การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐานสำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับที่สามารถผ่าตัดได้

มะเร็งตับเป็นมะเร็งที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งในลำดับต้นๆ จากข้อมูลของศูนย์มะเร็งแห่งชาติจีนในปี  2022 มีผู้ป่วยมะเร็งตับรายใหม่ประมาณ 367,700 ราย และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 316,500 ราย

แนวทางการรักษามะเร็งตับขึ้นอยู่กับระยะของโรคและสภาพการทำงานของตับโดยการรักษาหลัก ได้แก่ การผ่าตัด การรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted therapy) การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) และการรักษาแบบหัตถการแทรกแซง ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อควบคุมการเจริญเติบโตของก้อนมะเร็ง ชะลอการลุกลามของโรค และยืดอายุการรอดชีวิตของผู้ป่วย

ในปัจจุบันตำรับยาสมุนไพรจีนถูกนำมาใช้เป็นการรักษาเสริมร่วมกับการรักษามาตรฐาน เพื่อช่วยเสริมความแข็งแรงของร่างกาย ลดผลข้างเคียงจากการรักษา และช่วยสนับสนุนประสิทธิภาพของการรักษาหลัก

ข้อมูลผู้ป่วย

• ผู้ป่วยชาย อายุ 58 ปี
• มาพบแพทย์ด้วยอาการตรวจพบรอยโรคในตับจากการตรวจสุขภาพ เป็นเวลา 1 สัปดาห์

ประวัติการรักษาก่อนหน้า

• เมื่อ 1 สัปดาห์ก่อนผู้ป่วยได้รับการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องจากการตรวจสุขภาพ พบกลุ่มเงาสะท้อนในตับไม่สม่ำเสมอ ลักษณะยังไม่สามารถระบุได้
• ต่อมารับการตรวจ CT ช่องท้องแบบไม่ฉีดและฉีดสารทึบรังสีที่โรงพยาบาลภายนอก พบรอยโรคก้อนขนาดใหญ่ที่กลีบขวาของตับ สงสัยว่าเป็นเนื้องอกที่เกิดจากหลอดเลือดแบบไม่จำเพาะ (Hemangioma)
• ต่อมาผู้ป่วยมารับการตรวจและรักษาที่โรงพยาบาล โดยเป็นการตรวจ MRI ตับ ทางเดินน้ำดี และตับอ่อนแบบไม่ฉีดและฉีดสารทึบรังสีพบว่า บริเวณตับส่วน S7–8 มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นรอยโรคร้าย
• ปัจจุบันผู้ป่วยมารับการตรวจเพิ่มเติมและเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต

• มีประวัติโรคตับอักเสบบีเรื้อรัง
• ตรวจพบตัวบ่งชี้การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีหลายชนิดในเลือด (e antigen positive)
• มีการเพิ่มจำนวนของไวรัสอย่างต่อเนื่อง
• ค่าสารบ่งชี้มะเร็งตับในเลือดเป็นลบ (Alpha-fetoprotein)

การตรวจร่างกาย

ตรวจร่างกายพบก้อนที่ตับขนาดประมาณ 10 ซม.

การตรวจเพิ่มเติม

1. การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน

• พบเส้นเลือดบริเวณหลอดอาหารขยายตัว มักพบในผู้ป่วยโรคตับ
• พบภาวะกระเพาะอาหารผิดปกติจากความดันหลอดเลือดดำพอร์ทัลสูง
• พบการอักเสบของลำไส้เล็กส่วนต้น

2. อัลตราซาวด์ตับ ทางเดินน้ำดี ตับอ่อน ม้าม และไต

• พบรอยโรคในตับที่มีสัญญาณสะท้อนแบบผสม
• พบถุงน้ำในตับ

3. การตรวจ MRI ตับและม้าม

• พบรอยโรคในตับส่วน S7–8 มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นเนื้องอกร้าย
• พบถุงน้ำในตับส่วน S6
• พบถุงน้ำในไตทั้งสองข้าง Bosniak ระดับ I
• พบต่อมน้ำเหลืองหลายตำแหน่งบริเวณขั้วตับและหลังเยื่อบุช่องท้อง

4. การตรวจ PET-CT

• พบรอยโรคในตับที่มีการเผาผลาญสูง ซึ่งมักพบในเซลล์มะเร็ง
• พบต่อมน้ำเหลืองหลายตำแหน่ง โดยบางส่วนมีการเผาผลาญเพิ่มขึ้น
• ไม่สามารถผ่าตัดการแพร่กระจายของมะเร็งออกได้

การวินิจฉัย

• มะเร็งตับชนิด Hepatocellular carcinoma ระยะ Ib
• การทำงานของตับอยู่ในระดับ Child-Pugh (การทำงานของตับอยู่ในระดับดี)

แผนการรักษา

ผู้ป่วยรายนี้ได้รับการรักษาแบบผสมผสาน โดยใช้แนวทาง T + A ซึ่งหมายถึง การรักษาแบบมุ่งเป้าร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด การรักษานี้มีเป้าหมายเพื่อทำให้ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็กลงจนสามารถผ่าตัดได้ซึ่งเรียกว่า conversion therapy

