ใครบ้างเสี่ยงเป็นเนื้องอกมดลูก? อายุ พันธุกรรม และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

เนื้องอกมดลูกสามารถพบได้ในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์หลายช่วงอายุ และปัจจุบันยังไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าเหตุใดบางคนจึงเกิดก้อน แต่บางคนไม่เป็น อย่างไรก็ตาม มีการศึกษาพบปัจจัยเสี่ยงเนื้องอกมดลูกหลายประการ เช่น อายุ ประวัติครอบครัว น้ำหนักตัว และปัจจัยด้านสุขภาพบางอย่าง การมีปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นเนื้องอกมดลูก เพียงแต่มีโอกาสพบโรคมากขึ้นเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีปัจจัยดังกล่าว ขณะเดียวกัน คนที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจนก็สามารถพบเนื้องอกมดลูกได้เช่นกัน

1. อายุมีความเกี่ยวข้องกับเนื้องอกมดลูก

เนื้องอกมดลูกพบได้บ่อยในช่วงวัยเจริญพันธุ์ และความเสี่ยงโดยทั่วไปเพิ่มขึ้นตามอายุในช่วงก่อนหมดประจำเดือน ความสัมพันธ์กับอายุส่วนหนึ่งเกี่ยวข้องกับการที่เนื้องอกมดลูกเป็นก้อนที่ตอบสนองต่อฮอร์โมน โดยเฉพาะ Estrogen และ Progesterone ซึ่งมีบทบาทต่อการเจริญของก้อน 

อ่านเพิ่มเติม: เนื้องอกมดลูกเกิดขึ้นได้อย่างไร? ฮอร์โมนเกี่ยวข้องกับก้อนอย่างไร

2. มีคนในครอบครัวเป็นเนื้องอกมดลูก

ปัจจัยทางพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรค ปัจจุบันงานวิจัยพบความผิดปกติทางพันธุกรรมหลายรูปแบบในเนื้อเยื่อของเนื้องอกมดลูก เช่น การเปลี่ยนแปลงของยีนบางชนิดที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการเจริญของเซลล์ 

3. น้ำหนักเกินและภาวะอ้วน

ภาวะอ้วนเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่มีความสัมพันธ์กับโอกาสเกิดเนื้องอกมดลูก เนื้อเยื่อไขมันไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสะสมพลังงาน แต่ยังมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงและการทำงานของฮอร์โมนในร่างกาย จึงมีการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างน้ำหนักตัว ฮอร์โมน และการเจริญของเนื้องอกมดลูกอย่างต่อเนื่อง

4. ความดันโลหิตสูงอาจมีความสัมพันธ์ด้วย

ข้อมูลทางระบาดวิทยาพบความสัมพันธ์ระหว่างความดันโลหิตสูงกับความเสี่ยงของเนื้องอกมดลูก แต่ไม่ได้หมายความว่าความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุโดยตรงของเนื้องอกมดลูก เนื่องจากยังมีปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องอีกหลายด้าน  

5. ประวัติการตั้งครรภ์มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยง

ข้อมูลทางระบาดวิทยาพบว่า ผู้ที่ไม่เคยตั้งครรภ์มีความสัมพันธ์กับโอกาสพบเนื้องอกมดลูกมากขึ้น ขณะที่การเคยตั้งครรภ์สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลง แต่ไม่ได้หมายความว่าการมีลูกช่วยป้องกันเนื้องอกมดลูก และไม่ควรใช้เป็นเหตุผลในการตัดสินใจเรื่องการตั้งครรภ์ เพราะการเกิดเนื้องอกมดลูกมีหลายปัจจัยเกี่ยวข้อง และความสัมพันธ์ที่พบในประชากรไม่ได้แปลว่าจะเกิดผลแบบเดียวกันในแต่ละบุคคล

6. เชื้อชาติและพันธุกรรมประชากร

ความแตกต่างของความเสี่ยงระหว่างประชากร โดยเฉพาะใน African American มีการพบเนื้องอกมดลูกมากกว่า มีแนวโน้มเกิดก้อนตั้งแต่อายุน้อยกว่า และอาจมีอาการรุนแรงกว่า ความแตกต่างที่พบอาจเกี่ยวข้องทั้งกับพันธุกรรม สิ่งแวดล้อม ปัจจัยทางสังคมและสุขภาพ รวมถึงปัจจัยอื่นที่ยังอยู่ระหว่างการศึกษา

Vitamin D เกี่ยวข้องกับเนื้องอกมดลูกหรือไม่?

