มะเร็งหลอดอาหาร (Esophageal cancer) เป็นหนึ่งในเนื้องอกร้ายที่เป็นภัยคุกคามสำคัญต่อสุขภาพของประชาชนในประเทศจีน เนื่องจากในระยะเริ่มต้นผู้ป่วยมักไม่มีอาการหรือมีอาการไม่จำเพาะ ทำให้ผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้รับการวินิจฉัยเมื่อเข้าสู่ระยะกลางหรือระยะลุกลามแล้ว ปัจจุบัน อัตราการรอดชีวิต 5 ปีของผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารยังคงอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ ดังนั้น การวินิจฉัยและการรักษาในระยะเริ่มต้นจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเพิ่มอัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วย
กรณีศึกษานี้ได้นำเสนอการใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมในผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารที่มีภาวะไข้ระหว่างการรักษาด้วยรังสี เพื่อเป็นแนวทางอ้างอิงสำหรับการดูแลรักษาผู้ป่วยในทางคลินิก
ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย
- ผู้ป่วยชาย อายุ 84 ปี
- มาพบแพทย์ด้วยอาการกลืนลำบากแบบค่อยเป็นค่อยไป มากกว่า 2 เดือน
ประวัติการรักษาก่อนหน้า (Prior Treatment History)
- ผู้ป่วยมีประวัติติดเชื้อ COVID-19 เมื่อประมาณ 6 เดือนก่อน หลังจากนั้นเริ่มมีอาการเบื่ออาหาร ทานอาหารลดลง โดยไม่มีอาการร่วม เช่น แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว คลื่นไส้ อาเจียน อาเจียนเป็นเลือด และปวดท้องจึงไม่ได้เข้ารับการรักษาในช่วงแรก
- ต่อมา 2 เดือนก่อนมาโรงพยาบาล อาการแย่ลง ได้แก่ เบื่ออาหารมากขึ้น กลืนลำบากมากขึ้น (progressive dysphagia) ปัจจุบันรับประทานได้เพียงอาหารกึ่งเหลว ร่วมกับมีอาการทั่วไป เช่น อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย เวียนศีรษะ หายใจเหนื่อยเล็กน้อยหลังออกแรง (ดีขึ้นเมื่อพัก)
- การวินิจฉัยจากโรงพยาบาลก่อนหน้า
- การตรวจส่องกล้อง สงสัยมะเร็งหลอดอาหารส่วนปลายและกระเพาะอักเสบ
- การตรวจ CT พบมะเร็งหลอดอาหารส่วนล่างของทรวงอก
- การตรวจพยาธิวิทยา พบมะเร็งต่อมหลอดอาหาร (adenocarcinoma) ระดับปานกลางถึงต่ำ
ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต (Past Medical History)
มีประวัติความดันโลหิตสูงมาหลายปี รับประทานยาต่อเนื่อง (ไม่ทราบชนิด)
การตรวจเพิ่มเติม (Additional Investigations)
1. การส่องกล้องทางเดินอาหาร
- กระเพาะส่วน antrum พบเยื่อบุกระเพาะอักเสบเรื้อรัง
- มุมกระเพาะ พบกระเพาะอักเสบผิวเผินเล็กน้อย
- หลอดอาหาร พบมะเร็งเซลล์สความัส ระดับปานกลาง
2. การตรวจ CT ทรวงอก (พร้อม contrast + 3D reconstruction)
- ผนังหลอดอาหารช่วงกลาง-ล่างของทรวงอกหนาตัว พร้อมก้อนเนื้อเยื่ออ่อน สอดคล้องกับมะเร็งหลอดอาหาร และมีการกระจายไปต่อมน้ำเหลืองบริเวณรอบรอยโรคและช่องกลางทรวงอก
- มีการอักเสบที่ปอดกลีบกลางขวาและปอดกลีบล่างซ้าย แนะนำให้ติดตามหลังการรักษา
- พบก้อน/ปมที่ปอดกลีบบนซ้ายส่วนปลายด้านหลัง และบริเวณรอยแยกเฉียงปอดขวา รวมถึงส่วนฐานด้านหน้าของปอดกลีบล่าง แนะนำติดตามเป็นระยะ
