โรคสะเก็ดเงินในทางแพทย์แผนจีนดูแลอย่างไร?ผื่นหนาเรื้อรังไม่ยอมยุบ เกี่ยวข้องกับภาวะเลือดคั่งหรือไม่

ผื่นสะเก็ดเงินที่หนา แข็ง สีคล้ำ เป็นมาหลายปี และไม่ยอมยุบแม้จะดูแลมาตลอด เป็นปัญหาที่ผู้ป่วยโรคสะเก็ดเงินหลายคนต้องเจอ แล้วโรคสะเก็ดเงินในทางแพทย์แผนจีนมองผื่นลักษณะนี้อย่างไร? แพทย์แผนจีนมองว่าผื่นหนาเรื้อรังมักเกี่ยวข้องกับ “ภาวะเลือดคั่ง” บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่ายว่าภาวะเลือดคั่งคืออะไร เช็กได้อย่างไรว่าผื่นของเราเข้าข่ายหรือไม่ และการดูแลโรคสะเก็ดเงินแบบแพทย์แผนจีนทำได้อย่างไรบ้าง

โรคสะเก็ดเงินคืออะไร

โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) คือโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ ทำให้ร่างกายสร้างเซลล์ผิวใหม่เร็วกว่าปกติมาก ผิวเก่ายังหลุดไม่ทัน ผิวใหม่ก็ซ้อนขึ้นมา จึงเกิดเป็นผื่นแดงนูนที่มีขุยสีขาวเงินปกคลุม

ผื่นมักขึ้นที่ข้อศอก หัวเข่า หนังศีรษะ หลังส่วนล่าง และหน้าแข้ง โรคนี้ไม่ติดต่อ แต่มักกำเริบเมื่อเครียด นอนน้อย ไม่สบาย หรือผิวได้รับบาดเจ็บ ปัจจุบันแพทย์มีทั้งยาทา ยากิน การฉายแสง และยาฉีด ซึ่งช่วยคุมโรคได้ดี แต่ยังไม่มีวิธีใดทำให้หายขาด หลายคนจึงสนใจการดูแลเสริมแบบแพทย์แผนจีน

โรคสะเก็ดเงินในทางแพทย์แผนจีน เกิดจากอะไร

แพทย์แผนจีนเรียกโรคสะเก็ดเงินว่า “ไป๋ปี่” แปลว่า “ผื่นสะเก็ดขาว” และเชื่อว่าโรคเกิดได้จากทั้งปัจจัยภายนอกและภายในร่างกาย

ผื่นสะเก็ดเงินแต่ละแบบ ต่างกันอย่างไร

ผื่นสะเก็ดเงินแต่ละแบบเกิดจากสาเหตุที่แตกต่างกัน ผื่นที่แดงสดและลามเร็ว การแพทย์จีนมองว่าเกี่ยวกับภาวะเลือดร้อน ส่วนผื่นที่หนา แข็ง สีคล้ำ และเป็นเรื้อรัง ซึ่งเป็นลักษณะที่พบบ่อยที่สุด การแพทย์จีนมองว่าเกี่ยวข้องกับภาวะเลือดคั่ง ในบทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจผื่นกลุ่มหลังนี้

ภาวะเลือดคั่งเกี่ยวข้องกับโรคสะเก็ดเงินอย่างไร

ภาวะเลือดคั่ง คือภาวะที่เลือดไหลเวียนไม่คล่องและติดขัดอยู่บางจุด ลองนึกภาพน้ำในท่อที่ไหลช้าจนตะกอนสะสม ผิวบริเวณนั้นจึงได้รับการบำรุงน้อยลง

ตามหลักแพทย์แผนจีน นี่คือเหตุผลที่ผื่นของโรคสะเก็ดเงินในบางคนหนา แข็ง และไม่ยอมยุบ แม้จะดูแลมานาน

ทำไมผื่นจึงหนาและไม่ยอมยุบ

มื่อเลือดคั่งอุดกั้นทางเดินของเลือดในผิวหนัง ผิวบริเวณนั้นจะขาดการหล่อเลี้ยง จึงหนาตัว แห้ง และมีขุยเกาะแน่น แพทย์แผนจีนเรียกลักษณะนี้ว่า “肌肤甲错” (jī fū jiǎ cuò) หมายถึงผิวหนังหยาบแห้งเป็นขุยคล้ายเกล็ด และถือเป็นสัญญาณของภาวะเลือดคั่งภายในร่างกาย

瘀血不去，新血不生
“ถ้าเลือดคั่งยังไม่ถูกขจัด เลือดใหม่ก็ไม่เกิด”

