ไซนัสอักเสบรักษาอย่างไร? วิธีรักษาและดูแลให้ถูกต้อง

การรักษาไซนัสอักเสบไม่ได้มีวิธีเดียวและไม่ใช่ทุกคนต้องกินยาปฏิชีวนะ เพราะไซนัสอักเสบเฉียบพลันส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับไวรัสและสามารถค่อย ๆ ดีขึ้นได้เอง การรักษาจึงมักเริ่มจากการบรรเทาอาการ เช่น ล้างจมูก ลดอาการปวด และดูแลอาการคัดจมูก แต่ถ้าอาการเป็นเรื้อรัง เป็นซ้ำบ่อย หรือมีลักษณะที่สงสัยการติดเชื้อแบคทีเรีย แพทย์จะพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมตามสาเหตุ

ก่อนรักษา ต้องรู้ก่อนว่าเป็นไซนัสอักเสบแบบไหน

สิ่งสำคัญคือการดู ระยะเวลาและรูปแบบของอาการ

เพิ่งเป็นหลังเป็นหวัด ส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับไวรัส
เกิน 10 วันแล้วยังไม่ดีขึ้น ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม
ดีขึ้นแล้วกลับแย่ลงอีก อาจต้องประเมินว่ามีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไม่
เป็นต่อเนื่อง 12 สัปดาห์ขึ้นไป อาจเข้าข่ายไซนัสอักเสบเรื้อรัง
เป็นซ้ำหลายครั้ง ควรหาปัจจัยที่ทำให้กลับมาเป็นบ่อย

อ่านเพิ่มเติม: ไซนัสอักเสบเฉียบพลันกับเรื้อรัง ต่างกันอย่างไร?

ไซนัสอักเสบจากไวรัส รักษาอย่างไร?

หากเกิดจากไวรัส เช่น เป็นหลังจากโรคหวัด ยาปฏิชีวนะไม่สามารถฆ่าไวรัสได้ การรักษาจึงเน้นช่วยให้อาการดีขึ้นระหว่างที่ร่างกายกำลังฟื้นตัว วิธีที่ช่วยบรรเทาอาการ ได้แก่

พักผ่อนให้เพียงพอ
ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ช่วยชะล้างน้ำมูกและสิ่งระคายเคือง
ใช้ยาแก้ปวดหรือยาลดไข้ เมื่อจำเป็นและไม่มีข้อห้าม
ยาพ่นจมูกบางชนิด อาจช่วยลดการอักเสบและอาการคัดจมูก โดยเฉพาะผู้ที่มีภูมิแพ้ร่วมด้วย

ล้างจมูกช่วยรักษาไซนัสอักเสบได้ไหม?

ช่วยบรรเทาอาการได้ในหลายกรณี การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือช่วยชะล้างน้ำมูก สารก่อภูมิแพ้ ฝุ่น และสิ่งระคายเคืองออกจากโพรงจมูก จึงช่วยลดความเหนียวข้นของน้ำมูกและทำให้จมูกโล่งขึ้น แต่ต้องล้างอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะน้ำที่ใช้ต้องเป็นน้ำเกลือที่ปลอดภัย ไม่ควรนำน้ำประปาจากก๊อกมาใช้ล้างจมูกโดยตรง

อ่านเพิ่มเติม: ล้างจมูกอย่างไรให้ถูกวิธี? ช่วยบรรเทาไซนัสอักเสบได้หรือไม่

ไซนัสอักเสบเรื้อรังรักษาเหมือนแบบเฉียบพลันไหม?

ไซนัสอักเสบเรื้อรังเป็นปัญหาการอักเสบที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง 12 สัปดาห์ขึ้นไป การรักษามักเน้นลดการอักเสบและช่วยให้จมูกกับไซนัสทำงานได้ดีขึ้น เช่น

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ
ใช้ยาพ่นจมูกลดการอักเสบตามความเหมาะสม
ควบคุมภูมิแพ้หากมีร่วมด้วย
ประเมินว่ามีติ่งเนื้อในจมูกหรือไม่
หาปัจจัยอื่นที่ทำให้อาการเป็นเรื้อรัง

ไซนัสอักเสบในทัศนะการแพทย์จีน

ในทัศนะการแพทย์แผนจีน โรคไซนัสอักเสบสามารถจัดอยู่ในกลุ่ม Bí Yuān (鼻渊) ซึ่งเกิดจากการไหลเวียนและการระบายของเหลวบริเวณจมูกที่ไม่สมดุล ทำให้เกิดการคั่งของน้ำมูกและความชื้น จึงมีอาการคัดจมูก น้ำมูกข้น ปวดหรือหนักบริเวณใบหน้า การรักษาจึงใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนที่ประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด เช่น Jinyinhua, Lianqiao, Mahuang, Banlangen, Gancao ฯลฯ มีสรรพคุณช่วยขับความร้อน บรรเทาอาการจากหวัด ช่วยให้หายใจสะดวก และบรรเทาอาการเจ็บคอ

ไซนัสอักเสบดูแลตัวเองอย่างไร?

หากอาการไม่รุนแรง สามารถดูแลตัวเองร่วมกับการรักษาได้ เช่น

พักผ่อนให้เพียงพอ
ดื่มน้ำให้เพียงพอ
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลืออย่างถูกวิธี
หลีกเลี่ยงควันบุหรี่
หลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นภูมิแพ้
ใช้ยาตามฉลากหรือคำแนะนำของแพทย์และเภสัชกร
ไม่ซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง

การดูแลเหล่านี้ช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ถ้าอาการไม่ดีขึ้นตามระยะเวลาที่ควร ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม

เมื่อไรควรพบแพทย์?

อาการเป็นมากกว่า 10 วันแล้วยังไม่ดีขึ้น
อาการดีขึ้นแล้ว กลับแย่ลงอีก
มีไข้นานกว่า 3–4 วัน
ปวดศีรษะหรือปวดใบหน้ารุนแรง
เป็นไซนัสอักเสบหลายครั้งในหนึ่งปี
มีอาการต่อเนื่องเป็นเวลานาน

ส่วนอาการบวมหรือแดงรอบดวงตา มองเห็นไม่ชัดหรือเห็นภาพซ้อน สับสน คอแข็ง หรือปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ ควรรีบเข้ารับการตรวจ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อน

สรุป

การรักษาไซนัสอักเสบขึ้นอยู่กับสาเหตุ ระยะเวลาที่เป็น และความรุนแรงของอาการ ไซนัสอักเสบเฉียบพลันจำนวนมากเกิดจากไวรัส จึงมักเน้นบรรเทาอาการและไม่จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะทุกคน ส่วนไซนัสอักเสบเรื้อรังต้องเน้นลดการอักเสบและค้นหาปัจจัยที่ทำให้อาการเป็นต่อเนื่อง การล้างจมูกและยาพ่นจมูกมีบทบาทในผู้ป่วยหลายกลุ่ม ขณะที่ยาปฏิชีวนะหรือการผ่าตัดจะพิจารณาเฉพาะเมื่อมีข้อบ่งชี้ที่เหมาะสม