- หลอดเลือดแดงใหญ่และหลอดเลือดหัวใจมีภาวะหลอดเลือดแข็ง
- น้ำในช่องเยื่อหุ้มปอดทั้งสองข้างปริมาณเล็กน้อย
- พบถุงน้ำขนาดเล็กที่ตับบริเวณ S8 และ S4
- พบก้อนเล็กในม้าม แนะนำติดตาม
- พบถุงน้ำที่ไตขวา
การวินิจฉัย (Diagnosis)
มะเร็งหลอดอาหารชนิด adenocarcinoma (T2N1M0)
แผนการรักษา (Treatment Plan)
- รักษาด้วยรังสีรักษา (radiotherapy) ต่อรอยโรคหลอดอาหาร ด้วยเทคนิค IMRT (6MV X-ray) ขนาดรังสี 95% PTV = 50.4 Gy (1.8 Gy/ครั้ง × 28 ครั้ง) ปัจจุบันผู้ป่วยได้รับแล้ว 1.8 Gy × 16 ครั้ง ร่วมกับ sintilimab (immunotherapy) แบบ concurrent
- ระหว่างการรักษา ผู้ป่วยมีอาการไข้ต่ำเป็น ๆ หาย ๆ (recurrent low-grade fever) จึงให้การรักษาเสริมด้วยตำรับยาสมุนไพรจีน
การประเมินผลการรักษา (Efficacy Evaluation)
หลังได้รับตำรับยาสมุนไพรจีน อาการไข้ของผู้ป่วยดีขึ้นและบรรเทาลงอย่างชัดเจน
สรุปกรณีศึกษา
ผู้ป่วยรายนี้มีอายุมากและสภาพร่างกายค่อนข้างอ่อนแอ จึงไม่เหมาะสมสำหรับการผ่าตัด และได้รับการรักษาด้วย รังสีรักษาร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด เป็นหลัก อย่างไรก็ตาม ระหว่างการรักษา ผู้ป่วยมีอาการไข้ต่ำเป็น ๆ หาย ๆ ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาต้านมะเร็ง
ภายหลังได้รับการรักษาเสริมด้วยตำรับยาสมุนไพรจีน พบว่าอาการไข้ดีขึ้นอย่างชัดเจน สะท้อนถึงบทบาทของแพทย์แผนจีนในการช่วยบรรเทาผลข้างเคียงจากรังสีรักษาและภูมิคุ้มกันบำบัด ตำรับยาสมุนไพรจีนมีสรรพคุณในการเสริมม้ามและบำรุงไต (健脾补肾) สลายเลือดคั่งและขับพิษ (化瘀解毒) เหมาะสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะม้ามและไตพร่องร่วมกับพิษคั่ง โดยเฉพาะในช่วงก่อนและหลังการรักษาด้วยรังสี เคมีบำบัด หรือการรักษาแบบมุ่งเป้าและภูมิคุ้มกันบำบัด สามารถช่วยปรับปรุงอาการ เช่น อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด และภาวะร่างกายอ่อนแอ
กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนเป็นการรักษาเสริมในผู้ป่วยมะเร็งหลอดอาหารที่ได้รับรังสีรักษาร่วมกับภูมิคุ้มกันบำบัด สามารถช่วยบรรเทาอาการไม่พึงประสงค์ เช่น ไข้ ปรับปรุงสภาพร่างกายโดยรวม และเพิ่มความสามารถในการทนต่อการรักษา แนวทางการรักษาแบบผสมผสานระหว่างแพทย์แผนจีนและแพทย์แผนตะวันตก มีศักยภาพในการช่วยลดความเป็นพิษจากการรักษา เพิ่มคุณภาพชีวิต และส่งเสริมความร่วมมือในการรักษาของผู้ป่วย ซึ่งอาจนำไปสู่ผลลัพธ์ระยะยาวที่ดีขึ้น
Source
Department of Oncology, Jinshazhou Hospital, Guangzhou University of Chinese Medicine, China
แหล่งข้อมูล
แผนกมะเร็งวิทยา โรงพยาบาลจินซาโจว มหาวิทยาลัยการแพทย์แผนจีนกวางโจว ประเทศจีน
หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาและเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์ผู้ดูแลได้ ผลการรักษาอาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย
