อาการลมแดด หรือ Heat Stroke ที่สำคัญที่สุด คือ ร่างกายร้อนมากร่วมกับการทำงานของสมองผิดปกติ เช่น สับสน พูดไม่รู้เรื่อง พฤติกรรมเปลี่ยน เดินเซ ชัก หรือหมดสติ นอกจากนี้อาจมีปวดศีรษะ คลื่นไส้ เวียนศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว และผิวหนังร้อนร่วมด้วย หากมีอาการทางสมองหลังอยู่ในสภาพอากาศร้อนหรือออกแรงหนัก ควรสงสัย Heat Stroke และรีบขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที
อาการลมแดดที่ควรรู้ มีอะไรบ้าง?
Heat Stroke ไม่ได้มีอาการเพียงตัวร้อนหรือเป็นลมเท่านั้น แต่อาจมีอาการหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน โดยอาการสำคัญที่ควรสังเกต ได้แก่
- ตัวร้อนมาก อุณหภูมิแกนกลางร่างกายสูงขึ้น
- ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ
- คลื่นไส้ หรืออาเจียน
- หัวใจเต้นเร็ว
- หายใจเร็ว
- ผิวหนังร้อน อาจแห้งหรือยังมีเหงื่อออก
- เดินเซ การทรงตัวหรือการเคลื่อนไหวผิดปกติ
- สับสน พูดไม่รู้เรื่อง หรือมีพฤติกรรมผิดปกติ
- ชัก
- หมดสติ
สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษคือ ความผิดปกติของสมองและระบบประสาท เช่น สับสน พูดไม่รู้เรื่อง ชัก หรือหมดสติ เพราะเป็นลักษณะสำคัญที่ทำให้ต้องคิดถึง Heat Stroke มากกว่าอาการอ่อนเพลียจากความร้อนทั่วไป
สัญญาณไหนบอกว่าอาการเริ่มอันตราย?
เวลาอยู่ท่ามกลางอากาศร้อน คนเราอาจเริ่มมีอาการปวดศีรษะ เวียนหัว คลื่นไส้ กระหายน้ำ อ่อนแรง หรือเหงื่อออกมาก อาการเหล่านี้พบได้ในภาวะจากความร้อนหลายระดับ และยังไม่สามารถใช้ยืนยันว่าเป็น Heat Stroke ได้ด้วยตัวเอง แต่หากอาการเปลี่ยนไปจนเริ่มมี ความผิดปกติของการรับรู้หรือการทำงานของสมอง ต้องถือเป็นสัญญาณอันตราย เช่น
- เริ่มสับสน ไม่รู้ว่าตัวเองอยู่ที่ไหน
- ตอบคำถามไม่ตรงหรือพูดไม่รู้เรื่อง
- พฤติกรรมเปลี่ยนไปอย่างผิดปกติ
- เดินเซ ควบคุมการเคลื่อนไหวได้ไม่ดี
- ชัก
- หมดสติหรือปลุกไม่ตื่นตามปกติ
WHO จัดอาการสับสน ล้ม ชัก หรือไม่ตอบสนองตามปกติเป็น danger signs ที่ควรจัดการเป็นภาวะฉุกเฉิน
ต้องตัวร้อนเกิน 40°C หรือไม่?
Heat Stroke มักสัมพันธ์กับอุณหภูมิแกนกลางร่างกายที่สูงมาก และตัวเลขประมาณ 40°C หรือสูงกว่า มักถูกใช้ประกอบการวินิจฉัย แต่สำหรับคนทั่วไป ไม่ควรรอให้อุณหภูมิถึง 40°C ก่อนจึงตัดสินใจขอความช่วยเหลือ การวัดอุณหภูมิบริเวณหน้าผาก รักแร้ หรือผิวหนังอาจไม่สะท้อนอุณหภูมิแกนกลางร่างกายได้อย่างแม่นยำ โดยเฉพาะในสถานการณ์ฉุกเฉิน ดังนั้น หากผู้ที่เพิ่งสัมผัสความร้อนหรือออกแรงหนักมีตัวร้อนมากร่วมกับสับสน ชัก หมดสติ หรือมีความผิดปกติทางระบบประสาทอย่างชัดเจน ควรสงสัย Heat Stroke และเริ่มช่วยเหลือทันที ไม่ควรเสียเวลารอวัดอุณหภูมิให้ได้ตัวเลขที่กำหนด
อาการเพลียแดดกับลมแดดต่างกันอย่างไร?
