การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐานในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งไต

มะเร็งไต (Renal Cell Carcinoma; RCC) เป็นมะเร็งที่เกิดจากเซลล์ของท่อไต ซึ่งเป็นส่วนที่ทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด มะเร็งชนิดนี้พบได้ประมาณ 80–90% ของมะเร็งไตทั้งหมดและเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบได้บ่อยในระบบทางเดินปัสสาวะทั่วโลก ในปัจจุบันการรักษามะเร็งไตมีความก้าวหน้ามากขึ้น โดยเฉพาะการรักษาแบบมุ่งเป้า  และการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด

กรณีศึกษานี้นำเสนอการรักษาผู้ป่วยมะเร็งไตระยะลุกลาม โดยใช้การรักษาทางการแพทย์ร่วมกับ ตำรับยาสมุนไพรจีน เพื่อสังเกตผลการตอบสนองต่อการรักษาและการเปลี่ยนแปลงของอาการผู้ป่วย

ข้อมูลพื้นฐานผู้ป่วย

• ผู้ป่วยชาย อายุ 58 ปี
• มาพบแพทย์ด้วยอาการปวดข้อเข่าซ้ายมากกว่า 3 เดือน

ประวัติการรักษาก่อนหน้า

• ประมาณ 3 เดือนก่อนมาโรงพยาบาล ผู้ป่วยเผลอทำให้เข่าซ้ายบาดเจ็บ หลังจากนั้นรู้สึกว่าข้อเข่าซ้ายบวมและปวดชัดเจน แม้พักแล้วอาการก็ไม่ดีขึ้นอย่างชัดเจน จึงได้รับการรักษาด้วยการเจาะข้อเข่าซ้าย ระหว่างนั้นอาการบวมและปวดเป็น ๆ หาย ๆ
• ต่อมาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2024 ได้รับการตรวจ MRI พบว่ามีรอยโรคชนิดก้อนที่บริเวณ กระดูกสะบ้าเข่าซ้าย โดยพิจารณาว่ามีความเป็นไปได้สูงว่าเป็น รอยโรคชนิดเนื้องอก จึงรับไว้รักษาในโรงพยาบาลเพื่อการวินิจฉัยและรักษาเพิ่มเติม

ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต

• ในอดีตสุขภาพแข็งแรง
• ปฏิเสธประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง

การตรวจเพิ่มเติม

1. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ

• ตรวจตัวบ่งชี้มะเร็ง (Tumor markers) ผลตรวจโดยรวมไม่พบความผิดปกติ

2. การตรวจ CT scan ปอด

• การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) พบว่ามีก้อนหลายตำแหน่งในปอดทั้งสองข้าง
• ก้อนที่ใหญ่ที่สุดประมาณ 36 × 35 มิลลิเมตร
• ลักษณะเข้ากันกับมะเร็งที่แพร่กระจายไปปอด

3. การตรวจ CT ช่องท้อง

• พบก้อนที่ไตซ้ายขนาดประมาณ 42 × 52 × 43 มิลลิเมตรลักษณะสอดคล้องกับมะเร็งไตชนิดเซลล์ใส (clear cell renal carcinoma)
• นอกจากนี้ยังพบก้อนเนื้อเยื่อบริเวณหน้าสะดือ ซึ่งพิจารณาว่าเป็นการแพร่กระจายของมะเร็ง

4. การตรวจ CT ข้อเข่าซ้าย

• กระดูกสะบ้าเข่าซ้ายถูกทำลาย
• มีก้อนเนื้อเยื่ออ่อนบริเวณข้อเข่า
• ลักษณะเข้ากันกับรอยโรคจากมะเร็งที่กระดูก

5. การตรวจชิ้นเนื้อ

• มีการนำเนื้อเยื่อจากข้อเข่าซ้ายไปตรวจ
• ผลตรวจยืนยันว่าเป็นมะเร็งที่แพร่กระจายจากไต ชนิดมะเร็งเซลล์ใสของไต (clear cell renal carcinoma)

การวินิจฉัย

• การวินิจฉัยตามแพทย์แผนตะวันตก: ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งไตชนิดเซลล์ใส ระยะสี่ มีการแพร่กระจายไปยังกระดูก ปอดและอุ้งเชิงกราน
• การวินิจฉัยตามแพทย์แผนจีน: มะเร็งไตอยู่ในกลุ่มอาการพร่องทั้งปอดและไต

แผนการรักษา

• การระงับอาการปวด โดยผู้ป่วยได้รับยา oxycodone hydrochloride เพื่อลดอาการปวด โดยประเมินระดับความปวดด้วย NRS (Numeric Rating Scale: ระดับความปวด 0–10) พบว่ามีระดับความปวด 2 คะแนน
• การฉายรังสี ระหว่างวันที่ 5 กุมภาพันธ์ – 8 มีนาคม ผู้ป่วยได้รับการฉายรังสีที่กระดูกขาซ้ายบริเวณที่มีมะเร็งแพร่กระจาย โดยให้รังสีจำนวน 25 ครั้ง
• การรักษาแบบมุ่งเป้า หลังใช้ยา 1 สัปดาห์ ผู้ป่วยมีอาการผิวเหลือง แผลในปากและเลือดออกตามเหงือก จึงลดขนาดยาและให้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมรักษา หลังจากนั้นอาการค่อย ๆ ดีขึ้น

การประเมินผล

• ก้อนในปอดบางส่วนเล็กลง
• ก้อนที่ไตซ้ายเล็กลง
• ก้อนบริเวณหน้าสะดือลดขนาดลง
• รอยโรคที่กระดูกข้อเข่ามีขนาดเล็กลง
• หลังสิ้นสุดการฉายรังสี ผู้ป่วยสามารถหยุดยาแก้ปวดได้ และระดับความปวดลดเหลือ 1 คะแนน ผลการประเมินโดยรวมเป็น PR (Partial Response) หมายถึงขนาดก้อนมะเร็งลดลงอย่างชัดเจน

สรุปกรณีศึกษา

ผู้ป่วยชายอายุ 58 ปี มาพบแพทย์ด้วยอาการปวดเข่าซ้ายมากกว่า 3 เดือน หลังตรวจเพิ่มเติมพบว่าเป็นมะเร็งไตชนิดเซลล์ใสที่แพร่กระจายไปหลายอวัยวะได้แก่ กระดูก ปอด และอุ้งเชิงกราน จัดเป็นระยะ4 ผู้ป่วยได้รับการรักษา ได้แก่ การฉายรังสี ยามุ่งเป้า และการใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมรักษา หลังการรักษาประมาณ 2 เดือน ขนาดก้อนมะเร็งลดลงอย่างชัดเจน อาการปวดลดลง และผลการประเมินเป็น PR แสดงว่ามะเร็งตอบสนองต่อการรักษา

ข้อความสำคัญสำหรับผู้ป่วยและญาติ

• มะเร็งไตสามารถแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น เช่น กระดูกและปอด
• การรักษามะเร็งระยะลุกลามมักใช้หลายวิธีร่วมกัน
• การใช้ตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษามาตรฐาน ช่วยลดอาการไม่พึงประสงค์จากการรักษาและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

หมายเหตุ : ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และเป็นตัวอย่างกรณีศึกษา ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ผู้ดูแลได้หากท่านหรือญาติมีคำถามเกี่ยวกับแนวทางรักษา ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยตรงเสมอ