ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะเบา หรือสายปัสสาวะอ่อนลง เป็นอาการที่พบได้ในผู้ชายที่มีต่อมลูกหมากโต โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปัสสาวะสะดุด ต้องเบ่ง หรือรู้สึกปัสสาวะไม่สุด แต่อาการปัสสาวะไม่พุ่งไม่ได้หมายความว่าเป็นต่อมลูกหมากโตเสมอไป เพราะยังเกิดจากท่อปัสสาวะตีบ กระเพาะปัสสาวะบีบตัวไม่ดี ยาบางชนิด หรือความผิดปกติอื่นได้
ปัสสาวะไม่พุ่ง เป็นอาการแบบไหน?
อาการที่หลายคนเรียกว่า “ปัสสาวะไม่พุ่ง” หรือ “ฉี่ไม่แรง” อาจมีลักษณะแตกต่างกัน เช่น
- สายปัสสาวะอ่อนลงจากเดิม
- ปัสสาวะไหลช้า
- ปัสสาวะไม่เป็นสายแรงเหมือนก่อน
- ปัสสาวะไหล ๆ หยุด ๆ
- ต้องรอก่อนปัสสาวะจะเริ่มออก
- ใช้เวลาปัสสาวะนานขึ้น
- ต้องออกแรงเบ่งเพื่อให้ปัสสาวะออก
หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นเพียงครั้งคราวอาจยังไม่บอกว่ามีโรค แต่หากเกิดเป็นประจำหรือแย่ลงเรื่อย ๆ ควรได้รับการประเมิน
ทำไมต่อมลูกหมากโตจึงทำให้ปัสสาวะไม่พุ่ง?
ต่อมลูกหมากอยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะ และมีท่อปัสสาวะส่วนหนึ่งผ่านบริเวณต่อมลูกหมาก เมื่อต่อมลูกหมากโตขึ้น เนื้อเยื่อบริเวณนี้อาจเพิ่มแรงต้านต่อการไหลของปัสสาวะ ทำให้กระเพาะปัสสาวะต้องออกแรงมากขึ้นเพื่อดันปัสสาวะออก
ปัสสาวะไม่พุ่งแบบไหน ทำให้นึกถึงต่อมลูกหมากโตมากขึ้น?
หากมีเพียงสายปัสสาวะอ่อนอย่างเดียว ยังไม่สามารถบอกได้ว่าเกิดจาก BPH แต่ถ้าเป็นผู้ชายวัยกลางคนหรือสูงอายุ และมีอาการหลายอย่างร่วมกัน จะยิ่งควรตรวจหาปัญหาของต่อมลูกหมากและทางเดินปัสสาวะ อาการที่ควรสังเกต ได้แก่
- ปัสสาวะเริ่มออกช้า
- ปัสสาวะไหลสะดุด
- ต้องออกแรงเบ่ง
- ปัสสาวะใช้เวลานานขึ้น
- รู้สึกปัสสาวะไม่สุด
- ปัสสาวะบ่อย
- ปวดปัสสาวะทันที กลั้นยาก
- ต้องตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
ปัสสาวะไม่พุ่งกับปัสสาวะไม่สุด ต่างกันอย่างไร?
- ปัสสาวะไม่พุ่ง หมายถึงแรงหรือการไหลของสายปัสสาวะลดลง เช่น ไหลเบา ไหลช้า หรือสะดุด
- ปัสสาวะไม่สุด หมายถึงหลังปัสสาวะเสร็จแล้วยังรู้สึกเหมือนมีปัสสาวะเหลืออยู่
นอกจากต่อมลูกหมากโต ปัสสาวะไม่พุ่งเกิดจากอะไร?
