ใจสั่นกับหัวใจเต้นผิดจังหวะไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เพราะใจสั่นเป็นอาการที่รู้สึกว่าหัวใจเต้นแรง เต้นเร็ว หรือเต้นสะดุด ส่วนหัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นความผิดปกติของสัญญาณไฟฟ้าที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ ผู้ที่ใจสั่นอาจมีจังหวะหัวใจปกติได้ ขณะเดียวกัน ผู้ที่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะบางรายก็อาจไม่มีอาการใจสั่นเลย
ใจสั่นกับหัวใจเต้นผิดจังหวะ ต่างกันอย่างไร?
แม้อาการทั้งสองจะเกี่ยวข้องกับการเต้นของหัวใจ แต่มีความหมายทางการแพทย์แตกต่างกัน
| ใจสั่น (Palpitations) | หัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) |
|---|---|
| – เป็นอาการที่ผู้ป่วยรู้สึก – รู้สึกหัวใจเต้นแรง เร็ว รัว หรือสะดุด – อาจเกิดขณะที่จังหวะหัวใจปกติ – เกิดได้จากความเครียด การออกแรง คาเฟอีน หรือโรคบางชนิด – ใช้การซักประวัติและตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุ | – เป็นความผิดปกติของจังหวะหัวใจ – หัวใจอาจเต้นเร็ว ช้า หรือไม่สม่ำเสมอ – บางรายไม่มีอาการผิดปกติ – เกิดจากความผิดปกติของการสร้างหรือการนำสัญญาณไฟฟ้าหัวใจ – ต้องอาศัยการตรวจจังหวะหัวใจเพื่อระบุชนิด |
ใจสั่นเป็นสิ่งที่เรารู้สึก ส่วนหัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับระบบไฟฟ้าของหัวใจ ทั้งสองภาวะอาจเกิดร่วมกันได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าเป็นสิ่งเดียวกัน
ทำไมใจสั่นทั้งที่หัวใจเต้นเป็นจังหวะปกติ?
หัวใจของคนเราสามารถเต้นเร็วหรือแรงขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องมีความผิดปกติของจังหวะหัวใจ เช่น ขณะออกกำลังกาย ตื่นเต้น หรือมีความเครียด ตัวอย่างสถานการณ์ที่อาจทำให้รู้สึกใจสั่น ได้แก่
- ความเครียดหรือวิตกกังวล กระตุ้นให้หัวใจเต้นเร็วหรือแรงขึ้น
- การออกกำลังกาย หัวใจเต้นเร็วขึ้นเพื่อส่งเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อ
- การดื่มคาเฟอีน อาจกระตุ้นอาการใจสั่นในผู้ที่ไวต่อคาเฟอีน
- การพักผ่อนไม่เพียงพอ อาจเพิ่มความไวต่อสิ่งกระตุ้นและทำให้รับรู้การเต้นของหัวใจชัดขึ้น
- ภาวะโลหิตจางหรือไทรอยด์ทำงานมากเกินไป อาจทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นเพื่อชดเชยการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
ในบางสถานการณ์ หัวใจยังเต้นเป็นจังหวะปกติ แต่มีอัตราการเต้นเพิ่มขึ้น เรียกว่า Sinus Tachycardia ซึ่งอาจเป็นการตอบสนองตามธรรมชาติหรือเกิดจากโรคบางชนิดได้ อย่างไรก็ตาม การรู้สึกใจสั่นหลังมีสิ่งกระตุ้นไม่ได้ยืนยันว่าจังหวะหัวใจปกติเสมอไป
หัวใจเต้นผิดจังหวะมีอาการอย่างไร?
หัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากความผิดปกติของระบบไฟฟ้าที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ ทำให้หัวใจเต้นไม่เป็นไปตามจังหวะปกติ อาการที่อาจพบ ได้แก่
- หัวใจเต้นเร็วหรือรัวอย่างฉับพลัน
- รู้สึกหัวใจเต้นสะดุดหรือขาดหายไปหนึ่งจังหวะ
- ชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ
- เหนื่อยง่ายหรือเวียนศีรษะ
- หน้ามืดหรือเป็นลมในบางราย
อย่างไรก็ตาม หัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดอาจไม่มีอาการ และตรวจพบโดยบังเอิญระหว่างตรวจสุขภาพ
ตัวอย่างหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ควรรู้จัก
- PAC และ PVC เป็นภาวะหัวใจเต้นก่อนกำหนด โดย PAC มีต้นกำเนิดจากหัวใจห้องบน ส่วน PVC มีต้นกำเนิดจากหัวใจห้องล่าง ผู้ที่มีอาการอาจรู้สึกหัวใจสะดุดหรือมีจังหวะหนึ่งเต้นแรงกว่าปกติ
- SVT (Supraventricular Tachycardia) เป็นภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะที่มีจุดกำเนิดเหนือหัวใจห้องล่าง มักทำให้รู้สึกหัวใจเต้นรัวอย่างรวดเร็ว และอาจเริ่มหรือหยุดอย่างฉับพลัน
- AF (Atrial Fibrillation) เป็นภาวะหัวใจห้องบนเต้นผิดจังหวะ ทำให้ชีพจรอาจเต้นไม่สม่ำเสมอ บางคนมีอาการใจสั่น เหนื่อยง่าย หรือเวียนศีรษะ ขณะที่บางคนไม่มีอาการ
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะแต่ละชนิดมีความรุนแรงและแนวทางรักษาแตกต่างกัน จึงไม่ควรสรุปจากความรู้สึกเพียงอย่างเดียว
ใจสั่นแบบไหนอาจเกี่ยวข้องกับหัวใจเต้นผิดจังหวะ?
