หลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) การรับประทานอาหารเป็นส่วนสำคัญของการฟื้นฟู ไม่เพียงช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานและสารอาหารที่จำเป็นต่อการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ แต่ยังช่วยควบคุมปัจจัยเสี่ยงสำคัญ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับการเกิด Stroke ซ้ำ
อ่านเพิ่มเติม: ฟื้นฟูหลัง Stroke อย่างไร? แนวทางการดูแลระยะยาว
ผู้ป่วย Stroke ควรกินอะไร?
1. ผักหลากสี ควรรับประทานผักทุกมื้อ เพราะเป็นแหล่งของใยอาหาร โพแทสเซียม โฟเลต วิตามินและสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น
- คะน้า
- บรอกโคลี
- ผักกาดหอม
- ฟักทอง
- แครอต
- มะเขือเทศ
2. ผลไม้สด ผลไม้ช่วยเพิ่มวิตามิน ใยอาหาร และสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น
- ฝรั่ง
- แอปเปิล
- ส้ม
- แก้วมังกร
- กีวี
- เบอร์รี
3. ธัญพืชไม่ขัดสี เลือกคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนจะช่วยให้อิ่มนานและช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีกว่าแป้งขัดสี เช่น
- ข้าวกล้อง
- ข้าวโอ๊ต
- ขนมปังโฮลวีต
- ควินัว
- ธัญพืชเต็มเมล็ด
4. โปรตีนไขมันต่ำ โปรตีนมีบทบาทสำคัญต่อการซ่อมแซมเนื้อเยื่อและรักษามวลกล้ามเนื้อ เช่น
- ปลา
- อกไก่ไม่ติดหนัง
- เต้าหู้
- ถั่วต่าง ๆ
- ไข่
- นมไขมันต่ำ
5. ไขมันดี เลือกไขมันไม่อิ่มตัวแทนไขมันอิ่มตัว เช่น
- น้ำมันมะกอก
- น้ำมันรำข้าว
- อะโวคาโด
- อัลมอนด์
- วอลนัต
- เมล็ดแฟลกซ์
อาหารที่ควรลดหรือหลีกเลี่ยง
- อาหารเค็มจัด
- อาหารแปรรูป
- ไส้กรอก
- แฮม
- เบคอน
- บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
- ขนมขบเคี้ยวรสเค็ม
- ของทอด
- อาหารไขมันสูง
- เครื่องดื่มหวาน
- ขนมหวาน
วิธีจัดจานอาหารสำหรับผู้ป่วย Stroke
- ครึ่งจาน: ผักหลากหลายชนิด
- หนึ่งในสี่จาน: ข้าวกล้อง ธัญพืชไม่ขัดสี หรือคาร์โบไฮเดรตในปริมาณเหมาะสม
- หนึ่งในสี่จาน: ปลา ไก่ไม่ติดหนัง เต้าหู้ ถั่ว หรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
- เลือกผลไม้สดเป็นของหวาน
- ดื่มน้ำเปล่าแทนเครื่องดื่มหวาน
สัดส่วนที่เหมาะสมอาจต่างกันตามน้ำหนัก ระดับกิจกรรม เบาหวาน โรคไต และยาที่ใช้อยู่ ผู้ที่มีโรคร่วมจึงควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อปรับให้เหมาะกับตนเอง
หากผู้ป่วยมีปัญหาการกลืน ต้องทำอย่างไร?
ผู้ป่วย Stroke บางรายมีภาวะกลืนลำบาก (Dysphagia) ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการสำลักและปอดอักเสบ คำแนะนำเบื้องต้น ได้แก่
- ให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญประเมินการกลืนก่อนเริ่มรับประทานอาหารทางปาก
- ปรับเนื้ออาหารให้นุ่มหรือบดละเอียดตามคำแนะนำ
- ใช้เครื่องดื่มที่ปรับความหนืดเมื่อจำเป็น
- นั่งตัวตรงขณะรับประทานอาหาร
- รับประทานคำเล็ก ๆ และไม่เร่งรีบ
- หลีกเลี่ยงการพูดระหว่างกลืน
ดื่มน้ำอย่างไรจึงเหมาะสม?
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ เว้นแต่แพทย์แนะนำให้จำกัดน้ำจากโรคประจำตัว เช่น ภาวะหัวใจล้มเหลวหรือโรคไต หากมีปัญหาการกลืน ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักแก้ไขการพูดเกี่ยวกับความหนืดของเครื่องดื่ม
สรุป
การรับประทานอาหารที่เหมาะสมเป็นส่วนสำคัญของการฟื้นฟูหลัง Stroke และช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคซ้ำ ควรเน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี โปรตีนไขมันต่ำ และไขมันไม่อิ่มตัว พร้อมลดอาหารเค็ม อาหารแปรรูป และอาหารไขมันสูง หากผู้ป่วยมีปัญหาการกลืน ควรได้รับการประเมินและปรับลักษณะอาหารให้เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
