อาการใจสั่นไม่ได้อันตรายทุกครั้ง เพราะอาจเกิดจากความเครียด การออกกำลังกาย หรือการดื่มคาเฟอีน แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือโรคหัวใจ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืดรุนแรง หรือเป็นลมร่วมด้วย หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน ไม่ควรรอให้อาการหายเอง
ใจสั่นแบบไหนอันตราย?
อาการใจสั่นคือความรู้สึกว่าหัวใจเต้นแรง เต้นเร็ว เต้นรัว หรือเต้นสะดุด ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ทั้งในคนสุขภาพดีและผู้ที่มีโรคหัวใจ โดยทั่วไป อาการใจสั่นที่เกิดขึ้นชั่วคราวหลังออกแรง ตื่นเต้น หรือดื่มกาแฟ และดีขึ้นเมื่อพัก อาจไม่ใช่ภาวะอันตราย แต่หากอาการเกิดขึ้นโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน เป็นนานขึ้น หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรได้รับการประเมิน
อาการร่วมกับใจสั่นที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
1. ใจสั่นร่วมกับเจ็บหรือแน่นหน้าอก
หากมีอาการใจสั่นร่วมกับเจ็บ แน่น หรือรู้สึกถูกกดทับบริเวณหน้าอก อาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจขาดเลือดหรือปัญหาหัวใจอื่นที่ต้องได้รับการประเมินเร่งด่วน อาการเจ็บหน้าอกอาจร้าวไปยังแขน หลัง คอ หรือขากรรไกร และบางคนอาจมีเหงื่อออก คลื่นไส้ หรือหายใจลำบากร่วมด้วย หากมีอาการเจ็บหน้าอกที่สงสัยภาวะหัวใจฉุกเฉิน ควรโทร 1669 ทันที ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลด้วยตนเอง
2. ใจสั่นร่วมกับหายใจลำบากรุนแรง
อาการใจสั่นที่เกิดพร้อมกับหายใจลำบากมาก หอบเหนื่อยผิดปกติ หรือรู้สึกหายใจไม่ทัน อาจบ่งบอกว่าระบบหัวใจและปอดกำลังทำงานผิดปกติ ภาวะที่อาจเกี่ยวข้อง เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะที่ส่งผลต่อการสูบฉีดเลือด ภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน หรือโรคปอดบางชนิด หากหายใจลำบากรุนแรง โดยเฉพาะขณะพัก ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที
3. ใจสั่นร่วมกับเป็นลมหรือหมดสติ
การเป็นลมขณะใจสั่นเป็นอาการสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเกิดจากหัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติจนเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงชั่วคราว แม้จะหมดสติเพียงช่วงสั้น ๆ และฟื้นขึ้นมาเอง ก็ยังจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน หากผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ผู้ที่อยู่ใกล้ควรโทร 1669 และเริ่มช่วยฟื้นคืนชีพ (CPR) ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ทันที
4. ใจสั่นร่วมกับหน้ามืดหรือเวียนศีรษะรุนแรง
หากมีอาการใจสั่นพร้อมหน้ามืดมาก รู้สึกจะเป็นลม หรือทรงตัวไม่อยู่ อาจเกิดจากความดันโลหิตลดลงหรือหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่เพียงพอ อาการเหล่านี้แตกต่างจากการเวียนศีรษะเล็กน้อยที่เกิดขึ้นชั่วคราว เพราะอาจบ่งบอกถึงความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือดที่ต้องได้รับการช่วยเหลือ ควรหยุดกิจกรรม นอนในท่าที่ปลอดภัย และขอความช่วยเหลือฉุกเฉินหากอาการรุนแรงหรือรู้สึกกำลังจะหมดสติ
5. ใจสั่นร่วมกับอ่อนแรงครึ่งซีกหรือพูดไม่ชัดเฉียบพลัน
หากมีอาการใจสั่นร่วมกับหน้าเบี้ยว แขนหรือขาอ่อนแรงข้างหนึ่ง หรือพูดไม่ชัดอย่างฉับพลัน ต้องสงสัยภาวะหลอดเลือดสมอง แม้จะไม่ทราบว่าอาการใจสั่นเกี่ยวข้องโดยตรงหรือไม่ก็ตาม ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิด เช่น Atrial Fibrillation (AF) สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดที่ไปอุดตันหลอดเลือดสมองได้ หากมีอาการสงสัยโรคหลอดเลือดสมอง ต้องโทร 1669 ทันที แม้อาการจะดีขึ้นเอง เพราะการรักษาที่รวดเร็วมีความสำคัญอย่างมาก
ใจสั่นนานกี่นาทีถึงอันตราย?
