ต่อมลูกหมากโตไม่ได้หมายความว่าจะทำให้เสื่อมสมรรถภาพทางเพศโดยตรงในผู้ชายทุกคน แต่พบว่าผู้ชายที่มีอาการทางเดินปัสสาวะจากต่อมลูกหมากโต มักพบปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศร่วมด้วย โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น สาเหตุไม่ได้มีเพียงเรื่องต่อมลูกหมาก เพราะทั้งสองปัญหามีปัจจัยร่วมหลายอย่าง เช่น อายุ เบาหวาน โรคอ้วน โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงสุขภาพโดยรวม นอกจากนี้ อาการปัสสาวะที่รบกวนชีวิตและยารักษาบางชนิดอาจส่งผลต่อสุขภาพทางเพศได้เช่นกัน
ก่อนอื่น ต้องแยก “ปัญหาเรื่องเพศ” ออกจากกันก่อน
คำว่า “เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ” ถูกใช้รวมกันบ่อย แต่จริง ๆ แล้วอาจหมายถึงคนละปัญหา เช่น
- การแข็งตัวผิดปกติ (Erectile Dysfunction: ED) อวัยวะเพศแข็งตัวไม่เพียงพอ หรือคงการแข็งตัวไว้ไม่ได้
- ความต้องการทางเพศลดลง ความสนใจหรือความต้องการมีเพศสัมพันธ์ลดลง
- การหลั่งผิดปกติ ปริมาณน้ำอสุจิ การหลั่ง หรือความรู้สึกขณะหลั่งเปลี่ยนไป
การแยกให้ถูกว่ามีปัญหาด้านใดสำคัญ เพราะสาเหตุและแนวทางดูแลแตกต่างกัน
ต่อมลูกหมากโตกับการแข็งตัว เกี่ยวข้องกันอย่างไร?
ผู้ชายที่มีอาการทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง หรือ LUTS เช่น ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะไม่สุด และตื่นปัสสาวะกลางคืน มีโอกาสพบการแข็งตัวผิดปกติร่วมด้วยได้ ปัจจุบันเชื่อว่าทั้งสองภาวะอาจมีปัจจัยและกลไกบางอย่างร่วมกัน เช่น
- อายุที่เพิ่มขึ้น
- สุขภาพของหลอดเลือด
- เบาหวาน
- โรคอ้วน
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
- การทำงานของกล้ามเนื้อเรียบและระบบประสาทบางส่วน
ดังนั้น ผู้ชายคนหนึ่งอาจมีทั้งอาการปัสสาวะจาก BPH และการแข็งตัวผิดปกติพร้อมกัน โดยไม่ได้หมายความว่าโรคหนึ่งเป็นสาเหตุโดยตรงของอีกโรคหนึ่งเสมอไป
ทำไมอาการต่อมลูกหมากโตอาจกระทบชีวิตทางเพศ?
แม้ BPH จะไม่ได้ทำให้การแข็งตัวผิดปกติโดยตรงในทุกคน แต่อาการของโรคสามารถรบกวนชีวิตประจำวันและความสัมพันธ์ได้ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ตื่นปัสสาวะกลางคืนหลายครั้ง เมื่อนอนไม่ต่อเนื่อง อาจทำให้
- พักผ่อนไม่เพียงพอ
- อ่อนเพลียระหว่างวัน
- อารมณ์และความเครียดเปลี่ยนแปลง
- คุณภาพชีวิตลดลง
- ความสนใจในกิจกรรมทางเพศลดลงในบางคน
ผู้ชายบางรายยังอาจกังวลเรื่องปัสสาวะ ปวดปัสสาวะระหว่างมีเพศสัมพันธ์ หรือรู้สึกไม่มั่นใจจากอาการที่เกิดขึ้น
ต่อมลูกหมากโตทำให้ความต้องการทางเพศลดลงไหม?
การมี BPH ไม่ได้หมายความว่าฮอร์โมนเพศชายจะต่ำหรือความต้องการทางเพศต้องลดลงทุกคน หากความต้องการทางเพศลดลง ควรมองหาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น
- อายุและสุขภาพโดยรวม
- การพักผ่อนไม่เพียงพอ
- ความเครียดหรือความกังวล
- โรคประจำตัว
- ฮอร์โมน
- ยาบางชนิด
- ปัญหาความสัมพันธ์
ดังนั้น การมีทั้ง BPH และความต้องการทางเพศลดลงพร้อมกัน ไม่ได้พิสูจน์ว่า BPH เป็นสาเหตุโดยตรง
เป็นต่อมลูกหมากโต ยังมีเพศสัมพันธ์ได้ไหม?