อาการบางอย่างของเพลียแดด (Heat Exhaustion) และ โรคลมแดด (Heat Stroke) สามารถคล้ายกันได้ เช่น ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนแรง หรือเหงื่อออกมาก จึงไม่ควรแยกสองภาวะนี้จากอาการใดอาการหนึ่งเพียงอย่างเดียว
| เพลียแดด (Heat Exhaustion) | โรคลมแดด (Heat Stroke) |
|---|---|
| ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ | อาจมีปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้เช่นกัน |
| อ่อนแรง กระหายน้ำ | ร่างกายร้อนมาก อาการอาจรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว |
| มักมีเหงื่อออกมาก | อาจมีเหงื่อออกมากหรือผิวร้อนแห้งก็ได้ |
| โดยทั่วไปยังไม่มีความผิดปกติทางระบบประสาทที่รุนแรง | มีความผิดปกติของสมอง เช่น สับสน ชัก หรือหมดสติ |
| ต้องหยุดกิจกรรมและรีบลดความร้อน | เป็นภาวะฉุกเฉิน ต้องรีบลดอุณหภูมิและขอความช่วยเหลือทันที |
หากสงสัยว่าเป็น Heat Stroke ต้องทำอย่างไร?
หากผู้ที่อยู่ท่ามกลางอากาศร้อนหรือเพิ่งออกแรงหนักมีตัวร้อนมากร่วมกับสับสน ชัก หมดสติ หรือมีพฤติกรรมผิดปกติ ให้ถือว่าเป็นภาวะฉุกเฉิน สิ่งที่ควรทำคือ
- โทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน
- ย้ายผู้ป่วยออกจากบริเวณร้อน ไปยังที่ร่มหรือบริเวณที่เย็น
- ถอดหรือคลายเสื้อผ้าที่ไม่จำเป็น
- รีบลดอุณหภูมิร่างกายด้วยวิธีที่ทำได้อย่างรวดเร็ว เช่น ทำให้ผิวหนังเปียกด้วยน้ำเย็นร่วมกับพัดลม หรือใช้การแช่น้ำเย็นหากสามารถทำได้อย่างปลอดภัย
- อยู่กับผู้ป่วยและเฝ้าดูอาการจนกว่าความช่วยเหลือจะมาถึง
สรุป
อาการลมแดดที่ต้องให้ความสำคัญไม่ใช่เพียงตัวร้อน ปวดศีรษะ หรือเวียนศีรษะ แต่คือการมีความผิดปกติของสมองร่วมกับภาวะร้อนจัด เช่น สับสน พูดไม่รู้เรื่อง พฤติกรรมเปลี่ยน ชัก หรือหมดสติ ผู้ป่วยอาจมีเหงื่อหรือไม่มีเหงื่อก็ได้ หากพบสัญญาณเหล่านี้หลังสัมผัสอากาศร้อนหรือออกแรงหนัก ควรสงสัย Heat Stroke รีบลดอุณหภูมิร่างกาย และขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉินทันที
คำถามที่พบบ่อย
Q: ปวดหัว เวียนหัวหลังตากแดด แปลว่าเป็นลมแดดหรือไม่?
A: ยังสรุปไม่ได้ เพราะปวดศีรษะและเวียนศีรษะสามารถเกิดในภาวะจากความร้อนหลายระดับ รวมถึงเพลียแดด ควรหยุดกิจกรรมและออกจากบริเวณร้อน แต่หากเริ่มสับสน พฤติกรรมผิดปกติ ชัก หรือหมดสติ ต้องสงสัย Heat Stroke
Q: คนเป็นลมแดดต้องหมดสติทุกคนไหม?
A: ไม่จำเป็น ผู้ป่วยอาจยังรู้สึกตัวแต่เริ่มสับสน พูดไม่รู้เรื่อง เดินเซ หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปได้ จึงไม่ควรรอจนหมดสติจึงขอความช่วยเหลือ
Q: ยังมีเหงื่อออกอยู่ จะเป็น Heat Stroke ได้ไหม?
A: ได้ โดยเฉพาะ Heat Stroke ที่เกิดจากการออกแรงหนัก ผู้ป่วยอาจยังมีเหงื่อออกมาก การมีเหงื่อจึงไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของ Heat Stroke
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
