสบ

การตรวจเพิ่มเติม (Additional Investigations)

1. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ (Laboratory Tests)

พบสารบ่งชี้มะเร็งที่สำคัญดังนี้

• HBsAg, HBeAb และ HBcAb ให้ผลบวก
• ปริมาณ DNA ของไวรัสตับอักเสบบี 7.88 × 10³
• AFP 2,379.7 ng/mL
• CA19-9 73.4 U/mL
• PIVKA-II 15,327.8 mAU/mL

2. การตรวจ MRI ตับ

พบลักษณะสำคัญดังนี้

• ตับมีขนาดและรูปร่างปกติ สัดส่วนสมดุล
• พบก้อนขนาดใหญ่และก้อนขนาดเล็ก (Nodule) หลายตำแหน่งภายในตับ
• ก้อนที่ใหญ่ที่สุดอยู่ที่ตับส่วน V/VI ขนาดประมาณ 70 × 74 × 82 มม.
• ภาพ T2-weighted imaging (T2WI) แสดงสัญญาณระดับเท่าถึงค่อนข้างสูง (isointense to slightly hyperintense) ร่วมกับการจำกัดการแพร่ของสัญญาณ (restricted diffusion)
• การตรวจแบบ contrast-enhanced MRI พบว่า
  1. ในระยะหลอดเลือดแดง (arterial phase) มีการเสริมความเข้มของสัญญาณลักษณะเป็นวงแหวน (ring enhancement)
  2. ในระยะหลอดเลือดดำและระยะหน่วงเวลา (venous และ delayed phase) พบการลดลงของสารทึบรังสี (washout) และมีการเกิดเยื่อหุ้มเทียม (pseudocapsule)
  3. พบการขยายตัวเล็กน้อยของลูเมนของแขนงด้านขวาของหลอดเลือดดำพอร์ทัล ลำตัวหลักของหลอดเลือดดำพอร์ทัลและส่วนปลายของหลอดเลือดดำเมเซนเทอริกส่วนบน โดยพบลักษณะการขาดการเติมเต็มของสารทึบรังสีภายในลูเมน (filling defect)

การวินิจฉัย (Diagnosis)

• มะเร็งตับปฐมภูมิชนิด hepatocellular carcinoma ทางด้านขวาของตับ
• มีการแพร่กระจายหลายตำแหน่งภายในตับ และพบลิ่มเนื้องอกในหลอดเลือดดำพอร์ทัล (portal vein tumor thrombus)
• ระยะโรคตามระบบ CNLC (China Liver Cancer staging) ระยะ IIIa

แผนการรักษา (Treatment Plan)

• Sintilimab 200 มก. ทุก 3 สัปดาห์
• Lenvatinib 8 มก. วันละครั้ง นาน 2 เดือน หลังจากนั้นเพิ่มเป็น 12 มก. วันละครั้ง
• ยาต้านไวรัสตับอักเสบบี
• ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม

การประเมินผลการรักษา (Efficacy Evaluation)

ผลการติดตามหลังรักษา 2 เดือน

• ปริมาณ DNA ของไวรัสตับอักเสบบีต่ำกว่าขีดจำกัดที่สามารถตรวจพบได้
• MRI ตับพบว่า ยังคงพบก้อนในตับหลายตำแหน่ง แต่ขนาดของก้อนเล็กลงเมื่อเทียบกับก่อนหน้า บางตำแหน่งเห็นได้ไม่ชัดเจน
• ก้อนเนื้องอกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดอยู่ที่ตับส่วน V/VI เดิมมีขนาดประมาณ 70 × 74 × 82 มม. ลดลงเหลือประมาณ 47 × 38 × 46 มม.
• การตรวจ contrast-enhanced MRI พบว่า
  1. ในระยะหลอดเลือดแดง (arterial phase) มีการเสริมความเข้มของสัญญาณลักษณะเป็นวงแหวน (ring enhancement)
  2. ในระยะหลอดเลือดดำและระยะหน่วงเวลา (venous และ delayed phase) พบการลดลงของสารทึบรังสี (washout) และมีการเกิดเยื่อหุ้มเทียม (pseudocapsule)
  3. ลูเมนของแขนงด้านขวาของหลอดเลือดดำพอร์ทัล ลำตัวหลักของหลอดเลือดดำพอร์ทัล และส่วนปลายของหลอดเลือดดำเมเซนเทอริกส่วนบนมีการขยายเล็กน้อย โดยพบลักษณะการขาดการเติมเต็มของสารทึบรังสีภายในลูเมนลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับก่อนหน้า

