แผลถลอกควรเริ่มจากล้างมือ ห้ามเลือดถ้ามีเลือดออก จากนั้นล้างแผลด้วยน้ำสะอาดเพื่อเอาดิน ทราย และสิ่งสกปรกออก แล้วปิดแผลด้วยวัสดุสะอาดที่เหมาะสม ไม่จำเป็นต้องปล่อยแผลให้แห้งจนตกสะเก็ด เพราะการดูแลให้แผลสะอาดและมีความชื้นที่เหมาะสมช่วยสนับสนุนการสมานของผิวหนังได้ หากแผลลึก มีสิ่งสกปรกฝังเอาไม่ออก เลือดไม่หยุด หรือเริ่มบวมแดง ปวดมากขึ้นและมีหนอง ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม
แผลถลอกคืออะไร?
แผลถลอก (Abrasion) เกิดจากผิวหนังถูกเสียดสีกับพื้นผิวจนผิวหนังชั้นนอกหลุดหรือได้รับความเสียหาย เช่น หกล้มบนพื้นถนน ลื่นล้ม เล่นกีฬา หรือเกิดอุบัติเหตุจากจักรยานและรถจักรยานยนต์ แผลชนิดนี้มักมีลักษณะเป็นแผลตื้น แสบหรือเจ็บ และอาจมีเลือดซึม แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ ดิน ทราย เศษหิน หรือสิ่งสกปรกอาจติดอยู่ในแผล โดยเฉพาะแผลที่เกิดจากการล้มบนถนน แม้แผลถลอกส่วนใหญ่จะเป็นบาดแผลขนาดเล็กที่สามารถดูแลเบื้องต้นได้ แต่การทำความสะอาดอย่างเหมาะสมตั้งแต่แรกมีความสำคัญต่อการลดสิ่งสกปรกและความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
แผลถลอกดูแลอย่างไร?
หากเป็นแผลถลอกขนาดเล็กและไม่มีการบาดเจ็บรุนแรงร่วมด้วย สามารถเริ่มดูแลเบื้องต้นได้ดังนี้
- ล้างมือก่อนสัมผัสแผล เพื่อลดการนำสิ่งสกปรกเข้าสู่บาดแผล
- หากมีเลือดออก ให้ใช้ผ้าก๊อซหรือผ้าสะอาดกดแผลเบา ๆ จนเลือดหยุด
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำไหล เพื่อชะล้างดิน ทราย และสิ่งสกปรก
- หากยังมีเศษสิ่งสกปรกติดอยู่ ควรเอาออกอย่างระมัดระวัง หากฝังลึกหรือเอาออกไม่ได้ไม่ควรแคะเอง
- หลังทำความสะอาด ควรปกป้องแผลด้วยวัสดุปิดแผลที่เหมาะสม
- เปลี่ยนวัสดุปิดแผลเมื่อสกปรก เปียก หรือเป็นไปตามคำแนะนำของวัสดุที่ใช้
- สังเกตว่าแผลมีแนวโน้มดีขึ้นหรือเริ่มมีอาการผิดปกติหรือไม่
ควรทำความสะอาดบาดแผลเล็ก ๆ ด้วยน้ำและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอ่อนโยน และปิดแผลเพื่อปกป้องบริเวณที่บาดเจ็บระหว่างการสมาน
แผลถลอกใช้อะไรล้าง?
สำหรับแผลถลอกทั่วไป น้ำเกลือปราศจากเชื้อหรือน้ำสะอาดสามารถใช้ล้างแผลได้ จุดประสงค์สำคัญคือชะล้างสิ่งสกปรกและเศษวัสดุออกจากบริเวณบาดแผล ส่วน hydrogen peroxide และ iodine อาจระคายเคืองบาดแผล จึงไม่แนะนำให้นำมาเทลงแผลเพื่อหวังให้แผลสะอาดขึ้น
แผลถลอกควรปล่อยให้แห้งหรือปิดแผล?