ลักษณะอาการบางอย่างอาจทำให้สงสัยภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะมากขึ้น เช่น
- หัวใจเต้นรัวอย่างรวดเร็วและเริ่มขึ้นทันที
- รู้สึกชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ
- ใจสั่นเกิดซ้ำบ่อยโดยไม่มีสิ่งกระตุ้นชัดเจน
- ใจสั่นร่วมกับเหนื่อยง่ายหรือเวียนศีรษะ
- มีประวัติโรคหัวใจหรือเคยตรวจพบหัวใจเต้นผิดจังหวะ
อย่างไรก็ตาม ไม่มีลักษณะอาการใดที่ยืนยันชนิดของหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ด้วยตนเอง และอาการที่ดูไม่รุนแรงก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความผิดปกติของหัวใจ
ใจสั่นแต่ชีพจรปกติ เป็นหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ไหม?
เป็นไปได้ เพราะบางคนรู้สึกถึงแรงเต้นของหัวใจชัดเจนขึ้น แม้อัตราชีพจรจะอยู่ในช่วงปกติ ขณะที่หัวใจเต้นก่อนกำหนดบางชนิดอาจเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว โดยไม่ทำให้อัตราชีพจรเฉลี่ยสูงผิดปกติ นอกจากนี้ การจับชีพจรด้วยตนเองอาจไม่สามารถตรวจพบความผิดปกติที่เกิดขึ้นเพียงช่วงสั้น ๆ ได้ ดังนั้น หากมีอาการใจสั่นซ้ำ ๆ แม้จับชีพจรแล้วดูปกติ ก็ควรพิจารณาตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ เมื่อไรควรไปโรงพยาบาล?
หากใจสั่นเกิดซ้ำบ่อย เป็นนานขึ้น หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรเข้ารับการประเมินเพื่อหาสาเหตุ แต่หากมีอาการต่อไปนี้ร่วมกับใจสั่น ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที
- เจ็บหรือแน่นหน้าอก
- หายใจลำบากรุนแรง
- หน้ามืดรุนแรงหรือเป็นลม
- หมดสติ
ในประเทศไทยสามารถโทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน และไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลด้วยตนเองขณะมีอาการรุนแรง
สรุป
ใจสั่นเป็นอาการที่รู้สึกว่าหัวใจเต้นแรง เร็ว หรือสะดุด ส่วนหัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นความผิดปกติของสัญญาณไฟฟ้าที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ ผู้ที่ใจสั่นอาจมีจังหวะหัวใจปกติได้ และผู้ที่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะก็อาจไม่มีอาการเช่นกัน หากใจสั่นเกิดซ้ำบ่อยหรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะการตรวจ ECG หรือบันทึกจังหวะหัวใจในช่วงที่มีอาการ
คำถามที่พบบ่อย
Q: ใจสั่นทุกครั้งหมายความว่าหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือไม่?
A: ไม่เสมอไป เพราะใจสั่นอาจเกิดจากความเครียด การออกกำลังกาย หรือสารกระตุ้น โดยที่จังหวะหัวใจยังปกติได้
Q: หัวใจเต้นผิดจังหวะแต่ไม่มีอาการใจสั่นได้ไหม?
A: ได้ บางคนไม่มีอาการผิดปกติและตรวจพบหัวใจเต้นผิดจังหวะระหว่างตรวจสุขภาพหรือบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ
Q: หัวใจเต้นสะดุดหนึ่งจังหวะ อันตรายไหม?
A: อาจเกิดจากหัวใจเต้นก่อนกำหนด เช่น PAC หรือ PVC ซึ่งหลายกรณีไม่รุนแรง แต่หากเกิดบ่อย มีโรคหัวใจ หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรได้รับการประเมิน
Q: ใจสั่นจากความเครียดกับหัวใจเต้นผิดจังหวะแยกเองได้ไหม?
A: ไม่สามารถแยกได้แน่นอนจากอาการเพียงอย่างเดียว เพราะความเครียดอาจทำให้หัวใจเต้นเร็วตามปกติหรือกระตุ้นหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดได้ การตรวจจังหวะหัวใจจึงมีความสำคัญเมื่อสงสัยความผิดปกติ
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
