“อาการข้อเข่าเสื่อม” ที่พบบ่อย ได้แก่ ปวดเข่าเวลาเดินหรือรับน้ำหนัก ข้อฝืดหลังตื่นนอน เข่ามีเสียงกรอบแกรบ ข้อบวม งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด และทำกิจกรรมอย่างขึ้นลงบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ได้ลำบาก อาการมักค่อย ๆ เกิดขึ้นและเป็นมากขึ้นตามระยะของโรค ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอาการ
อย่างไรก็ตาม อาการปวดเข่าเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถยืนยันว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมได้ เพราะอาจเกิดจากเอ็นอักเสบ หมอนรองข้อบาดเจ็บ เยื่อบุข้ออักเสบ หรือโรคข้ออักเสบชนิดอื่น จึงควรพิจารณาทั้งลักษณะอาการ ระยะเวลาที่เป็น และผลการตรวจร่างกายประกอบกัน
8 อาการเข่าเสื่อมที่พบบ่อย
- ปวดเข่าเวลาเดินหรือรับน้ำหนัก
- ข้อเข่าฝืดหลังตื่นนอนหรือหลังนั่งนาน
- เข่ามีเสียงกรอบแกรบหรือเสียงดังขณะเคลื่อนไหว
- ข้อเข่าบวม ตึง หรือรู้สึกอุ่น
- งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด
- ปวดเวลาขึ้นลงบันไดหรือลุกจากเก้าอี้
- เดินได้น้อยลงและกล้ามเนื้อต้นขาอ่อนแรง
- ข้อเข่าผิดรูปหรือขาโก่ง
อาการเข่าเสื่อมระยะแรกสังเกตอย่างไร?
ในระยะแรก ผู้ป่วยอาจยังเดินได้ตามปกติ แต่อาจเริ่มมีอาการดังต่อไปนี้
- ปวดเข่าหลังเดินหรือยืนนาน
- ปวดเวลาเริ่มลุกจากเก้าอี้
- ข้อฝืดหลังตื่นนอนหรือหลังพักนาน
- เข่ามีเสียงร่วมกับอาการปวด
- รู้สึกตึงหรือบวมเล็กน้อยหลังใช้งาน
- อาการดีขึ้นเมื่อพัก แต่กลับมาเมื่อใช้ข้ออีกครั้ง
ความรุนแรงของอาการไม่จำเป็นต้องสัมพันธ์กับภาพเอกซเรย์เสมอไป บางคนมีความเปลี่ยนแปลงในภาพถ่ายมากแต่อาการน้อย ขณะที่บางคนปวดมากทั้งที่ความผิดปกติในภาพยังไม่ชัด แพทย์จึงต้องพิจารณาจากอาการ การตรวจร่างกาย และการตรวจเพิ่มเติมร่วมกัน
อาการแบบไหนอาจไม่ใช่ข้อเข่าเสื่อม?
- ปวดรุนแรงทันทีหลังเข่าบิดหรือเกิดอุบัติเหตุ
- เข่าล็อกหรือรู้สึกมีบางอย่างติดในข้อ
- ข้อบวมแดงและร้อนอย่างรวดเร็ว
- มีไข้ร่วมกับข้อบวม
- ปวดข้อหลายตำแหน่งพร้อมกัน
- ข้อฝืดตอนเช้าเป็นเวลานาน
- ปวดน่องร่วมกับขาบวมผิดปกติ
- ไม่สามารถลงน้ำหนักหรือเดินได้
ดูแลเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการ
ผู้ที่เริ่มปวดหรือฝืดเข่าควรลดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการชั่วคราว แต่ไม่ควรหยุดเคลื่อนไหวทั้งหมด ควรควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อต้นขาตามความเหมาะสม และหลีกเลี่ยงการนั่งยอง คุกเข่า หรือขึ้นลงบันไดซ้ำ ๆ หากอาการไม่ดีขึ้น ควรรับการตรวจเพื่อยืนยันสาเหตุก่อนซื้อยาหรือผลิตภัณฑ์มารับประทานเอง
สรุป
อาการข้อเข่าเสื่อมมักเริ่มจากปวดเวลาใช้งาน ข้อฝืดหลังพัก เข่ามีเสียง และทำกิจกรรมที่ลงน้ำหนักได้ลำบาก เมื่อโรครุนแรงขึ้นอาจเกิดข้อบวม เคลื่อนไหวได้ลดลง กล้ามเนื้ออ่อนแรง และข้อผิดรูป อย่างไรก็ตาม อาการปวดเข่าไม่ได้หมายถึงเข่าเสื่อมทุกกรณี หากปวดต่อเนื่อง ข้อบวมมาก เดินไม่ได้ หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
