อาการซีสต์รังไข่ มีอะไรบ้าง? สัญญาณที่ควรสังเกต

ซีสต์รังไข่จำนวนมากไม่มีอาการ โดยเฉพาะซีสต์ขนาดเล็กหรือ functional cyst บางชนิด จึงมีผู้หญิงจำนวนไม่น้อยที่ทราบว่ามีซีสต์จากการอัลตราซาวนด์โดยบังเอิญ แต่หากซีสต์มีขนาดใหญ่ กดเบียดอวัยวะข้างเคียง แตก หรือทำให้รังไข่บิดขั้ว อาจเกิดอาการปวดท้องน้อย แน่นหรือหนักท้อง ท้องอืด ปัสสาวะบ่อย หรือปวดอย่างรุนแรงเฉียบพลันได้ 

1. ปวดท้องน้อยหรือปวดบริเวณอุ้งเชิงกราน

หนึ่งในอาการที่อาจพบได้คือ ปวดบริเวณท้องน้อยหรืออุ้งเชิงกราน ลักษณะอาการแตกต่างกันได้ตั้งแต่รู้สึกหน่วง ๆ หนัก ๆ ปวดตื้อ ไปจนถึงปวดแหลม และอาจเป็น ๆ หาย ๆ แต่อาการปวดท้องน้อยไม่ได้แปลว่ามีซีสต์รังไข่เสมอไป เพราะอาการบริเวณนี้เกิดได้จากหลายระบบ เช่น ปวดประจำเดือน Endometriosis การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน ระบบทางเดินปัสสาวะ หรือลำไส้

2. รู้สึกแน่น หนัก หรือท้องอืด

หากซีสต์มีขนาดใหญ่ขึ้น อาจทำให้รู้สึก

• แน่นบริเวณท้องน้อย
• หนักหรือมีแรงกดบริเวณอุ้งเชิงกราน
• ท้องอืด
• ท้องดูโตหรือบวมขึ้น
• รู้สึกอิ่มเร็วในบางราย

อาการเหล่านี้เกิดจากก้อนที่กินพื้นที่หรือกดเบียดบริเวณช่องท้องและอุ้งเชิงกราน แต่ก็เป็นอาการที่พบได้ในโรคอื่นเช่นกัน จึงควรสังเกตว่าอาการเกิดขึ้นต่อเนื่องหรือเปลี่ยนแปลงไปจากปกติหรือไม่

3. ปัสสาวะบ่อยหรือขับถ่ายลำบาก

รังไข่อยู่ใกล้กับกระเพาะปัสสาวะและลำไส้ หากซีสต์มีขนาดใหญ่จนเกิดการกดเบียด อาจทำให้บางคนรู้สึกอยากปัสสาวะบ่อยขึ้น หรือมีปัญหาในการขับถ่ายได้ อาการลักษณะนี้ไม่ได้หมายความว่าซีสต์ลุกลามไปยังกระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้ แต่สามารถเกิดจากแรงกดของก้อนต่ออวัยวะที่อยู่ใกล้กัน

4. เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์

ซีสต์รังไข่บางชนิดหรือก้อนที่มีขนาดใหญ่สามารถสัมพันธ์กับอาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ได้ โดยเฉพาะอาการปวดลึกบริเวณอุ้งเชิงกราน อย่างไรก็ตาม อาการนี้พบได้จากหลายสาเหตุ เช่น Endometriosis การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน หรือความผิดปกติอื่น จึงไม่ควรใช้เป็นอาการสำหรับวินิจฉัยซีสต์ด้วยตนเอง

5. ประจำเดือนเปลี่ยนไป เกี่ยวกับซีสต์รังไข่หรือไม่?

ซีสต์บางชนิดที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของรังไข่และรอบเดือนอาจพบร่วมกับการเปลี่ยนแปลงของประจำเดือนได้ เช่น ประจำเดือนมากกว่าปกติ น้อยกว่าปกติ หรือมาไม่สม่ำเสมอ แต่ประจำเดือนผิดปกติไม่ได้เป็นอาการจำเพาะของซีสต์รังไข่ เพราะยังเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น PCOS ความผิดปกติของฮอร์โมน เนื้องอกมดลูก หรือโรคอื่น ๆ

ทำไมบางคนมีซีสต์รังไข่แต่ไม่มีอาการเลย?