ต่อมลูกหมากโตเป็นเพียงหนึ่งในสาเหตุที่เป็นไปได้ โดยยังมีสาเหตุอื่นที่ควรแยกออกจากกัน
- ท่อปัสสาวะตีบ เมื่อท่อปัสสาวะแคบลง ปัสสาวะจะไหลผ่านได้ยาก จึงอาจมีสายปัสสาวะอ่อน ปัสสาวะสะดุด หรือใช้เวลาปัสสาวะนาน ภาวะนี้อาจเกิดตามหลังการบาดเจ็บ การอักเสบ หรือหัตถการบางอย่างในทางเดินปัสสาวะ
- กระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้ไม่ดี การปัสสาวะไม่ได้อาศัยเพียงทางเดินที่เปิดโล่ง แต่กระเพาะปัสสาวะต้องบีบตัวเพื่อดันปัสสาวะออกด้วย หากกล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้ไม่ดี แรงปัสสาวะอาจลดลงและมีปัสสาวะเหลือหลังถ่ายได้
- ความผิดปกติของระบบประสาท สมอง ไขสันหลัง และเส้นประสาทมีส่วนควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะ โรคบางชนิดที่กระทบระบบประสาทจึงสามารถทำให้การปัสสาวะผิดปกติได้ รวมถึงปัสสาวะออกยากหรือกระเพาะปัสสาวะระบายปัสสาวะได้ไม่หมด
- ยาบางชนิด ยาบางประเภทอาจทำให้ปัสสาวะลำบากขึ้นในผู้ชายบางคน โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาทางเดินปัสสาวะอยู่เดิม หากอาการเริ่มขึ้นหลังใช้ยาใหม่ ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกร แต่ไม่ควรหยุดยาเอง
- ความผิดปกติอื่นของต่อมลูกหมากและทางเดินปัสสาวะ ต่อมลูกหมากอักเสบ การติดเชื้อ นิ่ว หรือความผิดปกติอื่นก็อาจทำให้รูปแบบการปัสสาวะเปลี่ยนไป ดังนั้น การวินิจฉัยจากอาการ “ปัสสาวะไม่พุ่ง” เพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ
ปัสสาวะไม่พุ่ง แบบไหนควรพบแพทย์?
ควรเข้ารับการประเมินหากแรงปัสสาวะลดลงต่อเนื่อง หรืออาการเริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะหากมี
- ปัสสาวะไหลอ่อนลงเรื่อย ๆ
- ต้องเบ่งเป็นประจำ
- ปัสสาวะไม่สุด
- ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ
- ตื่นปัสสาวะกลางคืนหลายครั้ง
- ปวดหรือแสบเวลาปัสสาวะ
- มีเลือดปนในปัสสาวะ
- ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ
หากปัสสาวะไม่ออกเลย ร่วมกับปวดหรือแน่นท้องน้อย ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นภาวะปัสสาวะคั่งเฉียบพลัน
สรุป
ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะเบา หรือปัสสาวะสะดุด เป็นอาการที่พบได้ในผู้ชายที่มีต่อมลูกหมากโต แต่ไม่สามารถใช้ยืนยัน BPH ได้จากอาการนี้เพียงอย่างเดียว สาเหตุอื่น เช่น ท่อปัสสาวะตีบ กระเพาะปัสสาวะบีบตัวไม่ดี ระบบประสาท หรือยาบางชนิด ก็ทำให้แรงปัสสาวะลดลงได้ หากสายปัสสาวะอ่อนลงอย่างต่อเนื่อง ร่วมกับต้องเบ่ง ปัสสาวะไม่สุด หรือปัสสาวะบ่อย ควรเข้ารับการประเมินหาสาเหตุ และหากปัสสาวะไม่ออกเลย ควรไปโรงพยาบาลทันที
คำถามที่พบบ่อย
Q: ปัสสาวะไม่พุ่งตามอายุ ถือว่าปกติไหม?
A: อายุที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับการพบ BPH และปัญหาการปัสสาวะมากขึ้น แต่ไม่ควรสรุปว่าสายปัสสาวะอ่อนลงเป็นเรื่องปกติที่ต้องปล่อยไว้ หากอาการเปลี่ยนจากเดิมอย่างชัดเจนหรือแย่ลงเรื่อย ๆ ควรหาสาเหตุ
Q: ปัสสาวะไม่พุ่งแต่ไม่เจ็บ เป็นต่อมลูกหมากโตได้ไหม?
A: เป็นได้ BPH สามารถทำให้สายปัสสาวะอ่อนลงโดยไม่ทำให้เจ็บหรือแสบเวลาปัสสาวะ แต่ยังมีสาเหตุอื่นที่ทำให้ปัสสาวะไม่พุ่งโดยไม่เจ็บได้เช่นกัน
Q: ปัสสาวะสะดุด เป็นอาการต่อมลูกหมากโตไหม?
A: เป็นหนึ่งในอาการที่พบได้ในผู้ชายที่มี BPH แต่ไม่สามารถใช้ยืนยันโรคได้เพียงอาการเดียว หากมีปัสสาวะไม่พุ่ง ต้องเบ่ง ปัสสาวะไม่สุด หรือปัสสาวะบ่อยร่วมด้วย ควรเข้ารับการประเมิน
Q: ปัสสาวะไม่พุ่งจะกลายเป็นปัสสาวะไม่ออกได้ไหม?
A: ในผู้ที่มีการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะมากขึ้น อาจเกิดภาวะปัสสาวะคั่งได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ปัสสาวะไม่พุ่งจะพัฒนาไปเป็นปัสสาวะไม่ออก หากอาการแย่ลงอย่างชัดเจนจึงไม่ควรรอจนปัสสาวะไม่ได้จึงค่อยพบแพทย์
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
