การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนรักษามะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลามที่มีการแพร่กระจาย

มะเร็งกระเพาะอาหารเป็นมะเร็งที่พบบ่อยในทางคลินิก โดยมีอัตราการเกิดและอัตราการเสียชีวิตอยู่ในอันดับที่ 3 ของมะเร็งทั้งหมด ในประเทศจีน สัดส่วนของผู้ป่วยที่ตรวจพบในระยะเริ่มต้นยังค่อนข้างต่ำ เพียงประมาณ 20% ขณะที่ผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้รับการวินิจฉัยในระยะลุกลาม ส่งผลให้อัตราการรอดชีวิต 5 ปีโดยรวมยังต่ำกว่า 50%

ที่ผ่านมา การรักษามะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลามอาศัยเคมีบำบัดเป็นหลัก แม้จะมีประสิทธิภาพในระดับหนึ่ง แต่ผลลัพธ์ด้านการยืดอายุผู้ป่วยยังไม่เป็นที่น่าพอใจ ดังนั้น การพัฒนาและปรับปรุงแนวทางการรักษาเพื่อเพิ่มประสิทธิผล ลดผลข้างเคียง และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย จึงเป็นประเด็นสำคัญที่ได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่องในทางคลินิก

กรณีศึกษานี้ ได้นำเสนอกรณีศึกษาการใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนในการรักษามะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลาม เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับแพทย์ในการใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมร่วมกับการรักษามาตรฐาน

ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย

ผู้ป่วยชาย อายุ 72 ปี
มาพบแพทย์ด้วยอาการปวดท้องตื้อ ๆ เป็นเวลา 3 เดือน

การตรวจเพิ่มเติม (Additional Investigations)

1. การส่องกล้องกระเพาะอาหาร

พบแผลขนาดใหญ่บริเวณกระเพาะอาหารส่วนแอนทรัม (gastric antrum)

2. ผลพยาธิวิทยาจากการส่องกล้อง

ยืนยันว่าเป็นมะเร็งต่อมของกระเพาะอาหาร (gastric adenocarcinoma)

3. การตรวจ CT ช่องท้อง

พบผนังกระเพาะอาหารส่วนแอนทรัมหนาตัว
พบการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในช่องท้องโดยรอบ

ผลการตรวจส่องกล้องกระเพาะอาหารของผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหาร

ผลการตรวจ CT ของผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหาร

การวินิจฉัย (Diagnosis)

มะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลาม

แผนการรักษาและการประเมินผล (Treatment Plan and Evaluation)

1. การรักษาด้วยเคมีบำบัดระยะแรก (12 มีนาคม 2018)

Oxaliplatin injection 225 mg วันที่ 1
Tegafur-gimeracil-oteracil capsule 60 mg วันที่ 1–14
หลังรักษา 3 คอร์ส พบว่า ผู้ป่วยเกิดภาวะอุดกั้นบริเวณประตูออกกระเพาะ (pyloric obstruction) จึงให้การรักษาเพิ่มเติม โดยการใส่ขดลวดลำไส้เล็กส่วนต้นเพื่อบรรเทาภาวะอุดกั้น

2. การเปลี่ยนสูตรเคมีบำบัด (20 กรกฎาคม 2018)

Albumin-bound paclitaxel injection 200 mg วันที่ 1, 8
5-fluorouracil 0.75 mg วันที่ 1 + 3.15 mg continuous infusion 46 ชั่วโมง
หลังรักษา 4 คอร์ส ผู้ป่วยมีอาการแย่ลง ได้แก่ ปวดท้องรุนแรงขึ้น ภาวะเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับการติดเชื้อ ภาวะช็อกจากการติดเชื้อ เลือดออกทางเดินอาหารอย่างรุนแรง ผล CT ซ้ำพบว่า โรคยังคงลุกลามต่อไป

3. การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (9 พฤศจิกายน 2018)

Pembrolizumab 100 mg ทุก 3 สัปดาห์ รวมทั้งหมด 13 ครั้ง
ผลระหว่างการรักษา พบว่า อาการปวดท้องค่อย ๆ ดีขึ้นจนหาย ไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันบำบัดอย่างชัดเจน

4. การประเมินโรคซ้ำ

9 สิงหาคม 2019 ส่องกล้องกระเพาะอาหารซ้ำ พบว่า เป็นการอักเสบเรื้อรังของเยื่อเมือกบริเวณคาร์เดีย
3 พฤศจิกายน 2019 PET-CT ยังคงพบความไวต่อการเผาผลาญของรอยโรคบางส่วนเฉพาะที่ในกระเพาะอาหาร

