ผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงไม่ได้จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิดอย่างเด็ดขาด แต่ควรจำกัดอาหารที่มีโซเดียมสูง อาหารแปรรูป ไขมันอิ่มตัว น้ำตาลเติมเพิ่ม และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะอาหารเหล่านี้อาจทำให้ควบคุมความดันได้ยากขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ หลอดเลือดสมอง และโรคไต
อ่านเพิ่มเติม: ความดันสูงกินอะไรดี?
ทำไมอาหารเค็มจึงทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น?
โซเดียมมีส่วนควบคุมสมดุลน้ำในร่างกาย เมื่อได้รับมากเกินไป ร่างกายอาจกักเก็บน้ำเพิ่มขึ้น ทำให้ปริมาณเลือดในระบบไหลเวียนมากขึ้น หัวใจจึงต้องออกแรงสูบฉีดเลือดมากกว่าเดิมและความดันภายในหลอดเลือดจะสูงขึ้น
10 อาหารและเครื่องดื่มที่ผู้ป่วยความดันสูงควรลด
1. อาหารแปรรูปและอาหารกึ่งสำเร็จรูป
- บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
- โจ๊กหรือซุปสำเร็จรูป
- อาหารแช่แข็งพร้อมรับประทาน
- ข้าวกล่องสำเร็จรูป
- โจ๊กหรือข้าวต้มซอง
2. เนื้อสัตว์แปรรูป
- ไส้กรอก
- แฮม
- เบคอน
- กุนเชียง
- หมูยอ
- ลูกชิ้น
- เนื้อเค็ม
- หมูแผ่นและหมูหยอง
3. อาหารหมักดอง อาหารหมักดองมักใช้เกลือจำนวนมากในการถนอมอาหาร แม้รับประทานเพียงเล็กน้อยก็อาจได้รับโซเดียมสูง เช่น
- ผักดอง
- ผลไม้ดอง
- ปลาเค็ม
- ไข่เค็ม
- ปลาร้า
- กะปิ
- เต้าเจี้ยว
- หน่อไม้ดอง
4. น้ำปลา ซีอิ๊ว และซอสปรุงรส เครื่องปรุงรสเป็นแหล่งโซเดียมสำคัญในอาหารไทย เช่น
- น้ำปลา
- ซีอิ๊ว
- ซอสหอยนางรม
- ซอสปรุงรส
- น้ำจิ้มสำเร็จรูป
- ผงปรุงรส
- ซุปก้อน
- ผงชูรส
5. ขนมขบเคี้ยวรสเค็ม
- มันฝรั่งทอด
- ข้าวเกรียบ
- ถั่วอบเกลือ
- ปลาเส้น
- สาหร่ายปรุงรส
- ป๊อปคอร์นปรุงรส
- แครกเกอร์รสเค็ม
6. อาหารฟาสต์ฟู้ดและอาหารนอกบ้านรสจัด
- ไก่ทอด
- พิซซ่า
- เบอร์เกอร์
- ข้าวผัด
- ก๋วยเตี๋ยวน้ำ
- สุกี้น้ำ
- อาหารราดซอส
- อาหารตามสั่งรสจัด
7. น้ำซุปและอาหารที่มีน้ำแกงเข้มข้น
- น้ำก๋วยเตี๋ยว
- น้ำสุกี้
- น้ำแกง
- น้ำพะโล้
- ซุปสำเร็จรูป
- น้ำจิ้มและน้ำราด
8. อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง อาหารไขมันสูงไม่ได้ทำให้ความดันเพิ่มขึ้นทันทีเหมือนโซเดียม แต่การรับประทานมากเป็นประจำอาจเพิ่มน้ำหนัก ไขมันในเลือด และความเสี่ยงหลอดเลือดแข็ง เช่น
- เนื้อติดมัน
- หนังไก่
- ของทอด
- กะทิในปริมาณมาก
- เนย
- ครีม
- นมและชีสไขมันเต็มส่วน
- น้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันปาล์มในปริมาณมาก
9. ของหวานและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง น้ำตาลไม่ได้เพิ่มความดันโดยตรงเหมือนโซเดียม แต่การได้รับมากเกินไปทำให้น้ำหนักเพิ่ม เพิ่มความเสี่ยงภาวะดื้อต่ออินซูลิน เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง ควรจำกัด
- น้ำอัดลม
- ชานม
- กาแฟปรุงหวาน
- น้ำผลไม้เติมน้ำตาล
- เครื่องดื่มชูกำลัง
- ขนมหวาน
- เบเกอรี
- ไอศกรีม
10. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การดื่มแอลกอฮอล์มากหรือดื่มหนักในคราวเดียวอาจทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น และอาจรบกวนการควบคุมความดันหรือการใช้ยาบางชนิด ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้มีความดันสูงคือ ไม่ดื่มหรือดื่มให้น้อยที่สุด โดยเฉพาะผู้ที่
- ควบคุมความดันไม่ได้
- มีโรคตับหรือโรคหัวใจ
- มีประวัติ Stroke
- รับประทานยาหลายชนิด
- แพทย์แนะนำให้งดแอลกอฮอล์
เกลือโซเดียมต่ำใช้แทนเกลือปกติได้หรือไม่?
เกลือโซเดียมต่ำมักใช้โพแทสเซียมคลอไรด์แทนโซเดียมบางส่วน จึงอาจช่วยลดโซเดียมได้ WHO สนับสนุนการใช้เกลือทดแทนชนิดโซเดียมต่ำที่มีโพแทสเซียมสำหรับผู้ใหญ่บางกลุ่ม อย่างไรก็ตาม ไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่
- เป็นโรคไตเรื้อรัง
- มีโพแทสเซียมในเลือดสูง
- ใช้ยาที่เพิ่มระดับโพแทสเซียม
- มีโรคหัวใจหรือโรคต่อมหมวกไตบางชนิด
ผู้ป่วยกลุ่มนี้ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ ไม่ควรเปลี่ยนมาใช้เกลือโพแทสเซียมเอง
อ่านฉลากโภชนาการอย่างไรให้รู้ว่าโซเดียมสูง?
ก่อนซื้ออาหารสำเร็จรูป ควรดูคำว่า “โซเดียม” บนฉลาก ไม่ใช่ดูเพียงคำว่าเกลือ
- ดูปริมาณโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
- ตรวจสอบว่าหนึ่งบรรจุภัณฑ์มีกี่หน่วยบริโภค
- หากรับประทานหมดถุง ต้องคูณโซเดียมตามจำนวนหน่วย
- เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกันแล้วเลือกตัวที่โซเดียมน้อยกว่า
- เลือกสูตรลดโซเดียมหรือไม่เติมเกลือเมื่อมี
คำว่า “ไขมันต่ำ” หรือ “น้ำตาลน้อย” ไม่ได้หมายความว่าโซเดียมต่ำเสมอไป
สรุป
ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงไม่จำเป็นต้องมีรายการอาหาร “ห้ามกินเด็ดขาด” ทุกชนิด แต่ควรจำกัดอาหารที่มีโซเดียมสูง โดยเฉพาะอาหารแปรรูป เนื้อสัตว์แปรรูป ของหมักดอง น้ำปลา ซีอิ๊ว ซุปก้อน อาหารสำเร็จรูป และขนมรสเค็ม นอกจากนี้ ควรลดอาหารไขมันอิ่มตัว ของหวาน เครื่องดื่มน้ำตาลสูง และแอลกอฮอล์ พร้อมเลือกอาหารสด ปรุงเอง และอ่านฉลากโภชนาการก่อนซื้อ
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