โดยทั่วไปยังสามารถมีเพศสัมพันธ์ได้ การมี BPH เพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นข้อห้ามในการมีเพศสัมพันธ์ และไม่มีหลักฐานว่าการมีเพศสัมพันธ์ตามปกติทำให้ต่อมลูกหมากโตเร็วขึ้น หากไม่มีข้อจำกัดด้านสุขภาพอื่น ผู้ป่วยจึงไม่จำเป็นต้องงดมีเพศสัมพันธ์เพียงเพราะได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นต่อมลูกหมากโต อย่างไรก็ตาม หากมีอาการผิดปกติ เช่น
- เจ็บขณะหลั่ง
- มีเลือดปนในน้ำอสุจิ
- ปวดบริเวณอุ้งเชิงกราน
- มีเลือดในปัสสาวะ
- มีความผิดปกติทางเพศเกิดขึ้นต่อเนื่อง
ควรประเมินหาสาเหตุเพิ่มเติม เพราะอาการเหล่านี้ไม่ควรถูกเหมารวมว่าเกิดจาก BPH ทั้งหมด
ถ้ามีทั้งปัสสาวะผิดปกติและการแข็งตัวผิดปกติควรทำอย่างไร?
การแข็งตัวผิดปกติอาจสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพอื่น โดยเฉพาะปัจจัยด้านหลอดเลือดและเมตาบอลิก ขณะที่อาการปัสสาวะก็อาจไม่ได้เกิดจาก BPH เพียงอย่างเดียว การประเมินจึงอาจต้องดูทั้ง
- รูปแบบของอาการปัสสาวะ
- ระยะเวลาที่มีปัญหาการแข็งตัว
- โรคประจำตัว เช่น เบาหวานหรือโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ยาที่ใช้อยู่
- สุขภาพทางเพศเดิม
- ปัจจัยด้านการนอนและสุขภาพโดยรวม
การบอกแพทย์เรื่องปัญหาทางเพศอย่างตรงไปตรงมามีประโยชน์ เพราะช่วยให้เลือกการรักษา BPH ที่สอดคล้องกับสิ่งที่ผู้ป่วยให้ความสำคัญมากขึ้น
สรุป
ต่อมลูกหมากโต ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้เสื่อมสมรรถภาพทางเพศในผู้ชายทุกคน แต่ BPH/อาการทางเดินปัสสาวะและการแข็งตัวผิดปกติสามารถพบร่วมกันได้ โดยมีปัจจัยร่วมหลายด้าน เช่น อายุ เบาหวาน โรคอ้วน และสุขภาพของหลอดเลือด อาการปัสสาวะที่รบกวนการนอนและคุณภาพชีวิต รวมถึงการรักษาบางชนิด อาจส่งผลต่อชีวิตทางเพศได้เช่นกัน หากมีปัญหาเรื่องการแข็งตัว ความต้องการทางเพศ หรือการหลั่ง ควรแยกให้ออกว่าเป็นปัญหาด้านใด และไม่ควรสรุปว่าเกิดจากต่อมลูกหมากเพียงอย่างเดียว เพราะการหาสาเหตุที่ถูกต้องจะช่วยให้เลือกวิธีดูแลได้เหมาะสมกว่า
คำถามที่พบบ่อย
Q: ต่อมลูกหมากโตทำให้นกเขาไม่ขันไหม?
A: ไม่จำเป็น BPH และภาวะ ED พบร่วมกันได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าต่อมลูกหมากโตเป็นสาเหตุโดยตรงของ ED ในทุกคน อายุ เบาหวาน โรคหลอดเลือด โรคอ้วน และปัจจัยสุขภาพอื่นอาจมีส่วนร่วมด้วย
Q: ต่อมลูกหมากโตทำให้ไม่มีอารมณ์ทางเพศไหม?
A: ไม่ใช่อาการที่ต้องเกิดขึ้นทุกคน หากความต้องการทางเพศลดลง ควรพิจารณาสุขภาพโดยรวม การพักผ่อน ความเครียด ฮอร์โมน ยาที่ใช้ และปัจจัยอื่นร่วมด้วย
Q: เป็นต่อมลูกหมากโต มีเพศสัมพันธ์ได้หรือไม่?
A: โดยทั่วไปได้ BPH เพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุผลที่ต้องงดมีเพศสัมพันธ์ และการมีเพศสัมพันธ์ตามปกติไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ BPH รุนแรงขึ้น
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
