ตรวจ ECG ปกติ แต่ยังใจสั่น ทำไมจึงยังหาสาเหตุไม่เจอ?

ตรวจ ECG ปกติแต่ยังใจสั่นสามารถเกิดขึ้นได้ เพราะ ECG บันทึกกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจในช่วงเวลาที่กำลังตรวจ หากอาการใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดเป็นครั้งคราวและไม่ได้เกิดขึ้นในช่วงนั้น ผล ECG อาจปกติได้ จึงอาจต้องใช้ Holter หรือเครื่องบันทึกจังหวะหัวใจที่ติดตามได้นานขึ้นเพื่อหาความสัมพันธ์กับอาการ

ECG ปกติ หมายความว่าอะไร?

ECG (Electrocardiogram) เป็นการตรวจที่บันทึกกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจ ช่วยประเมินว่าในช่วงที่กำลังตรวจ หัวใจเต้นเร็วหรือช้าเพียงใด จังหวะเป็นอย่างไร และมีความผิดปกติทางไฟฟ้าบางอย่างหรือไม่ ดังนั้น เมื่อผล ECG ปกติ ความหมายที่ถูกต้องคือ “ในช่วงเวลาที่บันทึก ECG ไม่พบความผิดปกติที่การตรวจนั้นตรวจจับได้” 

ทำไมตอนใจสั่นรู้สึกชัด แต่พอตรวจ ECG กลับปกติ?

หากไปตรวจ ECG ในช่วงที่หัวใจกำลังเต้นตามปกติ เครื่องก็จะบันทึกจังหวะหัวใจปกติในช่วงนั้น แม้ว่าก่อนหน้านี้ไม่กี่ชั่วโมงอาจเคยมีความผิดปกติเกิดขึ้นก็ตาม American Heart Association อธิบายว่า ECG ทั่วไปแสดงกิจกรรมของหัวใจ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง ขณะที่หัวใจเต้นผิดจังหวะและอาการต่าง ๆ สามารถเกิดแล้วหายไปได้ จึงเป็นเหตุผลที่มีเครื่องบันทึก ECG แบบพกพาสำหรับติดตามหัวใจเป็นระยะเวลานานขึ้น

ใจสั่น แต่ ECG ปกติ อาจเกิดจากอะไร?

สถานการณ์นี้แบ่งได้ง่าย ๆ เป็น 2 กลุ่มใหญ่

1. มีความผิดปกติของจังหวะหัวใจ แต่ตรวจไม่ตรงช่วงที่เกิด

หัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดไม่ได้เกิดตลอดเวลา แต่อาจเกิดเป็นช่วง ๆ แล้วกลับมาเต้นปกติ ตัวอย่างเช่น PAC หรือ PVC ซึ่งเป็นจังหวะหัวใจเต้นก่อนกำหนด อาจเกิดเพียงบางจังหวะ หรือหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะบางชนิดอาจเกิดขึ้นเป็นช่วงแล้วหยุดเอง ถ้าความผิดปกติไม่เกิดขึ้นในช่วงที่กำลังตรวจ ECG ก็มีโอกาสที่ผล ECG ขณะนั้นจะปกติได้

2. ใจสั่นโดยไม่ได้มีหัวใจเต้นผิดจังหวะ

อาการใจสั่น (Palpitations) เป็นการรับรู้การเต้นของหัวใจ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับจังหวะที่เร็ว ช้า หรือผิดปกติ แต่บางคนสามารถรับรู้การเต้นของหัวใจได้ชัดแม้มีความผิดปกติเพียงเล็กน้อยหรือมีจังหวะหัวใจปกติในบางสถานการณ์ ปัจจัยที่ทำให้ใจสั่นได้ เช่น

• ความเครียดหรือความวิตกกังวล
• คาเฟอีนและสารกระตุ้น
• ยาบางชนิด
• เป็นไข้
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
• ความผิดปกติของไทรอยด์

Holter ช่วยอย่างไรเมื่อ ECG ปกติ?

Holter monitor เป็นเครื่อง ECG แบบพกพาที่บันทึกกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจต่อเนื่องระหว่างการใช้ชีวิตประจำวัน โดยทั่วไปสามารถบันทึกประมาณ 24–48 ชั่วโมงหรือมากกว่านั้น ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ ข้อดีคือระหว่างติดเครื่อง ผู้ใช้สามารถใช้ชีวิตประจำวันและจดเวลาที่มีอาการ 

ถ้าติด Holter แล้วยังไม่เจอความผิดปกติ

ต้องดูว่าในช่วงที่ติด Holter มีอาการเกิดขึ้นหรือไม่ ตัวอย่างเช่น หากปกติใจสั่นเพียงเดือนละ 2 ครั้ง แต่ติด Holter 24–48 ชั่วโมง โอกาสที่อาการจะเกิดตรงช่วงนั้นย่อมน้อยกว่าคนที่มีอาการทุกวัน หากอาการเกิดไม่บ่อย อาจพิจารณา Event monitor หรือเครื่องบันทึกชนิดอื่นที่สามารถติดตามได้นานขึ้น โดย American Heart Association ระบุว่า Event monitor เหมาะกับอาการที่เกิดน้อยกว่าทุกวัน และอาจใช้งานเป็นเวลาหลายวันจนถึงประมาณหนึ่งเดือน ขึ้นอยู่กับชนิดของอุปกรณ์

นอกจาก ECG แล้ว อาจต้องตรวจอะไรอีก?

