ต่อมลูกหมากโต หรือ BPH ไม่ใช่มะเร็งต่อมลูกหมาก และไม่ได้หมายความว่าจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งในอนาคต ทั้งสองเป็นคนละภาวะที่เกิดขึ้นในต่อมลูกหมาก แต่สามารถพบพร้อมกันในผู้ชายคนเดียวกันได้ สิ่งที่ทำให้หลายคนสับสนคือ ทั้งสองภาวะอาจทำให้เกิดความผิดปกติของการปัสสาวะคล้ายกัน เช่น ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะลำบาก จึงไม่ควรใช้เพียงอาการตัดสินว่าเป็นต่อมลูกหมากโตหรือมะเร็ง
ต่อมลูกหมากโตคืออะไร?
ต่อมลูหมากโต (Benign Prostatic Hyperplasia: BPH) คือการเพิ่มจำนวนของเซลล์และเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากแบบไม่ใช่มะเร็ง ต่อมลูกหมากอยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะ และมีท่อปัสสาวะส่วนหนึ่งผ่านบริเวณนี้ เมื่อเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากเพิ่มขึ้น อาจทำให้ทางออกของปัสสาวะมีแรงต้านมากขึ้น จึงอาจเกิดอาการ เช่น
- ปัสสาวะไม่พุ่งหรือสายปัสสาวะอ่อน
- ปัสสาวะสะดุด
- เริ่มปัสสาวะยาก
- ต้องออกแรงเบ่ง
- รู้สึกปัสสาวะไม่สุด
- ปัสสาวะบ่อย
- ตื่นปัสสาวะตอนกลางคืน
BPH พบได้บ่อยขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ชายอายุมากกว่า 50 ปี
อ่านเพิ่มเติม: ต่อมลูกหมากโตคืออะไร? อาการ สาเหตุ การรักษา และการดูแลตัวเอง
มะเร็งต่อมลูกหมากคืออะไร?
มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดจากเซลล์ของต่อมลูกหมากมีการเปลี่ยนแปลงและเจริญเติบโตอย่างผิดปกติจนกลายเป็นเซลล์มะเร็ง จุดที่แตกต่างจาก BPH คือ เซลล์มะเร็งสามารถเจริญลุกลามเข้าไปในเนื้อเยื่อข้างเคียง และในบางรายสามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้ มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกอาจยังไม่มีอาการชัดเจน ผู้ป่วยบางคนจึงตรวจพบจากการประเมินความเสี่ยงหรือการตรวจเพิ่มเติมก่อนที่จะมีอาการจากตัวโรค
ต่อมลูกหมากโต VS มะเร็งต่อมลูกหมาก
ต่อมลูกหมากโตจะกลายเป็นมะเร็งไหม?
BPH ไม่ใช่ภาวะก่อนมะเร็ง และไม่ได้หมายความว่าเนื้อเยื่อ BPH จะค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก อย่างไรก็ตาม BPH และมะเร็งต่อมลูกหมากต่างพบได้มากขึ้นเมื่อผู้ชายมีอายุมากขึ้น จึงสามารถพบทั้งสองภาวะในคนเดียวกันได้
อาการปัสสาวะบอกได้ไหมว่าเป็น BPH หรือมะเร็ง?
บอกไม่ได้อย่างแน่นอนจากอาการเพียงอย่างเดียว อาการอย่างปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะบ่อย หรือรู้สึกปัสสาวะไม่สุด สามารถเกิดจากปัญหาในระบบทางเดินปัสสาวะได้หลายสาเหตุ แม้ BPH จะเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยในผู้ชายสูงอายุ แต่ยังมีสาเหตุอื่น เช่น
- กระเพาะปัสสาวะทำงานผิดปกติ
- ท่อปัสสาวะตีบ
- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
- ต่อมลูกหมากอักเสบ
- ยาบางชนิด
- มะเร็งต่อมลูกหมากหรือความผิดปกติอื่น
อ่านเพิ่มเติม: อาการต่อมลูกหมากโต มีอะไรบ้าง?
PSA สูง แปลว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่?
PSA หรือ Prostate-Specific Antigen เป็นโปรตีนที่สร้างจากเซลล์ต่อมลูกหมาก และสามารถตรวจระดับได้จากเลือด ค่า PSA อาจสูงขึ้นได้จากหลายภาวะ เช่น
- ต่อมลูกหมากโต
- ต่อมลูกหมากอักเสบ
- มะเร็งต่อมลูกหมาก
- ปัจจัยอื่นที่มีผลต่อระดับ PSA
PSA เป็นตัวบ่งชี้ที่จำเพาะต่อต่อมลูกหมาก แต่ไม่ได้จำเพาะต่อมะเร็ง จึงสามารถสูงจาก BPH และภาวะที่ไม่ใช่มะเร็งได้เช่นกัน
อ่านเพิ่มเติม: ต่อมลูกหมากโตตรวจอย่างไร? ต้องตรวจ PSA หรือไม่?
สรุป
ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นคนละภาวะกัน BPH ไม่ใช่มะเร็ง และไม่ได้หมายความว่าจะพัฒนาไปเป็นมะเร็ง อย่างไรก็ตาม ทั้งสองภาวะสามารถเกิดในคนเดียวกันได้ และอาการปัสสาวะบางอย่างอาจคล้ายกัน จึงไม่ควรวินิจฉัยจากอาการเพียงอย่างเดียว ค่า PSA ก็ไม่สามารถยืนยันมะเร็งได้ด้วยตัวเอง เพราะ BPH และภาวะอื่นสามารถทำให้ PSA สูงได้ การแยกสาเหตุจึงต้องพิจารณาอาการ ประวัติ ความเสี่ยง การตรวจร่างกาย และผลตรวจที่เหมาะสมร่วมกัน
คำถามที่พบบ่อย
Q: ต่อมลูกหมากโตเป็นมะเร็งไหม?
A: ไม่ใช่ BPH เป็นการเพิ่มจำนวนของเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากแบบไม่ใช่มะเร็ง และเป็นคนละภาวะกับมะเร็งต่อมลูกหมาก
Q: เป็นต่อมลูกหมากโตแล้วจะกลายเป็นมะเร็งไหม?
A: BPH ไม่ได้เป็นภาวะก่อนมะเร็งและไม่ได้หมายความว่าจะเปลี่ยนเป็นมะเร็ง แต่ผู้ชายคนเดียวกันสามารถมี BPH และมะเร็งต่อมลูกหมากร่วมกันได้
Q: ต่อมลูกหมากโตกับมะเร็ง อาการเหมือนกันไหม?
A: อาการบางอย่างอาจคล้ายกัน โดยเฉพาะความผิดปกติของการปัสสาวะ จึงไม่สามารถแยกสองภาวะนี้จากอาการเพียงอย่างเดียวได้
Q: PSA สูงเท่าไรถึงเป็นมะเร็ง?
A: ไม่มีค่า PSA ค่าเดียวที่สามารถยืนยันมะเร็งได้ ค่า PSA ที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับความน่าจะเป็นของมะเร็งที่เพิ่มขึ้น แต่ BPH ต่อมลูกหมากอักเสบ และปัจจัยอื่นก็ทำให้ PSA สูงได้ แพทย์จึงต้องประเมินข้อมูลอื่นร่วมด้วย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
