HDL คืออะไร?
HDL ย่อมาจาก High-Density Lipoprotein เป็นอนุภาคไลโปโปรตีนชนิดหนึ่งที่ทำหน้าที่ขนส่งคอเลสเตอรอลในกระแสเลือด แม้จะนิยมเรียก HDL ว่า “ไขมันดี” แต่ในความเป็นจริง HDL ไม่ใช่ตัวคอเลสเตอรอลโดยตรง หากเป็นอนุภาคที่ประกอบด้วยโปรตีนและไขมัน ทำหน้าที่พาคอเลสเตอรอลส่วนเกินจากเนื้อเยื่อและนำกลับไปยังตับ เมื่อคอเลสเตอรอลกลับเข้าสู่ตับแล้ว ร่างกายอาจนำไปใช้ใหม่ เปลี่ยนเป็นกรดน้ำดี หรือขับออกผ่านระบบทางเดินอาหาร
ทำไม HDL จึงถูกเรียกว่า “ไขมันดี”?
- LDL ลำเลียงคอเลสเตอรอลจากตับไปยังเซลล์และเนื้อเยื่อต่าง ๆ
- HDL ช่วยขนส่งคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับจากเนื้อเยื่อไปยังตับ
เมื่อมี LDL มากเกินไป คอเลสเตอรอลอาจสะสมอยู่ในผนังหลอดเลือด แต่ HDL ช่วยนำคอเลสเตอรอลบางส่วนออกจากกระแสเลือดและหลอดเลือดกลับไปยังตับ จึงอาจช่วยลดการสะสมของคราบไขมันได้ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มี HDL สูงแต่มี LDL สูงก็ยังมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดได้
ค่า HDL เท่าไรจึงถือว่าเหมาะสม?
| ระดับ HDL-C | การแปลผล |
|---|---|
| ผู้ชายต่ำกว่า 40 mg/dL | ถือว่าต่ำ |
| ผู้หญิงต่ำกว่า 50 mg/dL | ถือว่าต่ำ |
| ผู้ชายตั้งแต่ 40 mg/dL ขึ้นไป | อยู่เหนือระดับที่ถือว่าต่ำ |
| ผู้หญิงตั้งแต่ 50 mg/dL ขึ้นไป | อยู่เหนือระดับที่ถือว่าต่ำ |
ค่า HDL ที่เหมาะสมอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจที่ลดลง แต่แพทย์จะไม่ประเมินค่า HDL แยกออกจากค่าชนิดอื่น โดยจะพิจารณาร่วมกับ LDL-C ไตรกลีเซอไรด์ ความดันโลหิต เบาหวาน การสูบบุหรี่ อายุ และประวัติครอบครัว
อ่านเพิ่มเติม: LDL คืออะไร? ทำไม LDL สูงจึงเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
HDL ต่ำเกิดจากอะไร?
- ขาดการออกกำลังกาย
- น้ำหนักเกินและไขมันสะสมบริเวณหน้าท้อง
- การสูบบุหรี่
- รับประทานอาหารที่มีน้ำตาลและแป้งขัดสีมาก
- โรคเบาหวานหรือภาวะดื้อต่ออินซูลิน
- พันธุกรรมและโรคบางชนิด
HDL ต่ำอันตรายหรือไม่?
HDL ต่ำไม่ได้ทำให้เกิดอาการโดยตรง แต่เป็นหนึ่งในตัวบ่งชี้ที่อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะเมื่อพบร่วมกับ
- LDL สูง
- ไตรกลีเซอไรด์สูง
- เบาหวาน
- ความดันโลหิตสูง
- โรคอ้วนลงพุง
- การสูบบุหรี่
รูปแบบไตรกลีเซอไรด์สูงร่วมกับ HDL ต่ำหรือ LDL สูง มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมองที่เพิ่มขึ้น
HDL สูงยิ่งดีจริงหรือไม่?
งานวิจัยพบว่าผู้ที่มี HDL อยู่ในระดับเหมาะสมมักมีความเสี่ยงโรคหัวใจต่ำกว่า แต่หลักฐานด้านพันธุกรรมและการทดลองทางคลินิกแสดงให้เห็นว่า การเพิ่มตัวเลข HDL ด้วยยาไม่ได้แปลว่าจะลดการเกิดโรคหัวใจได้โดยอัตโนมัติ จึงไม่ควรพยายามเพิ่ม HDL ให้สูงที่สุด แต่ควรเน้นให้ไขมันในเลือดโดยรวมอยู่ในระดับเหมาะสม และควบคุมปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย บทบาทในการป้องกันโรคหัวใจของ HDL ที่สูงมากยังมีความซับซ้อนกว่าความเชื่อเดิมว่า “ยิ่งสูงยิ่งดี”
เพิ่ม HDL อย่างไรให้เหมาะสม?
ไม่มีวิธีใดที่รับประกันว่าจะเพิ่ม HDL ได้มากในทุกคน เนื่องจากระดับ HDL ส่วนหนึ่งถูกกำหนดโดยพันธุกรรม แต่การปรับพฤติกรรมต่อไปนี้ช่วยปรับสมดุลไขมันและลดความเสี่ยงโรคหัวใจโดยรวมได้
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- ควบคุมน้ำหนัก
- เลือกไขมันที่เหมาะสม
- ลดน้ำตาลและแป้งขัดสี
- งดสูบบุหรี่
สรุป
HDL เป็นไลโปโปรตีนที่ช่วยขนส่งคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปยังตับ จึงนิยมเรียกว่า “ไขมันดี” ระดับ HDL ที่ต่ำอาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะเมื่อพบร่วมกับ LDL สูง ไตรกลีเซอไรด์สูง เบาหวาน หรือการสูบบุหรี่ อย่างไรก็ตาม HDL สูงไม่ได้สามารถหักล้างผลเสียจาก LDL สูง และไม่ควรตั้งเป้าเพิ่ม HDL ให้สูงที่สุด การดูแลที่เหมาะสมคือควบคุมไขมันทุกชนิดร่วมกับน้ำหนัก ระดับน้ำตาล ความดันโลหิต การออกกำลังกาย และการงดสูบบุหรี่ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
