Chocolate Cyst เกิดจาก Endometriosis หรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ที่เกิดบริเวณรังไข่ และพัฒนาเป็นถุงที่มีเลือดเก่าสะสมอยู่ภายใน แต่หากถามต่อว่า Endometriosis เริ่มเกิดขึ้นได้อย่างไร ปัจจุบันวงการแพทย์ยังไม่มีคำตอบที่แน่ชัด และเชื่อว่าโรคนี้น่าจะเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน มากกว่าจะมีสาเหตุเพียงอย่างเดียว
Chocolate Cyst เกิดขึ้นที่รังไข่ได้อย่างไร?
Chocolate Cyst มีชื่อทางการแพทย์ว่า Ovarian Endometrioma ซึ่งเป็น Endometriosis รูปแบบหนึ่งที่เกิดบริเวณรังไข่ เมื่อมีรอยโรค Endometriosis บริเวณรังไข่ จะเกิดการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อร่วมกับการอักเสบ และอาจมีเลือดออกซ้ำ ๆ ภายในรอยโรค เมื่อเวลาผ่านไปจึงเกิดเป็นถุงที่มีเลือดเก่าสะสมอยู่ภายใน เลือดที่ค้างอยู่เป็นเวลานานจะเปลี่ยนเป็นของเหลวข้นสีน้ำตาลเข้มคล้ายช็อกโกแลต จึงเป็นที่มาของชื่อ Chocolate Cyst
ประจำเดือนไหลย้อน ทำให้เกิด Chocolate Cyst จริงไหม?
แนวคิดเรื่อง Retrograde Menstruation หรือประจำเดือนไหลย้อน อธิบายว่า ในช่วงมีประจำเดือน เลือดและเซลล์บางส่วนอาจไหลย้อนผ่านท่อนำไข่เข้าสู่ช่องท้อง แทนที่จะไหลออกทางช่องคลอดทั้งหมด หากเซลล์เหล่านี้สามารถเกาะและเติบโตในบริเวณอื่น อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิด Endometriosis ปัญหาคือแนวคิดนี้ยังอธิบายโรคได้ไม่ครบทุกกรณี ปัจจุบัน WHO จึงยังระบุว่า สาเหตุของ Endometriosis ยังไม่เป็นที่ทราบแน่นอน
ปัจจัยอะไรเกี่ยวข้องกับการเกิด Endometriosis
แม้ยังไม่ทราบต้นเหตุที่แน่ชัด แต่งานวิจัยในปัจจุบันทำให้เห็นว่า Endometriosis เป็นโรคที่ค่อนข้างซับซ้อน และอาจเกี่ยวข้องกับหลายระบบในร่างกาย
1. ระบบภูมิคุ้มกัน WHO ชี้ว่า Endometriosis มีความสัมพันธ์กับ ความผิดปกติในการควบคุมของระบบภูมิคุ้มกัน และผู้ที่มี Endometriosis พบโรคที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันบางชนิดในอัตราที่สูงขึ้น
2. พันธุกรรมและประวัติครอบครัว Endometriosis มีองค์ประกอบทางพันธุกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง โรคมีความซับซ้อนทางพันธุกรรม และไม่มียีนเพียงตัวเดียวที่ใช้อธิบาย Endometriosis ทั้งหมดได้ ดังนั้น การมีคนในครอบครัวเป็น Endometriosis อาจสัมพันธ์กับโอกาสเกิดโรคที่เพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นโรคแน่นอน
3. ฮอร์โมน Endometriosis เป็นโรคที่มีความสัมพันธ์กับฮอร์โมน โดยเฉพาะ Estrogen ซึ่งมีบทบาทต่อการทำงานและการคงอยู่ของรอยโรค การรักษา Endometriosis บางวิธีใช้ยาฮอร์โมนเพื่อลดอาการหรือควบคุมการทำงานของโรค
4. การอักเสบ Endometriosis เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบเรื้อรังบริเวณที่มีรอยโรค เมื่อเกิดที่รังไข่ การอักเสบและการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อในบริเวณนั้นอาจมีส่วนต่อการพัฒนาเป็น Endometrioma WHO อธิบายว่าเนื้อเยื่อคล้ายเยื่อบุโพรงมดลูกที่เกิดนอกมดลูกสามารถทำให้เกิดการอักเสบและพังผืดได้
5. การเปลี่ยนแปลงของเซลล์ เซลล์บางชนิดในบริเวณช่องท้องอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงจนมีลักษณะคล้ายเนื้อเยื่อเยื่อบุโพรงมดลูก หรืออาจมีกลไกอื่นที่ทำให้เซลล์ของ Endometriosis ไปเกิดในตำแหน่งต่าง ๆ
Chocolate Cyst เกิดจากพฤติกรรมของเราไหม?
ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของ Endometriosis และ WHO ระบุด้วยว่า ยังไม่มีวิธีที่ทราบแน่ชัดว่าสามารถป้องกัน Endometriosis ได้ แต่การดูแลอาหาร การออกกำลังกาย การพักผ่อน มีประโยชน์ต่อสุขภาพโดยรวมในหลายด้าน ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานว่าวิธีใดสามารถป้องกันโรคได้แน่นอน
สรุป
Chocolate Cyst เกิดจาก Endometriosis ที่เกิดบริเวณรังไข่และพัฒนาเป็นถุงที่มีเลือดเก่าสะสมอยู่ภายใน แต่สาเหตุเริ่มต้นของ Endometriosis ยังไม่ทราบแน่ชัด ปัจจุบันเชื่อว่าอาจมีหลายกลไกและหลายปัจจัยเกี่ยวข้อง ทั้งประจำเดือนไหลย้อน พันธุกรรม ระบบภูมิคุ้มกัน ฮอร์โมน การอักเสบ และการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ จึงไม่ควรสรุปว่า Chocolate Cyst เกิดจากเลือดประจำเดือนไหลย้อนหรือพฤติกรรมใดพฤติกรรมหนึ่งเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
Q: Chocolate Cyst เกิดจากเลือดประจำเดือนตกค้างใช่ไหม?
A: ไม่ควรอธิบายว่าเป็นเพียงเลือดประจำเดือนที่ตกค้าง Chocolate Cyst เป็น ovarian endometrioma ซึ่งสัมพันธ์กับ Endometriosis ส่วนสาเหตุเริ่มต้นของ Endometriosis ปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัด
Q: ประจำเดือนไหลย้อนทำให้เกิด Chocolate Cyst หรือไม่?
A: Retrograde menstruation เป็นหนึ่งในทฤษฎีที่ใช้ศึกษาการเกิด Endometriosis แต่ไม่สามารถอธิบายการเกิดโรคได้ทั้งหมด จึงไม่ควรสรุปว่าเป็นสาเหตุเดียว
Q: Chocolate Cyst เกิดจากกรรมพันธุ์ไหม?
A: พันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของ Endometriosis แต่โรคมีความซับซ้อนและไม่ได้เกิดจากยีนเพียงตัวเดียว
Q: สามารถป้องกัน Chocolate Cyst ได้ไหม?
A: ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่พิสูจน์ว่าสามารถป้องกัน Endometriosis ได้แน่นอน WHO ระบุว่าการเพิ่มความตระหนัก การวินิจฉัยเร็ว และการดูแลที่เหมาะสมอาจช่วยลดผลกระทบระยะยาวของโรคได้
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