ขนาดและชนิดของซีสต์มีผลต่ออาการ ซีสต์ที่เกิดขึ้นตามรอบเดือนหรือ functional cyst หลายก้อนมีขนาดเล็ก ไม่กดเบียดอวัยวะรอบข้าง และสามารถยุบหายไปเอง จึงอาจไม่ทำให้รู้สึกผิดปกติเลย ในทางกลับกัน เมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น แตกหรือทำให้รังไข่บิดขั้ว อาการจึงอาจชัดเจนขึ้น

อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล?

ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว หากมี

• ปวดท้องหรืออุ้งเชิงกรานรุนแรงอย่างเฉียบพลัน
• ปวดร่วมกับคลื่นไส้หรืออาเจียน
• ปวดร่วมกับไข้
• หน้ามืด วิงเวียน หรืออ่อนแรงผิดปกติ
• อาการปวดหรือท้องบวมแย่ลงอย่างรวดเร็ว

อาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อน เช่น ซีสต์แตก เลือดออกภายใน หรือรังไข่บิดขั้ว (Ovarian Torsion) ซึ่งภาวะรังไข่บิดขั้วอาจทำให้เลือดที่ไปเลี้ยงรังไข่ลดลงหรือหยุดลง จึงไม่ควรรอดูอาการด้วยตนเอง

มีอาการคล้ายซีสต์รังไข่ ตรวจอย่างไรให้รู้?

เนื่องจากอาการของซีสต์รังไข่คล้ายกับโรคอื่นหลายชนิด จึงไม่สามารถวินิจฉัยจากอาการเพียงอย่างเดียวได้ การตรวจที่สำคัญคือ อัลตราซาวนด์บริเวณอุ้งเชิงกราน ซึ่งช่วยดูว่ามีก้อนบริเวณรังไข่หรือไม่ อยู่บริเวณใด มีขนาดเท่าไร และภายในก้อนมีลักษณะเป็นของเหลว เนื้อเยื่อ หรือมีองค์ประกอบร่วมกัน

สรุป

อาการซีสต์รังไข่แตกต่างกันได้ในแต่ละคน และซีสต์จำนวนมากอาจไม่มีอาการเลย หากมีอาการ อาจพบปวดหรือหนักบริเวณท้องน้อย ท้องอืด แน่นท้อง ปัสสาวะบ่อย เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือมีการเปลี่ยนแปลงของประจำเดือน แต่เนื่องจากอาการเหล่านี้เกิดจากโรคอื่นได้เช่นกัน จึงไม่สามารถวินิจฉัยซีสต์จากอาการเพียงอย่างเดียวได้ สิ่งสำคัญคือแยก อาการทั่วไปออกจากสัญญาณฉุกเฉิน หากเกิดอาการปวดท้องน้อยรุนแรงอย่างเฉียบพลัน โดยเฉพาะเมื่อมีคลื่นไส้ อาเจียน หน้ามืด หรืออาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ควรได้รับการประเมินโดยเร็วเพื่อแยกภาวะซีสต์แตก รังไข่บิดขั้ว หรือสาเหตุฉุกเฉินอื่น

คำถามที่พบบ่อย

Q: ซีสต์รังไข่ทุกคนต้องมีอาการปวดท้องไหม?
A: ไม่จำเป็น ซีสต์รังไข่จำนวนมากไม่มีอาการ โดยเฉพาะซีสต์ขนาดเล็ก และอาจตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจหรืออัลตราซาวนด์

Q: ปวดท้องน้อยข้างเดียว แปลว่ามีซีสต์รังไข่หรือไม่?
A: ยังสรุปไม่ได้ แม้ซีสต์รังไข่อาจทำให้ปวดบริเวณอุ้งเชิงกรานด้านหนึ่งได้ แต่อาการปวดบริเวณนี้เกิดจากระบบสืบพันธุ์ ทางเดินปัสสาวะ ลำไส้ หรือสาเหตุอื่นได้เช่นกัน

Q: ท้องอืดอย่างเดียวเป็นอาการซีสต์รังไข่หรือไม่?
A: ท้องอืดเป็นอาการที่อาจพบได้ แต่ไม่จำเพาะกับซีสต์รังไข่ หากเป็นต่อเนื่อง รุนแรงขึ้น หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรหาสาเหตุแทนการสรุปว่าเกิดจากซีสต์

Q: อาการแบบไหนน่ากังวลที่สุด?
A: ปวดท้องหรืออุ้งเชิงกรานอย่างรุนแรงและเกิดขึ้นทันที โดยเฉพาะหากมีคลื่นไส้ อาเจียน ไข้ หน้ามืด หรืออ่อนแรงร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)