• ในช่วงแรกของการรักษาพบว่าก้อนเนื้องอกมีขนาดประมาณ 86 × 71 × 66 มม. และผู้ป่วยมีสมรรถภาพการทำงานของตับค่อนข้างจำกัด ผู้ป่วยจึงได้รับการรักษาด้วยยา oxaliplatin + fluorouracil ร่วมกับการรักษาแบบ Targeted therapy และ Immunotherapy (การรักษาแบบมุ่งเป้า+ภูมิคุ้มกันบำบัด)
• หลังจากรักษาอย่างต่อเนื่องพบว่าก้อนมะเร็งตอบสนองต่อการรักษาและมีขนาดลดลง ขนาดก้อนเนื้องอกลดลงตามลำดับ ได้แก่ ขนาดก้อนเริ่มต้นคือ 86 × 71 × 66 มม. ลดลงเหลือประมาณ 88 × 67 × 66 มม. และลดลงต่อเนื่องเป็น 77 × 67 × 66 มม. เมื่อก้อนมะเร็งมีขนาดเล็กลงจนเหมาะสม และสามารถทำการผ่าตัดตัดก้อนเนื้องอกออกได้

การประเมินผลการรักษา

ผลการผ่าตัด

ผู้ป่วยได้รับการผ่าตัดตัดก้อนเนื้องอกในตับออก หลังการผ่าตัดได้ส่งชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา พบว่า

• เป็นมะเร็งตับชนิด Hepatocellular carcinoma ระดับ II
• มีลักษณะการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งแบบ trabecular pattern และ solid pattern
• พบการลุกลามเข้าสู่หลอดเลือดขนาดเล็ก
• ไม่พบเซลล์มะเร็งที่ขอบตัดของเนื้อเยื่อ
• ไม่พบการลุกลามตามเส้นประสาท

ผลการตรวจภูมิคุ้มกันเนื้อเยื่อ

• มีการสะสมไขมันในเซลล์ตับหลายตำแหน่ง
• มีการอักเสบและพังผืดของตับ
• พบการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อตับจากพังผืดทำให้โครงสร้างของตับผิดรูป (pseudolobule) อยู่ในระดับค่อนข้างรุนแรง (G3S4)
• ผลพยาธิวิทยาโดยรวมบ่งชี้ว่า ผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการกลับเป็นซ้ำของโรค

การดูแลหลังผ่าตัด

หลังการผ่าตัดผู้ป่วยได้รับการดูแลและติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่องโดยมีแนวทางการรักษา ได้แก่

• ให้การรักษาแบบหัตถการแทรกแซงเพิ่มเติมเพื่อช่วยลดความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำของมะเร็ง
• ใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมตลอดกระบวนการรักษา
• มีการติดตามผลการรักษาและการทำงานของตับอย่างสม่ำเสมอ

ในระหว่างการรักษาผู้ป่วย

• การตอบสนองต่อการรักษาที่ดี
• ความสามารถในการทนต่อการรักษาได้ดี
• ไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ที่ชัดเจน

สรุปกรณีศึกษา

ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งตับชนิด Hepatocellular carcinoma ระยะ Ib โดยการทำงานของตับยังอยู่ในระดับดี (Child-Pugh A) ผู้ป่วยได้รับการรักษาแบบผสมผสานด้วย การรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted therapy) และภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) เพื่อให้ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็กลงก่อนการผ่าตัด หลังการรักษาพบว่าก้อนมะเร็งลดลงอย่างชัดเจนและสามารถ ผ่าตัดตัดก้อนมะเร็งออกได้สำเร็จ หลังผ่าตัดผู้ป่วยได้รักษาด้วยตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม โดยผู้ป่วยตอบสนองต่อการรักษาได้ดีและไม่พบผลข้างเคียงที่ชัดเจน

ข้อความสำคัญสำหรับผู้ป่วยและญาติ

• มะเร็งตับในระยะกลางถึงระยะลุกลามแม้จะไม่สามารถผ่าตัดได้ แต่ยังสามารถรักษาด้วยวิธีอื่นๆ เพื่อช่วยควบคุมโรคและชะลอการลุกลามของมะเร็งได้
• การรักษาแบบผสมผสาน เช่น ยามุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด และการรักษาเสริมด้วยสมุนไพรจีน ช่วยให้ขนาดก้อนมะเร็งลดลงและช่วยควบคุมโรคได้
• การติดตามผลอย่างสม่ำเสมอด้วยการตรวจเลือดและการตรวจ MRI เป็นสิ่งสำคัญเพื่อประเมินการตอบสนองต่อการรักษา
• การดูแลสุขภาพโดยรวม เช่น การรับประทานอาหารที่เหมาะสม พักผ่อนเพียงพอ และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยสนับสนุนการรักษาและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และเป็นตัวอย่างกรณีศึกษา ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ผู้ดูแลได้หากท่านหรือญาติมีคำถามเกี่ยวกับแนวทางรักษา ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยตรงเสมอ