เนื้องอกมดลูกไม่ได้เกิดขึ้นในตำแหน่งเดียวกันทั้งหมด แต่สามารถเกิดได้หลายบริเวณของมดลูก โดยทั่วไปสามารถแบ่งตามตำแหน่งของก้อนได้เป็น 3 ชนิดหลัก ได้แก่ Intramural, Submucosal และ Subserosal Fibroid นอกจากนี้ยังมีก้อนบางลักษณะที่ยื่นออกจากมดลูก โดยมีเนื้อเยื่อส่วนแคบคล้ายก้านเชื่อมระหว่างก้อนกับมดลูก
Intramural Fibroid ก้อนที่อยู่ในผนังมดลูก
Intramural Fibroid เป็นเนื้องอกที่เกิดและเติบโตอยู่ภายในชั้นกล้ามเนื้อของผนังมดลูก และเป็นตำแหน่งที่พบได้บ่อย เมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้น อาจทำให้ผนังมดลูกหนาขึ้นหรือทำให้มดลูกมีขนาดใหญ่ขึ้นตามไปด้วย อาการที่พบ ได้แก่
- ประจำเดือนมามากหรือมานาน
- ปวดหรือรู้สึกหน่วงบริเวณท้องน้อย
- รู้สึกแน่นหรือหนักบริเวณอุ้งเชิงกราน
- ท้องน้อยดูโตขึ้นในรายที่มีก้อนขนาดใหญ่
- อาจเกิดอาการกดเบียด หากก้อนโตมาก
Submucosal Fibroid ก้อนที่ยื่นเข้าไปในโพรงมดลูก
Submucosal Fibroid เป็นก้อนที่อยู่ใต้เยื่อบุโพรงมดลูกและยื่นเข้าไปทางด้านในของโพรงมดลูก แม้ก้อนชนิดนี้อาจไม่ได้มีขนาดใหญ่มาก แต่ตำแหน่งของก้อนสามารถรบกวนบริเวณโพรงมดลูก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับประจำเดือนและการฝังตัวของตัวอ่อน จึงเป็นชนิดที่สัมพันธ์กับอาการ เช่น
- ประจำเดือนมามาก
- ประจำเดือนมานานกว่าปกติ
- อาจมีเลือดออกผิดปกติ
- อาจทำให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือดเรื้อรัง
- อาจเกี่ยวข้องกับปัญหาการตั้งครรภ์ในบางราย
Subserosal Fibroid ก้อนที่โตออกด้านนอกมดลูก
Subserosal Fibroid เป็นก้อนที่เกิดบริเวณด้านนอกของผนังมดลูกและโตออกไปทางช่องท้องหรืออุ้งเชิงกราน เนื่องจากก้อนไม่ได้ยื่นเข้าไปในโพรงมดลูกโดยตรง อาการเด่นจึงอาจแตกต่างจาก Submucosal Fibroid โดยเฉพาะเมื่อก้อนโตจนกดเบียดอวัยวะข้างเคียง อาการที่อาจพบ เช่น
- รู้สึกแน่นหรือหนักบริเวณท้องน้อย
- ท้องน้อยดูโตขึ้น
- ปัสสาวะบ่อย หากก้อนกดกระเพาะปัสสาวะ
- ท้องผูกหรือถ่ายลำบาก หากก้อนกดบริเวณลำไส้หรือทวารหนัก
- ปวดหรือรู้สึกไม่สบายบริเวณอุ้งเชิงกราน
ผู้ที่มี Subserosal Fibroid บางรายอาจไม่มีประจำเดือนมามากเป็นอาการเด่น แต่กลับมีอาการจากแรงกดของก้อนมากกว่า
รู้ได้อย่างไรว่าเป็นเนื้องอกมดลูกชนิดไหน?
อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถระบุตำแหน่งของก้อนได้แน่นอน แม้ลักษณะอาการบางอย่างจะช่วยให้สงสัยตำแหน่งได้ก็ตาม การตรวจอัลตราซาวนด์ (Ultrasound) เป็นวิธีสำคัญที่ช่วยดูว่ามีก้อนหรือไม่ รวมถึงประเมินตำแหน่ง ขนาด และจำนวนของก้อน ในบางกรณีที่ต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับโพรงมดลูกหรือตำแหน่งของก้อน อาจมีการใช้การตรวจชนิดอื่นเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
ตำแหน่งของก้อนเกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์หรือไม่?
ตำแหน่งที่ได้รับความสนใจเป็นพิเศษคือก้อนที่ยื่นเข้าไปหรือทำให้รูปร่างของโพรงมดลูกเปลี่ยนแปลง เพราะโพรงมดลูกเป็นบริเวณที่ตัวอ่อนต้องฝังตัว ส่วนก้อนที่อยู่ในผนังมดลูกหรือด้านนอกมดลูกต้องพิจารณารายละเอียดเพิ่มเติม เช่น ขนาด ตำแหน่ง และผลต่อรูปร่างของโพรงมดลูก
สรุป
ชนิดของเนื้องอกมดลูกสามารถแบ่งตามตำแหน่งได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ Intramural ที่อยู่ในผนังมดลูก, Submucosal ที่ยื่นเข้าโพรงมดลูก และ Subserosal ที่โตออกด้านนอกมดลูก ความแตกต่างของตำแหน่งมีผลต่ออาการที่อาจเกิดขึ้น ก้อนใกล้โพรงมดลูกอาจสัมพันธ์กับประจำเดือนมามากและปัญหาด้านการตั้งครรภ์ ขณะที่ก้อนที่โตออกด้านนอกอาจทำให้เกิดอาการจากการกดเบียดมากกว่า การประเมิน Fibroid จึงควรดูทั้งตำแหน่ง ขนาด จำนวน และอาการร่วมกัน ไม่ใช่ดูขนาดก้อนเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
Q: เนื้องอกมดลูกชนิดไหนทำให้ประจำเดือนมามาก?
A: ก้อนที่ยื่นเข้าโพรงมดลูกหรือ Submucosal Fibroid มีความสัมพันธ์กับเลือดประจำเดือนออกมากได้เด่น แต่ก้อนตำแหน่งอื่นก็อาจสัมพันธ์กับเลือดออกผิดปกติได้เช่นกัน
Q: มีเนื้องอกหลายชนิดพร้อมกันได้ไหม?
A: ได้ คนหนึ่งอาจมี Fibroid หลายก้อนและอยู่ต่างตำแหน่งกัน เช่น มีก้อนในผนังมดลูกร่วมกับก้อนที่โตออกด้านนอก
Q: รู้ตำแหน่งก้อนจากอาการได้ไหม?
A: อาการอาจช่วยให้สงสัยได้ แต่ไม่สามารถยืนยันตำแหน่งได้ การตรวจอัลตราซาวนด์ช่วยประเมินตำแหน่ง ขนาด และจำนวนของก้อนได้ชัดเจนกว่า
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
