FAST Stroke คือหลักการสังเกตอาการโรคหลอดเลือดสมองเบื้องต้นที่ออกแบบให้ประชาชนทั่วไปจดจำและนำไปใช้ได้ง่าย โดยตรวจดูความผิดปกติของใบหน้า แขน และการพูด หากพบอาการผิดปกติแม้เพียงข้อเดียว ต้องรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที
อ่านเพิ่มเติม: โรคหลอดเลือดสมองคืออะไร? อาการ สาเหตุ และแนวทางรักษา
FAST Stroke คืออะไร?
- F – Face: ใบหน้าเบี้ยวหรือมุมปากตก
- A – Arms: แขนข้างหนึ่งอ่อนแรง
- S – Speech: พูดไม่ชัดหรือสื่อสารผิดปกติ
- T – Time: รีบขอความช่วยเหลือทันที
พบอาการเพียงข้อเดียว ต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่?
“ต้องไปโรงพยาบาลทันที” เพราะผู้ป่วย Stroke ไม่จำเป็นต้องมีอาการครบทั้งหน้าเบี้ยว แขนอ่อนแรง และพูดไม่ชัด บางคนอาจมีเพียงแขนข้างเดียวไม่มีแรง หรือพูดผิดปกติเพียงอย่างเดียว แม้อาการจะดีขึ้นหรือหายไปเองก็ยังต้องได้รับการตรวจ เนื่องจากอาจเป็นภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว หรือ TIA ซึ่งมีอาการคล้าย Stroke แต่หายได้เองชั่วคราว ภาวะนี้อาจเป็นสัญญาณเตือนก่อนเกิดโรคหลอดเลือดสมองในอนาคต
อ่านเพิ่มเติม: TIA คืออะไร? สัญญาณเตือนก่อนเกิด Stroke
FAST ตรวจพบ Stroke ได้ทุกกรณีหรือไม่?
FAST ช่วยตรวจพบอาการสำคัญได้รวดเร็ว แต่ไม่ครอบคลุมผู้ป่วยทุกคน โดยเฉพาะ Stroke ที่กระทบสมองส่วนหลัง ซึ่งอาจแสดงอาการเด่นเป็นการทรงตัวผิดปกติหรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลง จึงมีการพัฒนาหลัก B.E. FAST โดยเพิ่มอาการอีก 2 ด้าน ได้แก่
- B – Balance: เดินเซ เสียการทรงตัว หรือควบคุมร่างกายไม่ได้อย่างฉับพลัน
- E – Eyes: ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็นเฉียบพลัน
- F – Face: ใบหน้าเบี้ยว
- A – Arms: แขนอ่อนแรง
- S – Speech: การพูดผิดปกติ
- T – Time: รีบขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน
ดังนั้น หากมีอาการเดินเซหรือมองเห็นผิดปกติเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน แม้ตรวจ FAST แล้วไม่พบหน้าเบี้ยว แขนอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด ก็ไม่ควรรอดูอาการเอง
เมื่อสงสัย Stroke ไม่ควรทำอะไร?
ระหว่างรอความช่วยเหลือ ควรหลีกเลี่ยงสิ่งต่อไปนี้
- ไม่ให้ผู้ป่วยขับรถไปโรงพยาบาลเอง
- ไม่รอดูว่าอาการจะหายหรือไม่
- ไม่ให้รับประทานอาหาร น้ำ หรือยา หากยังไม่ประเมินการกลืน
- ไม่ให้แอสไพรินหรือยาต้านเกล็ดเลือดเอง
- ไม่นวด กดจุด เจาะปลายนิ้ว หรือพยายามรักษาเอง
- ไม่ให้ยาสมุนไพรหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแทนการรักษาฉุกเฉิน
เหตุผลที่ไม่ควรให้ยาเอง เพราะยังไม่ทราบว่าผู้ป่วยมีหลอดเลือดสมองตีบหรือหลอดเลือดสมองแตก การรักษาของทั้งสองภาวะแตกต่างกันและต้องอาศัยการตรวจสมองที่โรงพยาบาล
สรุปหลัก FAST Stroke
FAST เป็นวิธีจำอาการโรคหลอดเลือดสมองที่ง่ายและช่วยให้ตัดสินใจได้เร็ว ได้แก่ ใบหน้าเบี้ยว แขนอ่อนแรง พูดผิดปกติ และต้องรีบขอความช่วยเหลือทันที หากพบอาการแม้เพียงหนึ่งข้อ ให้จดเวลาเริ่มอาการและโทร 1669 โดยไม่รอให้อาการหายเอง
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
