โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ทุกนาทีมีความสำคัญ เพราะเมื่อสมองขาดเลือดหรือมีเลือดออกในสมอง เซลล์สมองจะเริ่มเสียหายอย่างรวดเร็ว หากได้รับการรักษาช้า อาจทำให้เกิดความพิการถาวรหรือเสียชีวิตได้ ปัญหาที่พบได้บ่อยคือ ผู้ป่วยจำนวนมากไม่ทราบว่าอาการที่เกิดขึ้นเป็นสัญญาณของ Stroke จึงคิดว่าเป็นเพียงอาการอ่อนเพลีย เวียนศีรษะ หรือพักผ่อนน้อย ทำให้มาถึงโรงพยาบาลช้าและพลาดโอกาสในการรักษา
ทำไมต้องสังเกตอาการ Stroke ให้เร็ว?
Stroke เป็นโรคที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน อาการมักเกิดภายในไม่กี่วินาทีหรือไม่กี่นาที ไม่ใช่อาการที่ค่อย ๆ เป็นทีละน้อยเหมือนโรคเรื้อรังหลายชนิด สมองเป็นอวัยวะที่ต้องการออกซิเจนตลอดเวลา เมื่อเลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ เซลล์สมองจะเริ่มเสียหายและตายอย่างต่อเนื่อง จึงมีคำกล่าวในวงการแพทย์ว่า
“Time is Brain” หรือ “ยิ่งรักษาเร็ว ยิ่งช่วยรักษาสมองได้มาก”
อาการ Stroke ที่พบบ่อย
1. หน้าเบี้ยวหรือมุมปากตก
- ยิ้มแล้วมุมปากสองข้างไม่เท่ากัน
- หน้าครึ่งซีกตก
- หลับตาไม่สนิท
- น้ำลายไหลจากมุมปาก
2. แขนหรือขาอ่อนแรง
- ยกแขนไม่ขึ้น แขนตก
- ขาไม่มีแรง เดินเซ
- จับของไม่ถนัด
3. พูดไม่ชัดหรือพูดไม่ได้
- พูดติดขัด พูดไม่ชัด
- เรียบเรียงคำพูดไม่ได้ พูดผิดคำ
- ฟังคนอื่นไม่เข้าใจ
4. ตามัวหรือมองเห็นผิดปกติ
- มองเห็นภาพซ้อน
- ตามัวทันที
- มองไม่เห็นข้างใดข้างหนึ่ง
- สูญเสียการมองเห็นเฉียบพลัน
5. เดินเซ สูญเสียการทรงตัว
- เดินเซ
- ทรงตัวไม่ได้
- เวียนศีรษะอย่างรุนแรง
- ประสานการเคลื่อนไหวผิดปกติ
6. ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ โดยเฉพาะเส้นเลือดในสมองแตก
- ปวดศีรษะทันทีและปวดอย่างรุนแรง
- อาจมีอาเจียน
- คอแข็ง
- ซึมลงหรือหมดสติ
7. ชาหรือสูญเสียความรู้สึก
- ชาครึ่งซีก
- มือ/เท้าชา
- ใบหน้าชา
อาการ Stroke บางครั้งหายเองได้ จริงหรือไม่?
“จริง” ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเพียงไม่กี่นาทีแล้วกลับมาเป็นปกติ ภาวะนี้เรียกว่า TIA (Transient Ischemic Attack) หรือภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว แม้อาการจะหายไปเอง แต่ไม่ควรนิ่งนอนใจ เพราะถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญว่ามีความเสี่ยงเกิด Stroke จริงในอนาคตอันใกล้
อ่านเพิ่มเติม: TIA คืออะไร? สัญญาณเตือนก่อนเกิด Stroke
อาการแบบไหนที่ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที?
- หน้าเบี้ยว
- แขนอ่อนแรง
- ขาอ่อนแรง
- พูดไม่ชัด
- พูดไม่ได้
- มองเห็นผิดปกติ
- เดินเซอย่างเฉียบพลัน
- ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ
- หมดสติ
หากเกิดอาการเหล่านี้ ไม่ควรรอดูอาการเองหรือรับประทานยาเองที่บ้าน
ใครบ้างที่ควรระวังอาการ Stroke เป็นพิเศษ?
- มีความดันโลหิตสูง
- เป็นเบาหวาน
- มีไขมันในเลือดสูง
- โรคหัวใจ
- สูบบุหรี่
- ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
- มีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
- มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง
- ผู้สูงอายุ
หากอยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ และหากมีอาการผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย ควรรีบพบแพทย์
สรุป
อาการของโรคหลอดเลือดสมองมักเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน เช่น หน้าเบี้ยว แขนอ่อนแรง พูดไม่ชัด เดินเซ หรือมองเห็นผิดปกติ อาการเหล่านี้ไม่ควรมองข้าม เพราะทุกนาทีมีผลต่อการรักษาและการฟื้นตัวของสมอง หากสงสัยว่าเป็น Stroke ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง การจดจำหลัก BEFAST และการสังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษา ลดความพิการ และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
