ท้องเสียกินอะไรดี? เลือกอาหารอย่างไรให้ร่างกายฟื้นตัว

ท้องเสียไม่จำเป็นต้องอดอาหารหรือกินแต่ข้าวต้ม หากยังรับประทานได้ ควรกินอาหารตามปกติที่ร่างกายรับไหว โดยเลือกอาหารที่ไม่มันมาก ไม่หวานจัด และไม่กระตุ้นอาการ พร้อมดื่มน้ำและ ORS เพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียจากการถ่าย เมื่อความอยากอาหารกลับมา สามารถค่อย ๆ กลับไปรับประทานอาหารตามปกติได้ แม้ว่ายังมีถ่ายเหลวอยู่บ้าง ไม่จำเป็นต้องรอให้หยุดถ่ายสนิทก่อนจึงจะเริ่มกินอาหาร 

ท้องเสียกินอะไรดี? เลือกง่าย ๆ 5 กลุ่ม

ช่วงที่ยังมีอาการ ควรเลือกอาหารที่กินได้ง่าย ได้พลังงานและสารอาหาร และไม่ทำให้อาการแย่ลง 

1. ข้าวและอาหารประเภทแป้ง 

เป็นแหล่งพลังงานที่รับประทานได้ง่ายและสามารถปรับตามความอยากอาหาร ไม่จำเป็นต้องกินเฉพาะข้าวต้ม หากกินข้าวสวยหรืออาหารปกติได้โดยไม่มีคลื่นไส้หรืออาการแย่ลง ก็สามารถกินได้ เช่น

• ข้าวสวย
• ข้าวต้ม
• โจ๊ก
• ขนมปัง
• มันฝรั่งต้ม
• เส้นที่ปรุงไม่มันหรือเผ็ดมาก

2. โปรตีนที่ปรุงสุก 

ร่างกายยังต้องการโปรตีนในช่วงที่ฟื้นตัว ควรเลือกวิธีต้ม นึ่ง ตุ๋น หรือปรุงสุกแบบไม่มันมาก มากกว่าการทอดหรือผัดด้วยน้ำมันจำนวนมาก เช่น

• ไข่ต้ม
• ไข่ตุ๋น
• ปลา
• ไก่
• เต้าหู้
• เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน

3. กล้วยและผลไม้ที่กินแล้วไม่กระตุ้นอาการ 

กล้วยเป็นอาหารที่หลายคนนึกถึงเวลาท้องเสีย และสามารถรับประทานได้หากกินแล้วสบายท้อง แต่ผลไม้ชนิดอื่นก็สามารถรับประทานได้เช่นกัน แต่ควรสังเกตตัวเอง เพราะอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลบางชนิดในปริมาณมากอาจทำให้อาการถ่ายเหลวเพิ่มขึ้นในบางคน 

4. ซุปหรือน้ำแกงที่ไม่มันมาก 

หากยังไม่อยากกินอาหารมื้อใหญ่ อาหารที่มีน้ำเป็นส่วนประกอบอาจช่วยให้รับประทานได้ง่ายขึ้น เช่น 

• ซุปใส
• แกงจืด
• ข้าวต้ม
• โจ๊ก

5. อาหารปกติที่ตัวเองกินแล้วรับไหว 

ข้อนี้สำคัญที่สุด เพราะปัจจุบันไม่ได้มีคำแนะนำว่าผู้ที่ท้องเสียทุกคนต้องกินอาหารแบบเดียวกัน หากเริ่มรู้สึกหิวและสามารถกินได้ สามารถค่อย ๆ กลับไปรับประทานอาหารตามปกติ เช่น ข้าว + โปรตีน + ผักที่ปรุงสุก + อาหารที่ไม่มันมาก โดยสังเกตว่าหลังรับประทานแล้วมีอาการท้องอืด ปวดบิด หรือถ่ายมากขึ้นหรือไม่ 

ท้องเสียต้องกินอาหารอ่อนอย่างเดียวไหม? 

“อาหารอ่อน” มีประโยชน์ในช่วงที่คลื่นไส้หรือไม่อยากอาหาร แต่ไม่ได้หมายความว่าลำไส้จะรับอาหารปกติไม่ได้จนกว่าจะหยุดถ่าย และสามารถรับประทานอาหารตามปกติที่เหมาะกับวัย ระหว่างหรือทันทีหลังจากแก้ภาวะขาดน้ำแล้ว

ท้องเสียแล้วต้องอดอาหารไหม?