ผลการติดตามหลังรักษา 9 เดือน

• MRI ตับ พบว่า ตับมีรูปร่างและขนาดปกติ สัดส่วนยังคงสมดุล ยังคงพบก้อนในตับหลายตำแหน่ง ลักษณะโดยรวมไม่แตกต่างจากการตรวจครั้งก่อนอย่างมีนัยสำคัญ ก้อนเนื้องอกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดอยู่ที่ตับส่วน V/VI เดิมมีขนาดประมาณ 47 × 38 × 46 มม. ลดลงเหลือประมาณ 41 × 32 × 40 มม. มม.
• ลักษณะสัญญาณและรูปแบบการเสริมความเข้มหลังฉีดสารทึบรังสีเช่นเดียวกับการตรวจครั้งก่อน
• แขนงด้านขวาของหลอดเลือดดำพอร์ทัล ลำตัวหลักของหลอดเลือดดำพอร์ทัล และส่วนปลายของหลอดเลือดดำเมเซนเทอริกส่วนบน มีการขยายตัวของลูเมนเล็กน้อย และยังคงพบ ลักษณะการขาดการเติมเต็มของสารทึบรังสี (filling defect) ใกล้เคียงกับการตรวจครั้งก่อน

สรุปกรณีศึกษา

ผู้ป่วยในกรณีศึกษานี้ ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งตับระยะกลางถึงระยะท้ายที่ไม่สามารถรักษาด้วยการผ่าตัดได้ ผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยวิธีผสมผสาน ได้แก่ การรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted therapy) ร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด โดยใช้ Sintilimab, Lenvatinib, ยาต้านไวรัสตับอักเสบบีและตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม ผลการรักษาพบว่า ขนาดของก้อนเนื้องอกในผู้ป่วยทั้งสองรายลดลงอย่างชัดเจน ค่าตัวบ่งชี้มะเร็ง ได้แก่ AFP และ PIVKA-II ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

แนวคิดสำคัญของตำรับยาสมุนไพรจีน คือ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันและความแข็งแรงของร่างกาย พร้อมช่วยลดหรือยับยั้งการเจริญของก้อนมะเร็ง โดยตำรับยานี้ประกอบด้วยสมุนไพรจีน 16 ชนิด เช่น Huangqi, Renshen, Nüzhenzi, Lingzhi ช่วยบำรุงม้ามและไต เสริมความแข็งแรงของร่างกาย Ezhu, Jineijin, Tubiechong, Fuling ช่วยสลายก้อนและกระตุ้นการไหลเวียนของเส้นลมปราณ Baihuasheshecao, Banzhilian, Baiying, Shemei มีคุณสมบัติช่วยขับพิษและต้านการเจริญของเซลล์มะเร็ง ตามแนวทางปฏิบัติทางคลินิกด้านจิตวิทยามะเร็งของจีนและแนวทางการวินิจฉัยและรักษาภาวะอ่อนเพลียที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งของจีน ได้แนะนำให้ใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนตำรับนี้เพื่อช่วยจัดการอาการของผู้ป่วยมะเร็ง เช่น อาการอ่อนเพลียจากมะเร็ง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ และอาการไม่สบายอื่น ๆ ที่พบร่วมกับโรคมะเร็ง

Source

Zhangzhou Hospital, Fujian, China

แหล่งข้อมูล

โรงพยาบาลจางโจว มณฑลฝูเจี้ยน ประเทศจีน

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาและเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์ผู้ดูแลได้ ผลการรักษาอาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย