ผู้ที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิด แต่ควรลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ น้ำตาลเติมเพิ่ม แป้งขัดสี และพลังงานสูง เพราะอาหารแต่ละกลุ่มส่งผลต่อค่าไขมันต่างกัน โดยไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์มีผลต่อ LDL ส่วนอาหารหวาน แป้งขัดสี และแอลกอฮอล์มีผลต่อไตรกลีเซอไรด์มากเป็นพิเศษ
อ่านเพิ่มเติม: ไขมันในเลือดสูงกินอะไรดี? อาหารช่วยลด LDL และไตรกลีเซอไรด์
ไขมันในเลือดสูงควรลดอาหารประเภทใด?
หลักสำคัญคือไม่ควรดูเฉพาะคำว่า “มีคอเลสเตอรอลหรือไม่” แต่ควรพิจารณาอาหารทั้งมื้อว่าให้ไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และพลังงานมากเพียงใด อาหารที่ควรลดแบ่งได้เป็น 10 กลุ่ม ดังนี้
1. เนื้อสัตว์ติดมันและหนังสัตว์ เนื้อสัตว์ติดมันเป็นแหล่งไขมันอิ่มตัว ซึ่งสามารถเพิ่มระดับ LDL-C ได้ โดยเฉพาะเมื่อรับประทานเป็นประจำหรือในปริมาณมาก เช่น
- หมูสามชั้น
- หมูกรอบ
- หนังไก่และหนังเป็ด
- เนื้อวัวติดมัน
- ซี่โครงติดมัน
- เครื่องในบางชนิด
2. เนื้อสัตว์แปรรูป
- ไส้กรอก
- เบคอน
- แฮม
- กุนเชียง
- เนื้อหมักแปรรูป
อาหารเหล่านี้มีทั้งไขมันอิ่มตัว โซเดียม และพลังงานสูง จึงไม่เหมาะสำหรับรับประทานเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจร่วมด้วย
3. ของทอดและอาหารที่ใช้น้ำมันมาก อาหารทอดมักดูดซับน้ำมัน ทำให้ได้รับพลังงานสูง และหากใช้น้ำมันที่มีไขมันอิ่มตัวสูงหรือผ่านความร้อนซ้ำ ยิ่งไม่เหมาะต่อสุขภาพหัวใจ เช่น
- ไก่ทอด
- หมูทอด
- ปาท่องโก๋
- กล้วยทอด
- มันฝรั่งทอด
- ไข่เจียวที่ใช้น้ำมันมาก
4. เนย ชีส ครีม และนมไขมันเต็มส่วน ผลิตภัณฑ์นมไขมันเต็มส่วนมีไขมันอิ่มตัวค่อนข้างสูง เช่น
- เนย
- วิปครีม
- ครีมชีส
- ชีสไขมันสูง
- ไอศกรีม
- นมเต็มมันเนย
ควรเลือกนมพร่องมันเนย นมขาดมันเนย หรือโยเกิร์ตรสธรรมชาติที่มีไขมันและน้ำตาลต่ำแทน
5. เบเกอรี่และขนมอบ
- เค้ก
- คุกกี้
- โดนัท
- พาย
- ครัวซองต์
เบเกอรี่ต่าง ๆ มีทั้งเนย เนยขาว มาการีน น้ำตาล และแป้งขัดสี จึงเพิ่มได้ทั้ง LDL ไตรกลีเซอไรด์ และน้ำหนักตัว ควรอ่านฉลากและหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีคำว่า น้ำมันเติมไฮโดรเจนบางส่วนหรือมีไขมันอิ่มตัวสูง เพราะไขมันทรานส์สามารถเพิ่ม LDL และลด HDL ได้
6. กะทิ น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันปาล์มในปริมาณมาก กะทิ น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันปาล์มเป็นแหล่งไขมันอิ่มตัว แม้จะมาจากพืชก็ตาม จึงไม่ควรใช้ในปริมาณมาก โดยเฉพาะผู้ที่มี LDL สูง เมนูที่ควรลดความถี่ เช่น
- แกงกะทิ
- ขนมหวานใส่กะทิ
- ของทอดที่ใช้น้ำมันปาล์มมาก
- อาหารที่ใส่ครีมมะพร้าวเข้มข้น
7. เครื่องดื่มหวานและขนมหวาน น้ำตาลส่วนเกินสามารถถูกเปลี่ยนเป็นไตรกลีเซอไรด์ โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะดื้อต่ออินซูลิน เบาหวาน หรือไขมันพอกตับ อาหารที่ควรลด ได้แก่
- น้ำอัดลม
- ชานมไข่มุก
- กาแฟปรุงหวาน
- น้ำผลไม้เติมน้ำตาล
- ขนมไทย
- เค้กและขนมหวาน
- นมข้นหวาน
8. แป้งขัดสีในปริมาณมาก
- ข้าวขาว
- เส้น
- ขนมปังขาว
- ขนมที่ทำจากแป้งขัดสี
สามารถย่อยเป็นน้ำตาลได้รวดเร็ว หากรับประทานเกินความต้องการ อาจเพิ่มไตรกลีเซอไรด์และน้ำหนักตัว ไม่จำเป็นต้องงดข้าวหรือแป้งทั้งหมด แต่ควรลดปริมาณต่อมื้อ เพิ่มผัก เลือกธัญพืชไม่ขัดสี หลีกเลี่ยงการรับประทานแป้งหลายชนิดในมื้อเดียว
9. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แอลกอฮอล์สามารถเพิ่มระดับไตรกลีเซอไรด์ และยังเพิ่มพลังงานโดยไม่ให้สารอาหารที่จำเป็น ผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูงมากหรือมีไขมันพอกตับอาจต้องงดแอลกอฮอล์ตามคำแนะนำของแพทย์
10. อาหารสำเร็จรูปและอาหารแปรรูปสูง
- บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
- อาหารแช่แข็งบางชนิด
- ขนมขบเคี้ยว
- ซอสสำเร็จรูป
- อาหารฟาสต์ฟู้ด
- อาหารกระป๋องบางประเภท
ควรอ่านฉลากโภชนาการ โดยดูทั้งปริมาณต่อหนึ่งหน่วยบริโภค จำนวนหน่วยต่อบรรจุภัณฑ์ ไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และพลังงานรวม
LDL สูงกับไตรกลีเซอไรด์สูง ต้องลดอาหารเหมือนกันหรือไม่?
ไม่เหมือนกันทั้งหมด เพราะไขมันแต่ละชนิดได้รับผลจากอาหารต่างกัน
| ผลตรวจที่ผิดปกติ | อาหารที่ควรลดเป็นพิเศษ |
|---|---|
| LDL สูง | เนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์ ของทอด เนย ชีส กะทิ และไขมันทรานส์ |
| ไตรกลีเซอไรด์สูง | น้ำตาล เครื่องดื่มหวาน แป้งขัดสี แอลกอฮอล์ และพลังงานส่วนเกิน |
| LDL และไตรกลีเซอไรด์สูง | ควบคุมทั้งไขมันอิ่มตัว น้ำตาล แป้ง ปริมาณอาหาร และน้ำหนักตัว |
ไขมันในเลือดสูงต้องงดไข่หรืออาหารทะเลหรือไม่?
ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูงไม่จำเป็นต้องงดไข่หรืออาหารทะเลทุกชนิด สิ่งที่มีผลต่อ LDL มากกว่ามักเป็นปริมาณไขมันอิ่มตัวในอาหารโดยรวม ควรพิจารณาวิธีปรุงและอาหารที่รับประทานร่วมกัน เช่น
- ไข่ต้มเหมาะกว่าไข่ดาวหรือไข่เจียวที่ใช้น้ำมันมาก
- กุ้งต้มเหมาะกว่ากุ้งชุบแป้งทอด
- ปลาอบหรือนึ่งเหมาะกว่าปลาทอดกรอบ
- หลีกเลี่ยงการรับประทานไข่ร่วมกับเบคอน ไส้กรอก หรือชีสไขมันสูงบ่อย ๆ
ผู้ที่มี LDL สูงมาก มีโรคหัวใจ เบาหวาน หรือไขมันสูงจากพันธุกรรม ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อกำหนดปริมาณที่เหมาะสม
สรุป
ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูงควรลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ น้ำตาล และพลังงานสูง เช่น เนื้อสัตว์ติดมัน ของทอด เบเกอรี่ กะทิ เครื่องดื่มหวาน และแอลกอฮอล์ โดยเลือกอาหารให้เหมาะกับชนิดของไขมันที่ผิดปกติ หาก LDL สูงควรเน้นลดไขมันอิ่มตัว ส่วนผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูงควรลดน้ำตาล แป้งขัดสี และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นพิเศษ การปรับอาหารควรทำควบคู่กับการออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก ตรวจติดตามผลเลือด
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