Vitamin D เป็นอีกประเด็นที่ได้รับความสนใจ เนื่องจากมีงานวิจัยพบความสัมพันธ์ระหว่างระดับ Vitamin D ต่ำกับการพบเนื้องอกมดลูก แต่ในปัจจุบันยังไม่ควรสรุปว่า การขาด Vitamin D เป็นสาเหตุโดยตรงของเนื้องอกมดลูก หรือการรับประทาน Vitamin D เพิ่มจะสามารถป้องกันหรือทำให้ก้อนยุบได้

มีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อ ต้องตรวจหาเนื้องอกมดลูกเลยไหม?

การมีปัจจัยเสี่ยงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่ามีเนื้องอกมดลูก และไม่ได้หมายความว่าทุกคนจำเป็นต้องตรวจอัลตราซาวนด์ทันที สิ่งที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าคือการสังเกตความผิดปกติ เช่น

• ประจำเดือนมามากหรือมานานผิดปกติ
• ปวดหรือรู้สึกหนักบริเวณท้องน้อย
• ท้องน้อยโตขึ้นผิดปกติ
• ปัสสาวะบ่อยจากอาการกดเบียด
• มีอาการซีด อ่อนเพลีย หรือเหนื่อยง่ายร่วมกับประจำเดือนมามาก

สรุป

ปัจจัยเสี่ยงเนื้องอกมดลูกมีหลายด้าน ทั้งอายุ ประวัติครอบครัว ปัจจัยทางพันธุกรรม ภาวะอ้วน และปัจจัยด้านสุขภาพบางอย่าง แต่การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดเนื้องอกมดลูก และผู้ที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจนก็สามารถพบก้อนได้เช่นกัน ดังนั้น การรู้ปัจจัยเสี่ยงมีประโยชน์เพื่อทำความเข้าใจสุขภาพของตนเอง แต่สิ่งสำคัญคือการสังเกตความผิดปกติ โดยเฉพาะประจำเดือนมามาก ปวดหรือแน่นท้องน้อย และอาการจากการกดเบียด หากมีอาการเหล่านี้ควรได้รับการประเมินเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

คำถามที่พบบ่อย

Q: แม่เป็นเนื้องอกมดลูก ลูกจะเป็นด้วยไหม?
A: ไม่เสมอไป แต่การมีประวัติครอบครัวเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น จึงควรสังเกตความผิดปกติของประจำเดือนและอาการอื่นร่วมด้วย

Q: คนผอมเป็นเนื้องอกมดลูกได้ไหม?
A: ได้ แม้ภาวะอ้วนจะสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น แต่เนื้องอกมดลูกเกิดจากหลายปัจจัย คนที่ไม่มีภาวะอ้วนก็สามารถพบก้อนได้

Q: ไม่มีลูกทำให้เป็นเนื้องอกมดลูกหรือไม่?
A: ไม่ควรสรุปเช่นนั้น การไม่เคยตั้งครรภ์เป็นปัจจัยที่พบว่ามีความสัมพันธ์กับความเสี่ยง แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นสาเหตุโดยตรงของเนื้องอกมดลูก

Q: ลดน้ำหนักแล้วเนื้องอกมดลูกจะยุบไหม?
A: ยังไม่มีหลักฐานว่าการลดน้ำหนักเป็นวิธีทำให้ก้อนเนื้องอกมดลูกที่มีอยู่ยุบลงโดยตรง แต่การรักษาน้ำหนักให้อยู่ในระดับเหมาะสมมีประโยชน์ต่อสุขภาพโดยรวม

บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)