หากไม่พบภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะแต่ยังมีอาการ การตรวจเพิ่มเติมจะขึ้นอยู่กับสิ่งที่สงสัย ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในทุกคน ตัวอย่างเช่น

• ตรวจเลือด หากสงสัยภาวะซีด ไทรอยด์ หรือความผิดปกติอื่น
• Echocardiogram หากมีข้อมูลที่ทำให้สงสัยความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจ
• Exercise stress test ในบางกรณีที่อาการสัมพันธ์กับการออกแรง
• การตรวจอื่นตามประวัติและผลการประเมินเบื้องต้น

ควรตรวจเพิ่มเติมพิจารณาจากข้อมูลทางคลินิก โดย Echocardiography เหมาะเมื่อประวัติ การตรวจร่างกาย หรือ ECG ทำให้สงสัยโรคโครงสร้างหัวใจ 

Smartwatch บันทึกตอนใจสั่น มีประโยชน์ไหม?

อุปกรณ์สวมใส่บางรุ่นสามารถวัดชีพจรหรือบันทึก ECG แบบ single-lead ได้ หากสามารถบันทึกข้อมูลตรงกับช่วงที่มีอาการ ข้อมูลนั้นอาจมีประโยชน์ประกอบการประเมิน อย่างไรก็ตาม ไม่ควรใช้ผลจาก Smartwatch วินิจฉัยด้วยตัวเอง เพราะอุปกรณ์สำหรับผู้บริโภคมีข้อจำกัดและยังสามารถเกิดผลแจ้งเตือนผิดพลาดได้

ECG ปกติ แต่ใจสั่นแบบไหนยังต้องให้ความสำคัญ?

ควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน หากมีใจสั่นร่วมกับ

• เจ็บหรือแน่นหน้าอก
• หายใจลำบากรุนแรง
• เวียนศีรษะหรือหน้ามืดรุนแรง
• เป็นลมหรือหมดสติ

สรุป

ตรวจ ECG ปกติแต่ยังใจสั่นไม่ใช่เรื่องที่ขัดแย้งกัน เพราะ ECG ทั่วไปบันทึกหัวใจเพียงช่วงเวลาหนึ่ง หากหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดเป็นครั้งคราว อาจไม่เกิดขึ้นในช่วงที่กำลังตรวจได้ ในทางกลับกัน ใจสั่นก็ไม่ได้เกิดจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะทุกครั้ง เพราะยังมีความเครียด สารกระตุ้น ยา และภาวะอื่นของร่างกายที่ทำให้เกิดอาการได้ 

คำถามที่พบบ่อย

Q: ตรวจ ECG ปกติ แปลว่าไม่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะใช่ไหม?
A: ไม่เสมอไป ECG แสดงจังหวะหัวใจในช่วงที่กำลังบันทึก หากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดเป็นครั้งคราวและไม่ได้เกิดขณะตรวจ อาจไม่ถูกบันทึกได้

Q: ใจสั่นแต่ ECG ปกติ แปลว่าคิดไปเองหรือไม่?
A: ไม่ใช่ค่ะ ใจสั่นเป็นอาการที่ผู้ป่วยรับรู้จริง และสามารถเกิดได้ทั้งจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ และจากสาเหตุอื่น แม้ ECG ในช่วงที่ตรวจจะปกติก็ตาม

Q: ถ้าใจสั่นเดือนละครั้ง Holter เหมาะไหม?
A: Holter เหมาะกับการบันทึกต่อเนื่องในช่วงค่อนข้างสั้น หากอาการเกิดห่างมาก อาจมีโอกาสไม่ตรงกับช่วงที่ติดเครื่อง จึงอาจพิจารณา Event monitor หรือเครื่องบันทึกระยะยาวชนิดอื่นแทน

Q: ECG ปกติ แต่มีใจสั่นร่วมกับเป็นลม ควรรอดูอาการไหม?
A: ไม่ควรรอดูจากผล ECG เดิมเพียงอย่างเดียว อาการใจสั่นร่วมกับเป็นลม เจ็บหน้าอก หายใจลำบากรุนแรง หรือเวียนศีรษะรุนแรงควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)