เมื่อท้องเสีย บางคนอาจไม่อยากอาหารในช่วงแรก ซึ่งไม่จำเป็นต้องฝืนกินมื้อใหญ่ แต่เมื่อเริ่มหิวและรับประทานได้ ควรกลับมากินอาหาร WHO ให้ความสำคัญกับการให้อาหารที่มีสารอาหารต่อเนื่องระหว่างที่มีอาการท้องเสีย โดยเฉพาะในเด็ก เพื่อช่วยลดผลกระทบของท้องเสียต่อภาวะโภชนาการ วิธีที่ทำได้ง่ายคือ

• กินครั้งละไม่มาก หากยังคลื่นไส้
• เพิ่มปริมาณตามที่ร่างกายรับได้
• ไม่ต้องรอให้หยุดถ่ายก่อน
• เน้นอาหารที่ให้พลังงานและโปรตีน
• ดื่มน้ำและ ORS ควบคู่กันเมื่อมีการสูญเสียน้ำ

อาหารอะไรที่ควรหลีกเลี่ยง?

มีอาหารบางกลุ่มที่อาจทำให้อาการท้องเสียแย่ลงในบางคน เช่น

• อาหารมันหรือของทอด
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• กาแฟและเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
• เครื่องดื่มหวานจัด
• น้ำผลไม้ปริมาณมาก
• อาหารหรือขนมที่มี Sugar alcohol เช่น sorbitol
• นมและผลิตภัณฑ์นม หากช่วงนั้นย่อย lactose ได้ไม่ดี

ไม่จำเป็นต้องตัดอาหารทุกอย่างออกพร้อมกัน ให้สังเกตว่าอาหารชนิดใดกินแล้วทำให้อาการของตัวเองแย่ลง 

อ่านเพิ่มเติม: ท้องเสียห้ามกินอะไร? อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง

ตำรับยาสมุนไพรจีนดูแลอาการท้องอย่างไร

ในทัศนะการแพทย์จีน อาการถ่ายเหลวอาจเกิดได้จากหลายรูปแบบ จึงไม่ได้มองว่าท้องเสียทุกคนมีสาเหตุเหมือนกัน หนึ่งในรูปแบบที่พบในตำราแพทย์จีนคือ ความชื้น รบกวนการทำงานของระบบม้ามและกระเพาะอาหาร ทำให้การย่อยและการลำเลียงสารอาหารเสียสมดุล การแพทย์จีนจึงใช้ตำรับยาสมุนไพรที่ประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด เช่น Guanghuoxiang, Zisuye, Houpo, Chenpi, Fuling ฯลฯ ที่มีสรรพคุณขับความชื้น กระจายลมเย็น ปรับการไหลเวียนของพลังชี่ และปรับสมดุลการทำงานของม้ามและกระเพาะอาหาร จึงเหมาะกับกลุ่มอาการที่มีลักษณะของความชื้นรบกวนระบบทางเดินอาหาร

คำถามที่พบบ่อย

Q: ท้องเสียกินข้าวได้ไหม?

A: กินได้ ไม่จำเป็นต้องกินเฉพาะข้าวต้ม หากกินข้าวสวยหรืออาหารปกติได้และไม่มีอาการแย่ลง สามารถรับประทานได้ตามความเหมาะสม

Q: ท้องเสียกินไข่ได้ไหม?

A: โดยทั่วไปกินได้ ควรปรุงให้สุก และอาจเลือกไข่ต้ม ไข่ตุ๋น หรือเมนูที่ไม่ใช้น้ำมันมาก แทนอาหารทอดมัน

Q: ท้องเสียกินกล้วยได้ไหม?

A: กินได้หากรับประทานแล้วไม่มีอาการแย่ลง แต่กล้วยไม่ได้เป็นอาหารที่จำเป็นต้องกินเพื่อให้ท้องเสียหยุด

Q: ท้องเสียกินนมได้ไหม?

A: บางคนสามารถกินได้ตามปกติ แต่หลังท้องเสียเฉียบพลันอาจย่อย lactose ได้ลดลงชั่วคราว หากดื่มนมแล้วท้องอืด ปวดบิด หรือถ่ายมากขึ้น อาจลดหรืองดชั่วคราวแล้วสังเกตอาการ

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)