5. การผ่าตัด (10 ธันวาคม 2019)

ผ่าตัดตัดกระเพาะอาหารแบบรักษาหายขาด
ผ่าตัดต่อกระเพาะกับลำไส้เล็กแบบ Roux-en-Y
ผลพยาธิวิทยาหลังผ่าตัดพบว่า ไม่พบมะเร็งชนิดแทรกซึมชัดเจนบริเวณด้านโค้งน้อยของกระเพาะ ขอบตัดส่วนบนและส่วนล่างไม่พบเซลล์มะเร็ง ต่อมน้ำเหลืองที่ตัดออกไม่พบเซลล์มะเร็ง

6. ให้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริม (10 กุมภาพันธ์ 2020)

ผลการส่องกล้องกระเพาะอาหารติดตามล่าสุดพบว่า เยื่อเมือกบริเวณรอยต่อมีการอักเสบเรื้อรังและมีภาวะเยื่อบุกระเพาะอักเสบ
ผลการตรวจ PET-CT ไม่พบการกลับเป็นซ้ำของเนื้องอกและไม่พบการแพร่กระจาย

สรุปกรณีศึกษา

ผู้ป่วยรายนี้ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น มะเร็งกระเพาะอาหารระยะลุกลาม และได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องแบบหลายสาขา ได้แก่ เคมีบำบัด ภูมิคุ้มกันบำบัด การผ่าตัด และการรักษาเสริมด้วยตำรับยาสมุนไพรจีน แม้ในช่วงแรกผู้ป่วยจะมีภาวะแทรกซ้อนสำคัญจากเคมีบำบัด เช่น ภาวะอุดกั้นทางเดินอาหาร การติดเชื้อรุนแรง ภาวะช็อกจากการติดเชื้อ และเลือดออกทางเดินอาหาร แต่หลังจากเริ่ม Pembrolizumab พบว่าอาการปวดท้องดีขึ้นอย่างชัดเจน และทำให้ผู้ป่วยมีโอกาสเข้าสู่การผ่าตัดรักษาได้ในเวลาต่อมา หลังการผ่าตัดและการติดตามผล ไม่พบมะเร็งคงเหลือที่ขอบตัดหรือในต่อมน้ำเหลือง และผล PET-CT ล่าสุดไม่พบการกลับเป็นซ้ำหรือการแพร่กระจายของโรค

ในด้านการรักษาเสริมด้วยตำรับยาสมุนไพรจีน มีบทบาทสำคัญในการช่วยฟื้นฟูสภาพร่างกายหลังผ่าตัด ช่วยเพิ่มความอยากอาหาร ลดความเหนื่อยล้า และเสริมภูมิคุ้มกัน โดยตำรับนี้ประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิดที่มีบทบาทแตกต่างกัน เช่น

Dongchongxiacao ช่วยปรับสมดุลภูมิคุ้มกันและลดความเหนื่อยล้า
Ezhu, Tubiechong, Sanqi ช่วยสลายก้อน กระตุ้นการไหลเวียน และยับยั้งการเจริญของเนื้องอก
Xuchangqing, Baihuasheshecao, Banzhilian ช่วยขับพิษ สลายเลือดคั่ง และลดโอกาสการแพร่กระจาย
Huangqi, Renshen, Nvzhenzi, Lingzhi, Jiaogulan ช่วยบำรุงม้ามและไต เสริมภูมิคุ้มกัน และช่วยต้านมะเร็ง
Baizhu, Fuling, Shenqu ช่วยบำรุงม้ามและกระเพาะ และช่วยเพิ่มความอยากอาหาร

กรณีศึกษานี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การรักษาแบบสหสาขาวิชาชีพในมะเร็งกระเพาะอาหาร โดยเฉพาะการใช้ ภูมิคุ้มกันบำบัดร่วมกับการผ่าตัดและตำรับยาสมุนไพรจีนเสริม สามารถช่วยยืดอายุผู้ป่วย ชะลอการกลับเป็นซ้ำและการแพร่กระจาย และช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องได้

Source

Department of General Medicine, The First Affiliated Hospital of Wenzhou Medical University, China

แหล่งข้อมูล

แผนกเวชศาสตร์ทั่วไป โรงพยาบาลในเครือแห่งที่หนึ่ง มหาวิทยาลัยการแพทย์เวินโจว ประเทศจีน

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาและเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์ผู้ดูแลได้ ผลการรักษาอาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย