การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมในผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหาร

มะเร็งกระเพาะอาหารเป็นโรคมะเร็งที่พบได้บ่อย โดยมีอัตราการเกิดโรคและการเสียชีวิตอยู่ในอันดับที่ 3 ของโรคมะเร็งทั้งหมดในประเทศจีน โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปีจะมีความเสี่ยงสูงกว่า การรักษาผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารจำเป็นต้องใช้การรักษาตามมาตรฐานร่วมกับการดูแลฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำของโรค และช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตและอัตราการรอดชีวิตที่ดีขึ้น

สำหรับผู้ป่วยมะเร็งกระเพาะอาหารระยะกลางและระยะลุกลาม มักใช้การรักษาแบบผสมผสานหลายวิธี ส่วนผู้ป่วยระยะท้าย การรักษาจะเน้นการลดความทุกข์ทรมานและช่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ปัจจุบันมีการนำการแพทย์แผนจีนมาใช้เป็นการรักษาเสริมร่วมกับการรักษามาตรฐาน เพื่อช่วยบรรเทาอาการของผู้ป่วยและลดผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็ง ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวทางที่กำลังมีการศึกษาในทางคลินิก

ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย

• ผู้ป่วยชาย อายุ 71 ปี
• อาการสำคัญที่มาพบแพทย์คือกลืนลำบากเป็นเวลา 2 เดือน

ประวัติการรักษาก่อนหน้า

• ประมาณ 2 เดือนก่อนมาพบแพทย์ ผู้ป่วยเริ่มมีอาการกลืนลำบากโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อรับประทานอาหารแข็ง และอาการมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
• ในช่วงแรกผู้ป่วยไม่มีอาการปวดท้อง ไม่มีอุจจาระสีดำ ไม่มีอาเจียน ไม่มีไข้ และไม่มีอาการไอ จึงไม่ได้ให้ความสำคัญและไม่ได้เข้ารับการตรวจหรือการรักษาเพิ่มเติม
• ต่อมาอาการกลืนลำบากรุนแรงขึ้น จึงเข้ารับการตรวจเพิ่มเติมที่โรงพยาบาล

ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต

เป็นโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงมา 6 ปี

การตรวจเพิ่มเติม

• วันที่ 6 มีนาคม 2023 ผู้ป่วยได้รับการตรวจส่องกล้องกระเพาะอาหาร (Gastroscopy) ผลการตรวจพบว่า
• บริเวณปากกระเพาะอาหาร (Cardia) ไปจนถึงส่วนบนของกระเพาะอาหาร มีแผลลักษณะไม่สม่ำเสมอ พื้นผิวขรุขระและไม่เรียบ
• แพทย์จึงสงสัยว่าเป็น มะเร็งกระเพาะอาหารชนิดมีแผล ผลตรวจพยาธิวิทยา (Pathology) ระบุว่าเป็นมะเร็งต่อมของกระเพาะอาหารชนิดแยกตัวระดับปานกลาง (Moderately differentiated adenocarcinoma)

การวินิจฉัย

มะเร็งกระเพาะอาหารชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมา ชนิดแยกตัวระดับปานกลาง

แผนการรักษาและการประเมินผล

• 10 มีนาคม 2023 เริ่มการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด S-1 (Tegafur: ยาเคมีบำบัดชนิดรับประทานที่ใช้รักษามะเร็งกระเพาะอาหาร) เป็นรอบการรักษาที่ 1
• 2 เมษายน 2023 ให้การรักษาด้วย Docetaxel (ยาเคมีบำบัดที่ช่วยยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง) ร่วมกับ S-1 เป็นรอบการรักษาที่ 2 ผู้ป่วยรับประทาน ตำรับยาสมุนไพรจีน อย่างต่อเนื่องเป็นระยะยาวเพื่อเป็นการรักษาเสริม หลังการรักษาพบว่าขนาดของรอยโรคมะเร็งลดลง
• หลังเคมีบำบัดผู้ป่วยมีผลข้างเคียงจากการรักษา หลังใช้ตำรับยาสมุนไพรจีน ภาวะกดไขกระดูก (Bone marrow suppression) ดีขึ้น ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหารเหลวได้ดีขึ้น อาการกลืนลำบากดีขึ้นและอาการอ่อนเพลียลดลง

