ใจสั่นตอนนอนไม่ได้หมายความว่าหัวใจมีปัญหาเสมอไป หลายคนรู้สึกหัวใจเต้นชัดขึ้นเมื่อเอนตัวหรือนอนในห้องที่เงียบ เพราะไม่มีสิ่งอื่นดึงความสนใจ จึงรับรู้การเต้นของหัวใจได้ง่ายกว่าตอนกลางวัน อย่างไรก็ตาม หากหัวใจเต้นเร็วหรือผิดจังหวะจริง เกิดซ้ำบ่อย หรือมีเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืด หรือเป็นลมร่วมด้วย ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ
ใจสั่นตอนนอน เกิดจากอะไรได้บ้าง?
นอกจากการรับรู้หัวใจได้ชัดขึ้นแล้ว ยังมีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้เกิดอาการใจสั่นจริงในช่วงก่อนนอนหรือกลางคืนได้
1. ความเครียดและความวิตกกังวล
ความเครียดและความวิตกกังวลเป็นปัจจัยกระตุ้นอาการใจสั่นที่พบได้ เมื่อเครียดหรือวิตกกังวล ระบบที่เตรียมร่างกายให้พร้อมตอบสนองต่อความเครียดจะถูกกระตุ้น ทำให้หัวใจเต้นเร็วหรือแรงขึ้นได้ บางคนไม่ทันสังเกตอาการระหว่างวัน แต่เมื่อหยุดกิจกรรมและเข้านอน ความคิดต่าง ๆ กลับชัดขึ้นพร้อมกับการรับรู้การเต้นของหัวใจ จึงรู้สึกใจสั่นมากกว่าเดิม
2. คาเฟอีน นิโคติน และสารกระตุ้น
กาแฟ ชา เครื่องดื่มชูกำลัง นิโคติน รวมถึงยาบางชนิด เช่น ยาแก้คัดจมูกที่มีสารกระตุ้น อาจทำให้หัวใจเต้นเร็วหรือรู้สึกใจสั่นได้ในบางคน หากมีอาการเป็นประจำช่วงก่อนนอน จึงควรย้อนดูด้วยว่าในช่วงบ่ายหรือเย็นได้รับคาเฟอีน เครื่องดื่มชูกำลัง หรือยาที่อาจกระตุ้นหัวใจหรือไม่
3. พักผ่อนน้อยและความเหนื่อยล้า
การนอนหลับไม่เพียงพอมักเกิดร่วมกับปัจจัยอื่น เช่น ความเครียด การดื่มกาแฟเพิ่มเพื่อให้ตื่น หรือรูปแบบการใช้ชีวิตที่ไม่เป็นเวลา ซึ่งอาจทำให้อาการใจสั่นเกิดขึ้นหรือสังเกตได้ง่ายขึ้น หากใจสั่นเกิดในช่วงที่อดนอนติดต่อกันหลายวัน การจดบันทึกเวลานอน ปริมาณคาเฟอีน และช่วงเวลาที่เกิดอาการ จะช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ได้ชัดขึ้น
4. หัวใจเต้นผิดจังหวะ
อาการใจสั่นตอนพักบางรายอาจเกิดจาก ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) ซึ่งเป็นความผิดปกติของอัตราหรือจังหวะการเต้นของหัวใจ หัวใจอาจเต้นเร็วเกินไป ช้าเกินไป หรือมีจังหวะที่เกิดขึ้นผิดไปจากปกติได้ แม้ในขณะที่กำลังนั่งหรือนอนพัก หัวใจเต้นผิดจังหวะมีหลายชนิด และความรู้สึกที่เกิดขึ้นก็แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น
- PAC (Premature Atrial Contraction) คือจังหวะหัวใจที่เกิดก่อนกำหนดจากหัวใจห้องบน
- PVC (Premature Ventricular Contraction) คือจังหวะหัวใจที่เกิดก่อนกำหนดจากหัวใจห้องล่าง
- Atrial Fibrillation (AF) เป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกิดจากสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติบริเวณหัวใจห้องบน
- ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดอื่นอาจทำให้หัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติได้
หากนั่งอยู่เฉย ๆ แล้วรู้สึกหัวใจเต้นสะดุดหรือเต้นผิดจังหวะบ่อย ๆ ไม่สามารถบอกชนิดของ arrhythmia จากความรู้สึกเพียงอย่างเดียว การตรวจ ECG หรือการบันทึกจังหวะหัวใจ เช่น Holter จะช่วยระบุได้ว่าในช่วงที่มีอาการ หัวใจกำลังเต้นเป็นจังหวะแบบใด
5. ภาวะอื่นที่ไม่ได้เกิดจากหัวใจโดยตรง
อาการใจสั่นยังอาจสัมพันธ์กับภาวะอื่น เช่น ไข้ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หรือไทรอยด์ทำงานมากเกินไป รวมถึงยาบางชนิด ดังนั้น หากมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ มือสั่น เหงื่อออกมากผิดปกติ หรืออ่อนเพลียมาก ควรพิจารณาสาเหตุอื่นของร่างกายด้วย ไม่ควรมุ่งตรวจเฉพาะหัวใจอย่างเดียว
ใจสั่นตอนนอนแบบไหนควรระวัง?
สิ่งที่ช่วยประเมินความสำคัญของอาการได้ดีกว่าคำว่า “เกิดตอนกลางคืน” คือ ลักษณะอาการและอาการที่เกิดร่วมกัน ส่วนอาการใจสั่นที่เกิดร่วมกับ
- เจ็บหรือแน่นหน้าอก
- หายใจลำบากรุนแรง
- เวียนศีรษะหรือหน้ามืดรุนแรง
- เป็นลมหรือหมดสติ
ควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน เพราะอาการเหล่านี้อาจเกิดร่วมกับความผิดปกติของหัวใจที่สำคัญได้
ถ้าเป็นเฉพาะตอนกลางคืน จะตรวจเจอได้อย่างไร?
นี่เป็นปัญหาที่พบได้ เพราะเมื่อไปตรวจในช่วงกลางวัน อาการอาจหายไปแล้ว ECG บันทึกกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจในช่วงเวลาที่กำลังตรวจ หากอาการไม่ได้เกิดในขณะนั้น ผลตรวจอาจไม่พบความผิดปกติที่เกิดเป็นครั้งคราว หากใจสั่นเกิดซ้ำแต่ไม่พบจาก ECG ครั้งเดียว อาจมีการพิจารณา Holter monitoring ซึ่งเป็นเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบพกพาที่ติดตามจังหวะหัวใจระหว่างการใช้ชีวิตประจำวัน รวมถึงช่วงนอนหลับ หากอาการเกิดไม่บ่อย อาจพิจารณาเครื่องบันทึกชนิดอื่นที่ติดตามได้นานกว่า ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับรูปแบบและความถี่ของอาการ
สรุป
ใจสั่นตอนนอนเกิดได้จากหลายสาเหตุ และการรู้สึกหัวใจเต้นชัดขึ้นในตอนกลางคืนไม่ได้หมายความว่าหัวใจทำงานผิดปกติมากขึ้นเสมอไป ช่วงที่ร่างกายอยู่นิ่งและสิ่งรบกวนน้อยทำให้เราสังเกตการเต้นของหัวใจได้ง่ายขึ้น ขณะเดียวกัน ความเครียด คาเฟอีน สารกระตุ้น รวมถึงหัวใจเต้นก่อนกำหนดหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะก็สามารถทำให้เกิดอาการได้เช่นกัน หากเกิดเป็นครั้งคราวและไม่มีอาการอื่นร่วมด้วยอาจเริ่มจากสังเกตปัจจัยกระตุ้นและจดลักษณะอาการ แต่หากเกิดซ้ำบ่อย รุนแรงขึ้น หรือมีเจ็บหน้าอก หายใจลำบากมาก หน้ามืด หรือเป็นลมร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินหาสาเหตุอย่างเหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
Q: ทำไมตอนกลางวันไม่ใจสั่น แต่พอนอนแล้วรู้สึกหัวใจเต้น?
A: อาจไม่ได้หมายความว่าหัวใจเพิ่งเริ่มเต้นผิดปกติตอนนอนเสมอไป ช่วงกลางคืนที่เงียบและร่างกายอยู่นิ่งทำให้รับรู้การเต้นของหัวใจได้ง่ายกว่าตอนที่กำลังทำกิจกรรม
Q: นอนตะแคงแล้วรู้สึกหัวใจเต้นแรงขึ้น เป็นอันตรายไหม?
A: ท่านอนสามารถทำให้บางคนรับรู้การเต้นของหัวใจได้ชัดขึ้น จึงไม่สามารถใช้การรู้สึกหัวใจชัดเมื่อนอนตะแคงเพียงอย่างเดียวตัดสินว่ามีโรคหัวใจได้ ต้องพิจารณาความถี่ ลักษณะจังหวะ และอาการร่วมด้วย
Q: ใจสั่นตอนนอนทุกคืนควรทำอย่างไร?
A: หากเกิดซ้ำเกือบทุกคืน ควรจดเวลา ระยะเวลา ลักษณะการเต้น ชีพจร และอาการร่วมไว้ เพื่อใช้ประกอบการหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดบ่อยขึ้นหรือรบกวนการนอน
Q: ทำไมตรวจ ECG ปกติทั้งที่ตอนกลางคืนใจสั่น?
A: ECG ตรวจจังหวะหัวใจเฉพาะช่วงเวลาที่บันทึก หากความผิดปกติเกิดเฉพาะบางช่วงอาจไม่พบในการตรวจครั้งนั้น ในบางกรณีจึงใช้ Holter หรือเครื่องบันทึกจังหวะหัวใจที่ติดตามได้นานขึ้น
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