แนะนำให้บาดแผลขนาดเล็ก เช่น แผลถลอก ได้รับการดูแลในสภาพที่มี ความชื้นเหมาะสม และปิดด้วยวัสดุปิดแผล เพราะการปล่อยให้แผลแห้งจนเกิดสะเก็ดหนาไม่ได้ทำให้แผลหายเร็วกว่าเสมอไป การปิดแผลยังช่วยป้องกัน
- การเสียดสีกับเสื้อผ้าหรือสิ่งแวดล้อม
- สิ่งสกปรกเข้าสู่แผล
- การบาดเจ็บซ้ำ
- การแกะหรือเกาบริเวณแผลโดยไม่รู้ตัว
ตำรับยาสมุนไพรจีนกับการดูแลแผลถลอก
ในทางการแพทย์แผนจีน มีตำรับยาสมุนไพรจีนสำหรับใช้ภายนอก ที่ใช้ในการดูแลบาดแผลตามลักษณะและข้อบ่งใช้ของตำรับ โดยอาจประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด เช่น Diyu, Huanglian, Huangbai, Zicao, Danggui ฯลฯ ซึ่งมีสรรพคุณกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด ขจัดพิษ ลดบวมและปวด ขจัดเนื้อเยื่อที่เสื่อมเสีย และส่งเสริมการเกิดเนื้อเยื่อใหม่ หลังจากล้างทำความสะอาดแผล ทาด้วยตำรับยาสมุนไพรจีนลงบนแผลบาง ๆ และปิดด้วยวัสดุปิดแผล
แผลถลอกแบบไหนควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม?
แผลถลอกทั่วไปมักไม่รุนแรง แต่ไม่ควรดูแลเองต่อเนื่องหากพบว่า
- แผลกว้างหรือลึกกว่าที่คิด
- เลือดออกต่อเนื่องและกดแล้วไม่หยุด
- มีเศษหิน ดิน ทราย หรือสิ่งแปลกปลอมฝังและเอาออกไม่ได้
- แผลเกิดร่วมกับอุบัติเหตุรุนแรง
- แผลบวม แดง ร้อน หรือปวดมากขึ้น
- มีหนองหรือกลิ่นผิดปกติ
- มีไข้หรือรู้สึกไม่สบายทั่วร่างกาย
- แผลไม่แสดงแนวโน้มดีขึ้น
- เป็นผู้ที่มีเบาหวาน ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือปัญหาการไหลเวียนเลือด
อาการแดง บวม ปวด หรือมีของเหลวเล็กน้อยในช่วงแรกอาจเกิดขึ้นจากกระบวนการอักเสบตามธรรมชาติ แต่หากอาการ เพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง หรือมีหนองร่วมด้วย ควรระวังการติดเชื้อ
สรุป
แผลถลอกควรดูแลโดยเริ่มจากการล้างแผลและกำจัดสิ่งสกปรกอย่างเหมาะสม จากนั้นปกป้องแผลและรักษาสภาพแวดล้อมที่เหมาะต่อการสมาน ไม่จำเป็นต้องทำให้แผลแห้งที่สุด และไม่ควรเทสารที่ระคายเคืองลงบนแผลเพียงเพราะคิดว่าจะช่วยฆ่าเชื้อ หากเป็นแผลจากการล้มบนพื้นสกปรก ควรพิจารณาประวัติวัคซีนบาดทะยักร่วมด้วย และหากแผลเริ่มบวมแดงมากขึ้น ปวดเพิ่ม มีหนอง มีไข้ หรือมีสิ่งสกปรกฝังเอาออกไม่ได้ ไม่ควรรอจนแผลลุกลามจึงค่อยให้ความสำคัญ
คำถามที่พบบ่อย
Q: แผลถลอกต้องใส่ยาฆ่าเชื้อทุกวันไหม?
A: ไม่จำเป็นต้องใช้ยาฆ่าเชื้อที่มีฤทธิ์ระคายเคืองกับแผลทุกวัน สิ่งสำคัญคือทำความสะอาดแผลอย่างเหมาะสม เอาสิ่งสกปรกออก และปกป้องแผล ส่วนการใช้ผลิตภัณฑ์กับบาดแผลควรเลือกให้เหมาะกับสภาพแผล
Q: แผลถลอกควรเปิดให้โดนอากาศไหม?
A: ไม่จำเป็น การดูแลแผลในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นเหมาะสมและมีวัสดุปิดแผลช่วยปกป้องเนื้อเยื่อที่กำลังสมานได้ การปล่อยให้แผลแห้งจนตกสะเก็ดไม่ใช่เป้าหมายหลักของการดูแลแผล
Q: แผลถลอกกี่วันหาย?
A: แผลตื้นขนาดเล็กส่วนใหญ่มักสมานได้ค่อนข้างเร็ว แต่ระยะเวลาขึ้นอยู่กับขนาด ความลึก ตำแหน่ง การบาดเจ็บซ้ำ และสุขภาพของแต่ละคน AAD ระบุว่าบาดแผลเล็ก ๆ จำนวนมากสามารถหายได้ภายในประมาณหนึ่งสัปดาห์ แต่ไม่ควรใช้จำนวนวันเป็นเกณฑ์เดียว หากแผลกลับแย่ลงหรือมีอาการติดเชื้อควรได้รับการประเมิน
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบด้านเนื้อหาทางวิชาการโดย แพทย์แผนจีน (ผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการแพทย์แผนจีน)