หลักการนี้อธิบายว่าทำไมผื่นจากภาวะเลือดคั่งจึงยุบยาก เพราะเลือดเก่าที่คั่งค้างขวางไม่ให้เลือดใหม่มาหล่อเลี้ยงผิว ผิวจึงฟื้นตัวช้า การดูแลจึงต้องเริ่มจากการสลายเลือดคั่งก่อน

อาการสะเก็ดเงินจากภาวะเลือดคั่ง

ลองสังเกตผื่นของคุณจากสัญญาณเหล่านี้

• เป็นสะเก็ดเงินมาหลายปี ผื่นอยู่ที่เดิม
• ผื่นหนา แข็ง สีแดงคล้ำ ม่วง หรือน้ำตาลเข้ม
• ขุยเกาะแน่น ลอกยาก
• ไม่ค่อยมีผื่นใหม่ขึ้น
• ลิ้นสีคล้ำหรือมีจุดสีม่วง

สะเก็ดเงินดูแลที่ต้นเหตุด้วยการแพทย์จีน

การดูแลโรคสะเก็ดเงินแบบแพทย์แผนจีนเริ่มจากการตรวจว่าเราอยู่ในกลุ่มอาการไหน แล้วเลือกวิธีให้เหมาะกับแต่ละคน

ตำรับยาสมุนไพรจีนขจัดภาวะเลือดคั่ง

ตำรับยาสมุนไพรจีนที่ใช้ดูแลภาวะเลือดคั่งเป็นตำรับโบราณที่ใช้กันมา 400 ปี ประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิดที่ทำงานร่วมกัน เช่น Taoren, Honghua, Danggui, Chuanxiong, Chishao ฯลฯ ตามหลักแพทย์แผนจีน ตำรับยานี้ช่วยที่ต้นเหตุของภาวะเลือดคั่ง เมื่อเลือดไหลเวียนดีขึ้น ผิวก็ได้รับการบำรุงมากขึ้น ผื่นที่หนาแข็งจึงค่อย ๆ นุ่มและบางลง โดยทำงาน 3 ด้านพร้อมกัน

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคสะเก็ดเงิน

นอกจากการใช้ยา การปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ ในแต่ละวันก็ช่วยลดการกำเริบได้ และยังตรงกับหลักการดูแลโรคสะเก็ดเงินในทางแพทย์แผนจีนที่เน้นความสมดุลของร่างกาย

• ลดความเครียด: ลองทำกิจกรรมที่ผ่อนคลาย เช่น ไทเก๊ก ชี่กง โยคะ หรือเดินเล่น
• ขยับร่างกายเป็นประจำ: การออกกำลังกายช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น
• เลี่ยงอาหารที่ทำให้ร่างกายร้อน: ลดของเผ็ดจัด ของทอด ของมัน และงดเหล้าและบุหรี่
• ทาครีมบำรุงผิวทุกวัน: โดยเฉพาะหลังอาบน้ำ ช่วยลดผิวแห้งและผิวแตก
• อย่าแกะหรือเกาผื่น: ผิวที่เป็นแผลอาจกลายเป็นผื่นใหม่ได้
• นอนหลับพักผ่อนให้พอ: การพักผ่อนช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวและลดการอักเสบ

สรุป

โรคสะเก็ดเงินในทางแพทย์แผนจีนเกิดจากความไม่สมดุลของเลือด สำหรับผื่นหนาเรื้อรังที่ไม่ยอมยุบ แพทย์แผนจีนมองว่ามักเกี่ยวข้องกับภาวะเลือดคั่ง การดูแลจึงเน้นให้เลือดไหลเวียนดีและสลายเลือดคั่ง ด้วยตำรับยาสมุนไพรจีนร่วมกับการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวัน

คำถามที่พบบ่อย

เอกสารอ้างอิง

1. 周萌, 陈会茹, 陶林昌. 血府逐瘀汤治疗寻常型银屑病30例临床观察. 北京中医药大学学报(中医临床版). 2005;12(5):14–16.
2. 韦福巧, 杨素清, 刘畅. 围刺联合血府逐瘀汤治疗血瘀型斑块状银屑病的临床观察. 针灸临床杂志. 2017;33(5):15–18.
3. 曹石梅. 血府逐瘀汤联合扎罗汀乳膏治疗银屑病的临床疗效观察. 大医生. 2019;(1):68–69.
4. Chinese Herbal Medicine for Psoriasis: Evidence From 11 High-Quality Randomized Controlled Trials. Frontiers in Pharmacology. 2021. doi:10.3389/fphar.2020.599433