ไม่มีระยะเวลาตายตัวที่ใช้บอกได้ว่าอาการใจสั่นปลอดภัยหรืออันตราย บางคนมีอาการเพียงไม่กี่วินาทีจากหัวใจเต้นก่อนกำหนด ขณะที่บางคนมีหัวใจเต้นเร็วต่อเนื่องจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ การประเมินจึงต้องพิจารณาทั้งระยะเวลา อัตราการเต้นของหัวใจ ความสม่ำเสมอของชีพจร และอาการร่วม หากมีอาการฉุกเฉินควรขอความช่วยเหลือทันที
ใจสั่นบ่อย แต่ไม่มีอาการรุนแรง ต้องตรวจหัวใจไหม?
ควรพิจารณาตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดบ่อยขึ้นหรือเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน เพราะภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดอาจไม่มีอาการรุนแรงในระยะแรก การตรวจที่อาจใช้ ได้แก่
- ECG ตรวจสัญญาณไฟฟ้าและจังหวะการเต้นของหัวใจ
- Holter Monitor บันทึกจังหวะหัวใจต่อเนื่องเพื่อหาความผิดปกติที่เกิดเป็นครั้งคราว
- การตรวจเลือด ประเมินภาวะโลหิตจาง ไทรอยด์ และเกลือแร่ตามความเหมาะสม
เมื่อมีอาการใจสั่น ควรทำอย่างไรระหว่างรอความช่วยเหลือ?
หากมีอาการใจสั่นรุนแรงหรือสงสัยภาวะฉุกเฉิน ควรปฏิบัติดังนี้
- หยุดกิจกรรมทันที และอยู่ในบริเวณที่ปลอดภัย
- นั่งหรือนอนพัก โดยเลือกท่าที่หายใจสะดวก
- โทร 1669 เมื่อมีอาการฉุกเฉิน และแจ้งอาการกับเจ้าหน้าที่ให้ชัดเจน
- ไม่ขับรถเอง และไม่ฝืนเดินหรือออกแรง
- ไม่รับประทานยาหรือสมุนไพรเพื่อหยุดอาการเอง หากไม่ได้รับคำแนะนำจากผู้รักษา
หากไม่มีอาการรุนแรง สามารถสังเกตชีพจร ระยะเวลาที่เกิดอาการ และสิ่งกระตุ้นเพื่อใช้ประกอบการตรวจได้ แต่ไม่ควรเสียเวลาจับชีพจรเมื่อมีอาการฉุกเฉิน
สรุป
อาการใจสั่นไม่ได้เป็นสัญญาณอันตรายทุกครั้ง แต่ควรให้ความสำคัญกับอาการที่เกิดร่วมกัน โดยเฉพาะเจ็บหน้าอก หายใจลำบากรุนแรง เป็นลม หน้ามืดรุนแรง หรือมีอาการคล้ายโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งต้องรีบขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน ส่วนผู้ที่ใจสั่นบ่อยขึ้นหรือเป็นนานขึ้น แม้ไม่มีอาการรุนแรง ก็ควรตรวจหาสาเหตุ เพราะการประเมินจังหวะหัวใจอย่างเหมาะสมช่วยให้ได้รับการดูแลตรงกับปัญหา
คำถามที่พบบ่อย
Q: ใจสั่นแต่ไม่เจ็บหน้าอก อันตรายไหม?
A: อาจไม่รุนแรง แต่การไม่มีอาการเจ็บหน้าอกไม่ได้ยืนยันว่าหัวใจปกติ หากใจสั่นเกิดซ้ำบ่อย ต่อเนื่อง หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรตรวจหาสาเหตุ
Q: ใจสั่นตอนกลางคืนต้องไปโรงพยาบาลไหม?
A: หากอาการเกิดชั่วคราวและไม่มีสัญญาณอันตราย อาจนัดตรวจหากเกิดซ้ำ แต่หากมีเจ็บหน้าอก หายใจลำบากรุนแรง หรือเป็นลม ต้องขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน
Q: หัวใจเต้นเร็วเกิน 100 ครั้งต่อนาที อันตรายหรือไม่?
A: ไม่เสมอไป เพราะหัวใจอาจเต้นเร็วจากการออกกำลังกาย ไข้ หรือความเครียดได้ แต่หากหัวใจเต้นเร็วขณะพักโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรได้รับการประเมิน
Q: ใจสั่นบ่อยแต่ตรวจ ECG ปกติ ยังมีความเสี่ยงไหม?
A: ยังเป็นไปได้ เพราะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดเกิดเป็นครั้งคราว หากไม่ได้เกิดขณะตรวจ ECG อาจต้องบันทึกจังหวะหัวใจต่อเนื่องเพิ่มเติม
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
