โรคหัวใจกับ Stroke เกี่ยวข้องกันอย่างไร? รู้ความเสี่ยงและวิธีป้องกัน

โรคหัวใจบางชนิดสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ได้ ภาวะที่สำคัญที่สุดคือ Atrial Fibrillation (AF หรือ AFib) หรือภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว ซึ่งทำให้หัวใจห้องบนบีบตัวไม่สม่ำเสมอ เลือดจึงอาจค้างอยู่ภายในหัวใจและจับตัวเป็นลิ่ม American Stroke Association ระบุว่า AF สามารถทำให้เกิดลิ่มเลือดและเพิ่มความเสี่ยง Stroke ได้ แม้ผู้ป่วยบางคนจะไม่มีอาการของหัวใจเต้นผิดจังหวะเลยก็ตาม

อ่านเพิ่มเติม: โรคหลอดเลือดสมองเกิดจากอะไร? ปัจจัยเสี่ยงที่ควรรู้

หัวใจทำให้เกิด Stroke ได้อย่างไร?

Atrial Fibrillation คืออะไร และทำไมจึงเสี่ยง Stroke?

Atrial Fibrillation หรือ AF คือภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อย โดยหัวใจห้องบนไม่ได้บีบตัวอย่างเป็นจังหวะตามปกติ แต่เกิดการสั่นหรือเต้นไม่สม่ำเสมอ เมื่อหัวใจห้องบนบีบตัวได้ไม่เต็มที่ เลือดบางส่วนอาจค้างอยู่ โดยเฉพาะบริเวณหัวใจห้องบนซ้าย เมื่อเลือดค้างนานขึ้น อาจจับตัวเป็นลิ่มเลือดได้ หากลิ่มเลือดหลุดออกจากหัวใจและเข้าสู่หลอดเลือดแดง อาจเดินทางไปยังสมองและอุดตันหลอดเลือดจนเกิด Stroke

AF มีอาการอะไรบ้าง?

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการ เช่น

ใจสั่น
หัวใจเต้นเร็วหรือไม่สม่ำเสมอ
เหนื่อยง่าย
หายใจไม่เต็มอิ่ม
เวียนศีรษะ
อ่อนเพลีย
หน้ามืด

แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ ผู้ป่วย AF บางคนไม่มีอาการเลย และอาจตรวจพบจากคลื่นไฟฟ้าหัวใจโดยบังเอิญ American Stroke Association ระบุว่าแม้ไม่มีอาการ AF ก็ยังสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อ Stroke ได้ ดังนั้น ผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น มีความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคหัวใจ ควรตรวจสุขภาพและประเมินจังหวะหัวใจตามความเหมาะสม

โรคหัวใจชนิดใดบ้างที่อาจสัมพันธ์กับ Stroke?

ไม่ได้มีเฉพาะ AF เท่านั้น โรคหรือความผิดปกติของหัวใจหลายชนิดสามารถเพิ่มความเสี่ยง Stroke ได้ เช่น

ภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วเป็นสาเหตุสำคัญของ Stroke จากลิ่มเลือดที่มาจากหัวใจ
โรคลิ้นหัวใจโรคลิ้นหัวใจบางชนิดสามารถทำให้การไหลเวียนของเลือดภายในหัวใจผิดปกติ และเพิ่มโอกาสเกิดลิ่มเลือด
ภาวะหัวใจล้มเหลว เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เลือดอาจไหลช้าลงและมีโอกาสจับตัวเป็นลิ่มในผู้ป่วยบางราย
กล้ามเนื้อหัวใจตาย หลังเกิดกล้ามเนื้อหัวใจตาย ผนังหัวใจบางบริเวณอาจบีบตัวได้ไม่ดี ทำให้เลือดค้างและเกิดลิ่มเลือดได้
ความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจบางชนิดความผิดปกติแต่กำเนิดหรือความผิดปกติของผนังกั้นหัวใจบางชนิดอาจสัมพันธ์กับ Stroke ในผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะเมื่อไม่พบสาเหตุอื่นชัดเจน

อ่านเพิ่มเติม: เส้นเลือดในสมองตีบคืออะไร? อาการและสัญญาณเตือน

ความดันโลหิตสูงเกี่ยวกับทั้งหัวใจและ Stroke อย่างไร?

ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยร่วมสำคัญ เพราะสามารถเพิ่มความเสี่ยงได้ทั้งโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง ความดันสูงเรื้อรังอาจ

ทำให้หัวใจทำงานหนักขึ้น
เพิ่มโอกาสเกิด AF
ทำให้หลอดเลือดแข็งและตีบ
เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดสมองแตก
ทำให้หัวใจและหลอดเลือดเสื่อมเร็วขึ้น

American Stroke Association ระบุว่าความดันสูงที่ควบคุมไม่ดีเป็นหนึ่งในภาวะที่สัมพันธ์กับการเกิด AF และโรคหัวใจอื่น ๆ

อ่านเพิ่มเติม: ความดันโลหิตสูงเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดสมองอย่างไร?

ลดความเสี่ยง Stroke ในผู้ป่วยโรคหัวใจได้อย่างไร?

รักษา AF หรือโรคหัวใจตามแผนของแพทย์
รับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือดเมื่อมีข้อบ่งชี้
ไม่หยุดหรือปรับยาเอง
ควบคุมความดันโลหิต
ควบคุมเบาหวาน
ควบคุมไขมันในเลือด
งดสูบบุหรี่
ออกกำลังกายตามความเหมาะสม
ควบคุมน้ำหนัก
พบแพทย์ตามนัด

American Stroke Association ระบุว่าการรักษา AF ควบคู่กับการดูแลความดัน น้ำตาล ไขมัน น้ำหนัก การออกกำลังกาย และการไม่สูบบุหรี่ มีบทบาทในการลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนรวมถึง Stroke

หากใจสั่นร่วมกับอาการ Stroke ต้องทำอย่างไร?

หากมีใจสั่นร่วมกับอาการทางระบบประสาทที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน เช่น

หน้าเบี้ยว
แขนหรือขาอ่อนแรง
พูดไม่ชัด
มองเห็นผิดปกติ
เดินเซหรือเสียการทรงตัว

โทร 1669 ทันที ไม่ควรรอดูว่าอาการจะหายหรือไม่ และไม่ควรรับประทานแอสไพรินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดเพิ่มเอง เพราะต้องตรวจภาพสมองก่อนเพื่อแยกว่าเป็นหลอดเลือดสมองตีบหรือมีเลือดออกในสมอง

สรุป

โรคหัวใจกับ Stroke มีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว ซึ่งทำให้เลือดค้างภายในหัวใจและเกิดลิ่มเลือด ลิ่มเลือดสามารถหลุดไปอุดตันหลอดเลือดสมองจนเกิด Ischemic Stroke ได้ การลดความเสี่ยงจึงต้องรักษาโรคหัวใจ ควบคุมความดัน เบาหวานและไขมันในเลือด รวมถึงใช้ยาป้องกันลิ่มเลือดตามข้อบ่งชี้ของแพทย์ โดยไม่หยุดหรือปรับยาด้วยตนเอง

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)