HbA1c หรือ น้ำตาลสะสม เป็นการตรวจเลือดที่ใช้ประเมินระดับน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน จึงเป็นการตรวจที่ช่วยบอกภาพรวมของการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีกว่าการตรวจน้ำตาลเพียงครั้งเดียว ปัจจุบัน HbA1c ใช้ทั้งในการคัดกรอง วินิจฉัย และติดตามการรักษาโรคเบาหวาน รวมถึงใช้ประเมินความเสี่ยงของภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes)
HbA1c คืออะไร?
HbA1c ย่อมาจาก Hemoglobin A1c เป็นการวัดสัดส่วนของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงที่จับกับน้ำตาลกลูโคส ยิ่งระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่อง ค่า HbA1c ก็จะยิ่งสูงตามเนื่องจากเม็ดเลือดแดงมีอายุประมาณ 120 วัน ค่า HbA1c จึงสะท้อนระดับน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน ไม่ใช่เพียงช่วงเวลาที่เจาะเลือด
ค่า HbA1c เท่าไรจึงปกติ?
| น้อยกว่า 5.7% 🟢 อยู่ในเกณฑ์ปกติ | 5.7–6.4% 🟡 ภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) | 6.5% ขึ้นไป 🔴 เข้าเกณฑ์เบาหวาน |
HbA1c ต่างจากการตรวจน้ำตาลในเลือดอย่างไร?
หลายคนเข้าใจผิดว่าการตรวจน้ำตาลปลายนิ้วหรือการตรวจน้ำตาลหลังอดอาหารสามารถใช้แทน HbA1c ได้ แต่จริง ๆ แล้วทั้งสองการตรวจมีวัตถุประสงค์แตกต่างกัน
| การตรวจ | ใช้บอกอะไร |
|---|---|
| HbA1c | ระดับน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน |
| FPG (น้ำตาลหลังอดอาหาร) | ระดับน้ำตาล ณ วันที่ตรวจ หลังอดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง |
| OGTT | ความสามารถของร่างกายในการจัดการน้ำตาลหลังดื่มสารละลายน้ำตาล |
ควรตรวจ HbA1c บ่อยแค่ไหน?
- ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน ควรตรวจตามคำแนะนำของแพทย์หรือเมื่อเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี
- ผู้ที่มีภาวะก่อนเบาหวาน อาจตรวจติดตามทุก 6–12 เดือน
- ผู้ป่วยโรคเบาหวาน มักตรวจทุกประมาณ 3 เดือน หรือตามดุลยพินิจของแพทย์ เพื่อประเมินประสิทธิภาพของการรักษา
การตรวจ HbA1c อย่างสม่ำเสมอช่วยให้สามารถประเมินแนวโน้มการควบคุมระดับน้ำตาลได้ดีกว่าการดูผลตรวจเพียงครั้งเดียว
ค่า HbA1c สูง เกิดจากอะไร?
ระดับ HbA1c ที่สูงขึ้นสะท้อนว่าระดับน้ำตาลในเลือดเฉลี่ยสูงต่อเนื่องในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา สาเหตุที่พบได้ เช่น
- ควบคุมอาหารได้ไม่ดี
- ภาวะดื้ออินซูลิน
- การรับประทานยาไม่สม่ำเสมอ
- ขาดการออกกำลังกาย
- น้ำหนักเกิน
- ความเครียด
- โรคร่วมบางชนิด
สรุป
HbA1c หรือค่าน้ำตาลสะสม เป็นการตรวจที่ช่วยสะท้อนระดับน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน และมีบทบาทสำคัญทั้งในการคัดกรอง วินิจฉัย และติดตามการรักษาโรคเบาหวาน การเข้าใจความหมายของค่า HbA1c และตรวจติดตามอย่างเหมาะสม จะช่วยให้สามารถวางแผนดูแลสุขภาพและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