สรุปกรณีศึกษา

• ผู้ป่วยรายนี้เป็นผู้สูงอายุที่เป็นมะเร็งกระเพาะอาหารและมีอาการกลืนลำบาก หลังได้รับเคมีบำบัดเกิดผลข้างเคียง เช่น ภาวะกดไขกระดูกและอาการอ่อนเพลีย หลังใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมในระยะยาว พบว่าอาการอ่อนเพลียดีขึ้น อาการกลืนลำบากบรรเทาลง และผู้ป่วยได้รับประโยชน์ทางคลินิกอย่างชัดเจน
• ตำรับยาสมุนไพรจีนนี้พัฒนาขึ้นตามแนวคิดการแพทย์แผนจีนเรื่องทฤษฎีลั่วปิ้ง (แนวคิดเกี่ยวกับความผิดปกติของระบบการไหลเวียนพลังงานในร่างกาย) ประกอบด้วยสมุนไพรจีน 16 ชนิด เช่น Huangqi ช่วยเสริมพลังร่างกาย Ezhu ช่วยสลายก้อนสะสม Renshen (โสม), Nüzhenzi และ Lingzhi ช่วยเสริมม้ามและบำรุงไต Jineijin, Tubiechong และ Fuling ช่วยสลายก้อนและกระตุ้นการไหลเวียน Baihuasheshecao, Banzhilian, Baiying และ Shemei มีฤทธิ์ขับพิษและต้านมะเร็ง
• ยานี้มีแนวคิดการรักษาคือเสริมพลังร่างกายพร้อมกำจัดปัจจัยก่อโรคโดยไม่ทำลายสมดุลของร่างกาย แนวทางเวชปฏิบัติทางคลินิกของจีนเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยมะเร็งและอาการอ่อนเพลียจากมะเร็ง แนะนำให้ใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนนี้เพื่อช่วยบรรเทาอาการ เช่น อ่อนเพลียจากมะเร็ง เบื่ออาหาร คลื่นไส้
• นอกจากนี้การวิเคราะห์งานวิจัยแบบ Meta-analysis (การวิเคราะห์รวมผลการศึกษาหลายงานวิจัย) จำนวน 19 งานวิจัย รวมผู้ป่วย 2,125 ราย พบว่าตำรับยาสมุนไพรจีนสามารถ ลดอาการคลื่นไส้และเบื่ออาหารจากการฉายรังสีและเคมีบำบัด ลดภาวะกดไขกระดูกจากการรักษามะเร็ง ช่วยปกป้องการทำงานของตับ และไม่พบความเป็นพิษต่อ ไต หัวใจและระบบประสาท

ข้อความสำคัญสำหรับผู้ป่วยและญาติ

• มะเร็งกระเพาะอาหารพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุมากกว่า 60 ปี
• อาการกลืนลำบากอาจเป็นสัญญาณสำคัญของโรคในระบบทางเดินอาหาร ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว
• การรักษามะเร็งมักใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น เคมีบำบัด การดูแลอาการ และการรักษาเสริม
• การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐาน อาจช่วยลดผลข้างเคียงจากการรักษามะเร็งและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น
• การดูแลผู้ป่วยมะเร็งไม่เพียงเน้นการควบคุมโรค แต่ยังต้องให้ความสำคัญกับการลดอาการไม่สบายและการเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยด้วย

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และเป็นตัวอย่างกรณีศึกษา ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ผู้ดูแลได้หากท่านหรือญาติมีคำถามเกี่ยวกับแนวทางรักษา ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยตรงเสมอ